મોરારી બાપુ : અંધકારમય વિશ્વ માટે તેજોમય માર્ગ – મેરીસા બ્રોન્ફ્મેન

MARISSA-BRONFMAN-ABOUT[ લેખિકા પરિચય : MARISSA BRONFMAN is a writer, journalist, editor and digital media consultant living in Bombay. She is a regular contributor to THE HUFFINGTON POST and writes for VOGUE INDIA, CONDE NAST TRAVELLER INDIA, HARPER’S BAZAAR INDIA, MARIE CLAIRE INDIA and STYLELIST, among others. MARISSA began her career in media in New York City with NBC UNIVERSAL and later moved to THE HUFFINGTON POST.

Writing from international destinations like New York, Toronto, Los Angeles and most recently India, MARISSA has traveled the world for her stories and has interviewed eminent filmmakers and tastemakers, Olympic athletes, distinguished philanthropists and humanitarians, Hollywood and Bollywood stars, and celebrated fashion designers. She has been interviewed on television and radio, as well as profiled in a number of publications, including VOGUE INDIA.
Since 2010 she has written and curated content for MARISSABRONFMAN.COM, which showcases a selection of the best in fashion, luxury travel, art and more.

After falling in love with India on her first visit in 2010, MARISSA became passionate about travelling the subcontinent. She writes frequently about travel and was responsible for editing CONDE NAST TRAVELLER INDIA’s first mobile app, A Luxury Guide to 18 Indian Cities. Her travel photos have been featured extensively online.

In 2012 she founded MOXIE MEDIA, a boutique consulting firm that assists fashion, luxury lifestyle and travel companies in translating and building their brands in the digital space. MOXIE MEDIA was recently profiled in THE WALL STREET JOURNAL for its work in India and will be launching its web presence this SUMMER 2013. Stay tuned.]

[ લેખિકાની વેબસાઈટ : www.marissabronfman.com ]
[ આ લેખની મૂળ અંગ્રેજી આવૃત્તિ : http://marissabronfman.com/work/morari-bapu-path-light-time-darkness/ ]

.

bapuarticle1

આજના ઝંઝાવાતી જમાનામાં સવારે આંખ ઉઘડે ત્યારે યુદ્ધ અને સંઘર્ષના, મોત, હતાશા અને આફતોના સમાચાર કાન પર અથડાય છે. દુનિયાનો કોઈ ખૂણો આ દુર્ઘટનાઓથી ખાલી નથી. આવા વાતાવરણમાં આંતરિક શાંતિનો અનુભવ કરવો તે અત્યંત જરૂરી છે પણ આવો અનુભવ દુષ્કર બનતો જાય છે. સરકારી તંત્રો નાકામયાબ છે. ધર્મમાં પણ સલામત વિશ્રામસ્થાનો જડતા નથી અને પર્યાવરણના સત્યાનાશની પ્રક્રિયા દ્વારા દુનિયા પોતાનો અને સાથે આપણો પણ વિનાશ વહોરી રહી છે.

બધે જ વિનાશના વાદળ ઘેરાયા છે ત્યારે આપણો માર્ગ શી રીતે શોધવો? આ પ્રશ્ન પુછાય તો દુનિયાભરમાં અનેક દેશોમાં રહેતા એકાદ કરોડ લોકોની જીભે એકનામ, એક વ્યક્તિ, એક અતુટ ભરોસો પ્રગટ થાય છે – મોરારી બાપુ. અને મોરારી બાપુનો પ્રતિઘોષ છે સત્ય, પ્રેમ, કરુણા.

