આ વિષય અઘરો છે ! – યજ્ઞા આનંદ ઓઝા

[ માર્ચ મહિનો એટલે પરીક્ષાની મોસમ. આ સમયમાં પ્રસ્તુત છે ‘તથાગત’ સામાયિકની ‘બાળકોની કલમે’માંથી સાભાર આ લેખ….]

[dc]વિ[/dc]દ્યાર્થી જગતમાં સૌથી વધારે ચર્ચાતો અને સૌથી અલગ અલગ નામે ઓળખાતો આ વિષય જ્યારથી માનવજાતે કુદરતનો અભ્યાસ કરવાનું શરૂ કર્યું ત્યારથી તેની સાથે રહ્યો છે. આ વિષય માટે ‘Boring Subject’, ‘ટપ્પા પડતા નથી’, ‘આ આપણી લાઈન નથી’ વગેરે જેવી ટિપ્પણીઓ વિદ્યાર્થી જગતમાં સંભળાતી રહે છે. આમ જોઈએ તો સ્કૂલ અથવા કૉલેજમાં ભારતીય શિક્ષણપદ્ધતિ પ્રમાણે એકસાથે પાંચ અથવા સાત વિષયો વિદ્યાર્થીએ ભણવાના રહેતા હોય છે અને આ બધા જ વિષયો એકબીજાથી તદ્દન અલગ પ્રકારના હોય છે. હવે બધા વિદ્યાર્થીઓની અભિરુચિ કે સમજણશક્તિ એક સરખી તો હોતી નથી ! એક અભ્યાસ મુજબ એકસાથે વધુમાં વધુ ત્રણ વિષયો ગમતા હોઈ શકે છે અને બાકીના વિષયોને તે ‘વેંઢારતો’ હોય છે. આ બાકીના વિષયો એટલે અઘરા વિષયો.

આમ જોવા જઈએ તો સહેલું અને અઘરું એ તો આપણે આપેલી વ્યાખ્યાઓ છે. હકીકતે તો જ્ઞાન કે માહિતીની ઉપલબ્ધતા કે અભાવ એ જ આ બાબતનાં મૂળમાં રહેલા હોય છે. તમે કહેશો કે વિદ્યાર્થીને વિષયમાં રસ જ ન હોય તો ગમે તેટલું જ્ઞાન ઉપલબ્ધ હોવા છતાં તેને તે વિષય અઘરો જ લાગશે. ઉપરછલ્લી રીતે આ વાત સાચી લાગે, પરંતુ ખરેખર એવું હોતું નથી. કોઈ પણ નવા વિષય માટે વિદ્યાર્થી કોરી પાટી જેવો હોય છે અને વિષય તરફ તેનો ગમો કે અણગમો એ તે વિષય સાથે તેનો પરિચય કરાવનાર કે તેને શીખવનાર શિક્ષક તેને કેવી રીતે રજૂ કરે છે તેને આધારિત હોય છે. માનવ માત્ર જિજ્ઞાસુ છે અને કુદરતે બધાં ને જન્મજાત એક સરખી જિજ્ઞાસા આપેલી હોય છે, પરંતુ અલગ અલગ માહોલમાં ઊછરતી વ્યક્તિ અલગ અલગ વિષયને અલગ અલગ દષ્ટિથી જોતી થઈ જાય છે અને આમાંથી વિષય પ્રત્યે પ્રાથમિક ગમો કે અણગમો પેદા થાય છે.

આપણી શિક્ષણપદ્ધતિ પ્રમાણે એકથી સાત ધોરણ સુધી વિદ્યાર્થીઓને મોટે ભાગે બંધ કલાસરૂમમાં પરીક્ષાલક્ષી અભ્યાસ કરાવાય છે. અને શિક્ષકો ભણાવવાના કાર્યને એક નોકરી તરીકે જોતા હોવાથી બાળકોને પોતાના વિષયમાં રસ લેતા કરતા નથી. દાખલા તરીકે ગણિત લગભગ સહુને ‘Boring’ વિષય લાગતો હોય છે, કારણ કે તેમાં અટપટા દાખલાઓને સતત મગજ કસીને ઉકેલવાના હોય છે. વળી, શિક્ષક પણ દાખલાઓ વાંચી કે લખી જતા હોવાથી વિદ્યાર્થીનો ગણિત સાથેનો સંબંધ યેન કેન પ્રકારેણ દાખલાનો જવાબ લાવવા પૂરતો જ રહે છે. શિક્ષકો ક્યારેય વિદ્યાર્થીને સ્પષ્ટ કરતા જ નથી કે ગણિતનું અમુક-તમુક પ્રકરણ તેઓ શા માટે ભણી રહ્યા છે અને પ્રકરણની શરૂઆત રસાળ શૈલીને બદલે સૂત્રો કે શુષ્ક આંકડાઓથી કરવામાં આવતી હોવાથી વિદ્યાર્થી તે નદીનાં વહેણ સાથે ઘસડાવા લાગે છે.