ભારતના ગુજરાત રાજ્યના નાનકડા ગામડામાં ઈ.સ. ૧૯૪૬માં જન્મેલા પરમ શ્રદ્ધેય મોરારી બાપુ એ બાળપણમાં પોતાના દાદા અને ગુરુ ત્રિભોવનદસ દાદા પાસેથી રામચરિતમાનસ ની શિક્ષા ગ્રહણ કરી. બાર વરસે તો તેમણે આ શાસ્ત્રગ્રંથને હૃદયસ્થ કરી લીધો અને બે વરસ પછી તલગાજરડામાં પોતાના પહેલા ત્રણ અનુયાયીઓ પાસે ઝાડની છાયામાં બેસીને રામાયણની કથા સંભળાવી. આજે તો તેમની કથા દુનિયાભરમાં પથરાયેલા એક કરોડ કરતા વધારે લોકો પાસે પહોંચી ગઈ છે.

સત્ય, પ્રેમ, કરુણા :
અનુયાયીઓ જેમને પૂજ્ય ભાવે બાપુ કહે છે તે આ અતિવિનમ્ર મહાનુભાવનો ઉપદેશ ચોંકાવી મુકે તેટલો સરળ છે – સત્ય, પ્રેમ, કરુણામય જીવન જીવો. છેલ્લા પચાસ વરસથી બાપુ નવ દિવસીય આધ્યાત્મ સંમેલનો ભરે છે જે કથાના નામે ઓળખાય છે. આ સંમેલન પ્રસંગે બાપુ રામાયણમાંથી એકાદી ચોપાઈ પસંદ કરીને તેના મર્મ રહસ્યનું વિવરણ કરે છે અને આધુનિક જીવનમાં તેનું મહત્વ સમજાવે છે. અર્ધી સદીના આ જ્ઞાન યજ્ઞની તેમણે દુનિયાના ખૂણે ખૂણે કુલ મળીને સાતસો કરતા વધારે કથાઓ કરી છે અને ભારત થી અમેરિકા, બાલી થી બ્રાઝીલ સુધીની દુનિયાને આવરી લીધી છે. તિબેટમાં પવિત્ર કૈલાસ પર્વતની તળેટીમાં બે વરસ અગાઉ બાપુએ કથા કરી તે અત્યંત ગહન કથાઓમાં ગણાય છે.

bapuarticle2

પ્રેમ એ જ પ્રાર્થના છે :
બાપુ હિંદુ છે અને પોતાની વાત સમજાવવા માટે હિંદુ શાસ્ત્રોનો આધાર લે છે પણ તેમની શ્રદ્ધામાં સંકુચિત ધર્મ ભાવનાનો છાંટો પણ નથી. બાપુ તમામ ધર્મોના સ્વીકારનો અનુરોધ કરે છે. બાપુ નિખાલસ રીતે વહેવારુ છે અને વટાળ પ્રવૃત્તિ તથા ગુંચવણ ભર્યા કર્મકાંડને વખોડી કાઢે છે. પોતાના અનુયાયીઓને મન અને હૃદય ખુલ્લા રાખવા માટે બાપુ હંમેશાં પ્રેરણા આપે છે. બીજાઓ પ્રત્યે તથા અન્ય ધર્મોની બાબતમાં તેમની વિશાળતા દરેકે દરેક કથામાં પ્રગટ થાય છે. કથામાં બાપુ ખ્રિસ્તી ધર્મના ઉદાહરણો આપે છે. ઉર્દુ શાયરીઓનું પઠન કરે છે અને બૌદ્ધ સંપ્રદાયના સિદ્ધાંતોનો ઉલ્લેખ કરે છે.

બાપુની આધ્યાત્મિક શિક્ષા મૂળભૂત રીતે સર્વ સમાવેશક છે અને જીવન પ્રત્યેનો આ ઉદાર, વહેવારુ અભિગમ સત્ય – પ્રેમ – કરુણાનાં સંગીન પાયા પર આધારિત હોવાથી વિશ્વના કરોડો લોકોને આકર્ષી શકે છે. અહંકારી સંકુચિતતા અને સામાન્ય સમજના વિરોધી તેવા રૂઢીચુસ્ત ધર્મોપદેશનો અંચળો આજનો યુવાન ફગાવી રહ્યો છે. તેવી પરિસ્થિતિમાં અનેક યુવાનો બાપુના સંનિષ્ઠ અનુયાયીઓ બન્યા છે. તેમાં કશી નવાઈ નથી. ધાર્મિક બંધનોમાંથી મુક્ત કરીને બાપુનો સંદેશ તેમને આધ્યાત્મિક વિકાસ માટે ઉડ્ડયન કરવા પ્રેરે છે.

વ્યક્તિગત રીતે બાપુ અતિશય શાંત અને માની ન શકાય તેટલા સ્વસ્થ હોય છે પણ વ્યાસપીઠ પર હજારો શ્રોતાઓ સમક્ષ બાપુ અતિશય પ્રગલ્ભ સ્વરૂપે પ્રગટ થાય છે. રામાયણની શિક્ષા આજના સંદર્ભમાં યોગ્ય અને અનુરૂપ બનાવવા માટે બાપુ રમુજી ટુચકા સંભળાવીને શ્રોતાના સાગર સમુદાયમાં હાસ્યની લહેરો ફેલાવે છે. કથા દરમ્યાન બાપુ સહજ રીતે ગાય છે. સંગીતકારો તેમને સાથ આપે છે અને શ્રોતાઓ ઉભા થઈને નાચવા માંડે છે, હાથ ઉછાળે છે, આનંદથી હસતા હોય છે. હાસ્યના આ ફુવારાની સાથેસાથે ગહન તત્વચિંતન ને પ્રગટ કરવાની શક્તિ વિરલ અને અનોખી એવી બાપુની વિશેષ શક્તિ છે. તત્વતઃ દરેક કથા પ્રેમના પાઠ ભણાવે છે અને પ્રેમ જ પ્રાર્થના છે.

આધ્યાત્મનો ધંધો :
ભારતીય સમાજ આધ્યાત્મ જગત સાથે લાંબા સમયથી અને ચિત્ર વિચિત્ર રીતે સંકળાયેલો છે અને ધંધાદારી ગુરુઓથી ઉભરાય છે. ખાસ નોંધવું જોઈએ કે બાપુ કોઈપણ પ્રકારના આર્થિક વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા નથી. સત્ય, પ્રેમ અને કરુણાના ઉપદેશની સાથોસાથ ધંધાદારી છાપ અને વ્યવસાય ઊભો કરવાનું અતિશય આસન છે અને થોડા કુખ્યાત ગુરુઓએ આવા ધંધાઓ જમાવ્યા પણ છે. બાપુએ આવું કશું કર્યું નથી અને કદી કરવાના નથી તે બાબતમાં અતિશય મક્કમ છે. બીજા ગુરુઓ પ્રચાર માધ્યમોને રીઝવે છે, આધ્યાત્મિકતાના દંભી ચોકઠાઓ ગોઠવે છે અને દાન રૂપે મળેલા કરોડો ડોલરનું ધંધાદારી વ્યવસાયોમાં રોકાણ કરે છે. બાપુ અવિરત રીતે શાંત રહે છે. અખબારો – ટી.વી. માં ભાગ્યે જ દેખાય છે અને દાનનો અસ્વીકારની બાબતમાં ચુસ્ત છે. પોતાના અનુયાયીઓને પોતપોતાની રીતે સત્કાર્યો કરવાની પ્રેરણા બાપુ સતત આપતા રહે છે.