કોઈ પણ વિષયને પ્રેક્ટિકલ સાથે જોડી શકાય છે અથવા તો જે તે વિષયના વ્યાવહારિક પુરાવાઓ મેળવી શકાતા હોય છે, પરંતુ મોટા ભાગે ભણાવનાર કે ભણનાર તે વિષયના ટૂંકસારની સમજ મેળવી લઈ તેને ફક્ત પરીક્ષામાં યાદ રાખવા માટે જ તૈયાર કરે છે. આથી પરીક્ષા ગયા પછી મોટે ભાગે એ વિષય વિદ્યાર્થીને યાદ હોતો નથી અને ફરીથી એ વિષયમાં જ્યારે આગળ અભ્યાસ કરવાનો આવે ત્યારે પેલો આગલા વર્ષ સાથેનો તંતુ જોડાતો નથી. આમ વિદ્યાર્થી એક જ વિષયને કટકે કટકે અક્ષર અને આકૃતિ સ્વરૂપે ભણતો રહે છે, પણ ક્યારેય તેની સાથે તાદાત્મ્ય સાધી શકતો નથી. આ ઉપરાંત આજના વિદ્યાર્થીઓ પાસે કોઈ વિષયની છણાવટ માટે સમય જ ક્યાં છે ? વિદ્યાર્થીઓ પાસે ફાજલ પડતો સમય તેના મિત્રો, ટેલિવિઝન, મોબાઈલ અને ઈન્ટરનેટમાં જ ખર્ચાઈ જાય છે. આમાં તેને વિષય તો ક્યાંથી યાદ આવે ? એટલે વિદ્યાર્થી એકાદ-બે પોતાને ગમતા (અને યાદ રહેતા) વિષયો પર વધુ ધ્યાન આપે છે જ્યારે બાકીના વિષયોને ‘અઘરા’ ગણી ફક્ત પરીક્ષાલક્ષી તૈયાર કરે છે.

મિત્રો, આ રીતે તૈયાર થતા વિષયો કદાચ પરીક્ષામાં સારા માર્ક્સ મેળવી આપશે, પરંતુ આવતી કાલના ગ્લોબલ કૉમ્પિટિશનના મહાસાગરમાં શું તે તમને તારી શકશે ? તમે જ તમારી જાતને પૂછજો કે માર્ક્સ કદાચ નોકરી અપાવશે, પરંતુ ફકત જ્ઞાન તેને ટકાવશે. આથી કોઈ પણ વિષયને અઘરો ગણ્યા વગર તેમાં રસરુચિ લઈ તેનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરો કારણ કે અંતે તો ‘વિદ્વાન સર્વત્ર પૂજ્યેત’. અસ્તુ.


Email This Article Email This Article · Print This Article Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati

  « Previous ઝાકળભીનાં પારિજાત – ગુણવંત શાહ
ખોબામાં તારા – કાન્તિ ભટ્ટ Next »   

19 પ્રતિભાવો : આ વિષય અઘરો છે ! – યજ્ઞા આનંદ ઓઝા

  1. Kalidas V. Patel { Vagosana } says:

    યજ્ઞાબેન,
    અણગમતા અને તેથી અઘરા વિષય બાબતે લાઘવમાં ઘણુંબધું કહી દીધું. આભાર.
    અમારા એક સાહેબ આ બીકનો સચોટ રસ્તો મજાકમાં બતાવતા. અમે જ્યારે સાતમા
    ધોરણમાં હોઈએ ત્યારે કહે – ” અઘરું તો બધુ આઠમામાં આવે, સાતમામાં તો બધુ સહેલું જ હોય. ” અને જ્યારે અમે આઠમામાં આવીએ ત્યારે કહે – ” અઘરુ તો બધુ નવમામાં આવે , આઠમામાં તો બધુ સહેલું જ હોય ! ” … અને અમને ખરેખર કોઈ વિષય અઘરો લાગતો જ નહિ !
    કાલિદાસ વ. પટેલ { વાગોસણા }

  2. ખરેખર બહુ જ અઘરો વિષય છે.

  3. priyanka says:

    this is good for inspiration and also for preparation.thank you for this article write same as well as this inspiration article for student.this think hattke.

  4. vijay says:

    મિત્રો, આ રીતે તૈયાર થતા વિષયો કદાચ પરીક્ષામાં સારા માર્ક્સ મેળવી આપશે, પરંતુ આવતી કાલના ગ્લોબલ કૉમ્પિટિશનના મહાસાગરમાં શું તે તમને તારી શકશે ?
    >> ગ્લોબલ કૉમ્પિટિશનના મહાસાગરમાં તરવાનુ??? માર્કસ લાવીને ગ્લોબલ કૉમ્પિટિશનના મહાસાગરમાં ઢસડાવાનુ છે.

    Here is lines from another article:
    આજની ભૂંડી કેળવણીથી માણસ નર્યા સ્વાર્થ સિવાય કશું શીખતો નથી. હરામનાં હાડકાં કરવા અને સમાજદ્રોહ કરવા સિવાય બીજી કોઈ વૃત્તિ તેનાથી પોષાતી નથી. આપણે કહીએ છીએ કે કામ કરનારા નથી મળતા. પણ શેના મળે ? આ શિક્ષણથી તો કામ ન કરે તેવાની જ સંખ્યા વધશે.

  5. Jayesh Trivedi says:

    Very good article. As a daily reader I would like to suggest web-site officials to include these type of articles which will helpful to others. First of all congratulations Yagna Oza.

    It seems that article is written by any seasoned journalist. Good Work.. Keep going…

  6. Hetal Trivedi says:

    Very nice article. Generally we regularly read your article in “TATHAGAT”, so keep it up. We are wating for your next article. BEST OF LUCK.

  7. vinod says:

    સુન્દર લેખ.

  8. Paresh says:

    સુંદર લેખ. શિક્ષકો વિદ્યાર્થીઓમાં જિજ્ઞાસા ઉત્પન્ન કરી શકે તો જ વિષય પ્રત્યે રૂચિ કેળવાય. બાકી ગણિતના દાખલા જેમાં યોગગણની જગ્યાએ સીધો યુ અને છેદગણની જગ્યાએ ઉંધો યુ ગોખતા મિત્રોને પણ જોયા છે. યજ્ઞાની‘બાળકોની કલમે’માટે થઈને ‘તથાગત’ નિયમિત વાંચવુ પડશે. આભાર યજ્ઞા આભાર મૃગેશભાઈ

  9. Moxesh Shah says:

    100% Agree. Perfect observation.

  10. Bhavigna says:

    congratulations dear YAGNA…
    its really very good to read your article on this web site.
    good going.. keep it up!!!!!!

  11. Anand Oza says:

    This is the real situation of today’s students. Basically in our country at least for two years all students must be given Army training so they can really know discipline, their own value and contribution towards our country. Than they must pass through aptitude test which shall show them clear way and subjects of their liking and they must be given freedom to choose their future carrier with proper guidance. Thank you Yagna for the fantastic article. Please write more articles about issues touching our daily life.

  12. અતુલ રાવલ says:

    પ્રિય યજ્ઞાબેન,

    ખૂબ સરસ. લેખનો વિષય, શૈલી અને માવજત એવું કહે છે કે અમને એક ઘણી સરસ, માતૃભાષા પ્રત્યે હેતાળ લેખિકા મળવા જઇ રહી છે !

    કોમ્‍પિટિશનના મહાસાગર માં તરતા તરતા પણ આ યજ્ઞ તો સતત પ્રજ્વળતો જ રહે એવી શુભકામનાઓ અને અંતરથી અભિનંદન !

  13. સોનલ રાવલ says:

    પ્રથમ તો અઘરા વિષયનો સરળ લેખ લખવા બદલ અભિનંદન ! આજના વિદયાર્થીની મનોદશાનું સચોટ અવલોકન, અનુભૂતિ અને અભિવ્‍યકિત આટલી સરળતાથી કરી ખૂબજ સુંદર લેખનકાર્ય દ્વારા ઘણું કહી દીધુ છે. આજની કેળવણી સામે ખરેખર એક પડકાર બાબતે સચોટ રજૂઆત કરેલ છે. ખરેખર જીવનમાં કોઇ વિષય અઘરો હોતો જ નથી. હવે પછી આવા જ કોઇ બીજા વિષય પરના લેખ વાંચવાની રાહમાં ….

  14. shivani dave says:

    yes It’s true.

  15. BIREN OZA says:

    Dear Yagna,

    Congratulations. Keep it up.
    Oza nu nam roshan karo!!

  16. Noopur oza says:

    Congrats Yagna.Hope to see ur more articles on this website.

    • Yagna Oza says:

      આપ સર્વેનો ખુબ – ખુબ આભાર! Thank you all!
      i shall try my best to fulfill your expectations.

  17. Arvind Patel says:

    સામાન્ય રીતે આપણને પાશ્ચાત્ય દરેક વસ્તુ ને વખોડવાની આદત હોય છે. પરંતુ, શિક્ષણ ની બાબત માં આપણે તેઓ ની પાસે થી ઘણું જ અનુકરણ કરવાની જરૂર છે. હેતુ લક્ષી શિક્ષણ હોવું જોઈએ. વિદ્યાર્થી ની રૂચી અનુરૂપ તેમને ઘડવાની વાત ને પ્રોત્સાહન અપાવવું જીયે. નહિ કે ફક્ત ગોખવા ની હરીફાઈ થાય. શાળાઓ કે કોલેજો ને સરળ બનાવવી જોઈએ. જોકે આધુનિક સમય માં ભણવાનું પણ ખુબ જ હોઈ છે. તે નકારી શકાય તેમ નથી. પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ તેને રસ થી અને ઉત્શાહ થી બને તેમ થવું જોઈએ. આજ ની પરોક્ષ પદ્ધાતી ને પાયાથી ફેરફાર કરવાની જરૂર છે.

આપનો પ્રતિભાવ :

Name : (required)
Email : (required)
Website : (optional)
Comment :