પોતાની આગવી રીતે બાપુ પરોપકાર કરતા રહે છે. પ્રસિદ્ધની લેશ માત્ર ખેવના રાખ્યા વિના સેંકડો યુવાન વિદ્યાર્થીઓને મફત શિક્ષણની જોગવાઈ કરે છે. તલગાજરડામાં હજારો માણસો માટે મફત આરોગ્ય સેવાની જોગવાઈ તેમણે કરી આપી છે. ભારતીય કળા, સાહિત્ય, સંસ્કૃતિને સ્વાભિમાન પૂર્વક, ઉત્કટ સહાય આપતા રહે છે. ગુજરાતના અને ભારતના કલાકારો અને સાહિત્યકારોને બાપુ દર વરસે ડઝન બંધ પુરસ્કારો અર્પણ કરે છે. બાપુ પોતાની જાતને સહજ, સામાન્ય માણસ લેખાવે છે અને પોતાના જીવનના અનુભવો અને પ્રેમની વહેંચણી કરતા રહે છે. તેમના અનેક અનુયાયીઓ બાપુના દૈવીપણાનો ઉલ્લેખ કરે છે પણ બાપુની માનવતા તેમના જીવનમાં પ્રગટ થાય છે.

જીવન લોલક સમાન છે :
બાપુ કથામાં ન હોય ત્યારે ઘરમાં અથવા બહાર હિંડોળે સતત ઝુલતા રહે છે. હિંડોળા પર બેસવાથી આનંદ મળે છે પણ બાપુ કહે છે તેમ હિંડોળો સતત યાદી આપે છે કે જીવનમાં આગળ – પાછળની માત્રા લગભગ સરખી જ હોય છે. મુશ્કેલીઓ અને સફળતા, પ્રેમ અને હાની ની ઘટમાળ સતત ઘૂમતી રહે છે. મુક્તિ હંમેશાં સત્યથી મળે છે પણ જીવનનું ચક્ર આ રીતે સતત ઘૂમતું જ રહેવાનું છે તે સભાનતા અવર્ણનીય મુક્તિનો અનુભવ કરાવે છે.
દુનિયા સતત વધારેને વધારે અસ્થિર બનતી જાય છે. ભાવી અનિશ્ચિત છે. જીવનમાં લાભ અને હાની તો મળશે જ પણ સત્ય, પ્રેમ અને કરુણાના ત્રણ મૂળભૂત સિદ્ધાંતો પ્રત્યેની નિષ્ઠા કેળવીને જીવી શકાય તો આપણા માટે બીજું શું જોઈએ? સત્ય આપણા માટે, પ્રેમ એકબીજા માટે અને કરુણા આખા વિશ્વ માટે છે. સાચું કહીએ તો જિંદગીની આ યાત્રામાં આ ત્રણ સિદ્ધાંતો જ આપણા કાયમી માર્ગદર્શક ભોમિયાઓ છે.

[અનુવાદ: નગીનદાસ સંઘવી]


Email This Article Email This Article · Print This Article Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati

  « Previous જિંદગીની વાત – હર્ષ બ્રહ્મભટ્ટ
એક સામાન્ય દિવસ – કલ્પના દેસાઈ Next »   

3 પ્રતિભાવો : મોરારી બાપુ : અંધકારમય વિશ્વ માટે તેજોમય માર્ગ – મેરીસા બ્રોન્ફ્મેન

  1. vasant says:

    with great feeling Thanks to respected Morrisa, that she is giving great thoughts to worls about India & Indaian Holyman.

    Pl keep writing for INDIA’s positive side & aware the world that India is also very oldet spiritual country in the world.

  2. વિષ્ણુ પંડ્યા says:

    આધ્યાત્મ નહિ, અધ્યાત્મ.બાપુ પણ જાણે છે કે દરેક શબ્દની એક નીજી પવિત્ર ઓળખ હોય છે, તેમાં ક્ષતિ ના હોવી જોઈએ, તેની આભા ખંડિત થાય છે. અનુવાદકે તેની કાળજી રાખવી જ પડે.

  3. Bholanaath Shastri says:

    ખરેખર ખુબ જ સરસ તેજોમય માર્ગ આલેખ્યો છે,

આપનો પ્રતિભાવ :

Name : (required)
Email : (required)
Website : (optional)
Comment :