બહાદુર બાળકો – રાજ ભાસ્કર

Bahadur balko(‘બહાદુર બાળકો’ પુસ્તકમાંથી. આ પુસ્તકમાં ૨૦૧૩માં વડાપ્રધાનના હસ્તે વિવિધ વીરતાના પુરસ્કારો પ્રાપ્ત કરનાર ૨૨ બાળકોની ૨૧ સત્યઘટનાઓ સમાવવામાં આવી છે. જેમાંથી અહીં બે સત્યઘટનાઓ પ્રસ્તુત છે. સમગ્ર દેશમાં પોતાના પરાક્ર્મથી પોતાના માતા-પિતાનું અને દેશનું નામ ઉજાગર કરનાર બાળકોની બહાદુરી આપણને દરેક પ્રકરણે વાંચવા મળે છે. વીરતાના કાર્યો કરવા માટે કોઈ ચોક્કસ ઉંમર હોવી હોવી જરૂરી નથી એવી લેખકની વાત દરેક વીર બાળક આ પુસ્તકમાં સાચી ઠેરવે છે. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગતો લેખને અંતે આપવામાં આવી છે.)

(૧) આકાંક્ષા ગોતે (છત્તીસગઢ)

જૂન મહિનાની વરસાદી રાત હતી. રાતના સાડા દસ થયા હતા. સોળ વર્ષની આકાંક્ષા એના પિતા સાથે બાઈક પર પસાર થઈ રહી હતી. બાઈક પાછળ બેઠી બેઠી એ પ્રકૃતિને નિહાળી રહી હતી. વરસાદ હજુ હમણાં જ બંધ થયો હતો. સડક હમણાં જ ધોઈ હોય એવી ચોખ્ખી ચણાક હતી. વાતાવરણ માટીની ખુશ્બુથી મહેકી રહ્યું હતું. રસ્તાની આસપાસ ઊભેલાં ઝાડ જોઈને આકાંક્ષાને એના ફ્રેન્ડ્‍ઝ યાદ આવી ગયાં. સ્કૂલમાં ટીચર સજા કરે ત્યારે બધા ફ્રેન્ડ્‍ઝ આમ જ ઝાડની જેમ ઊભા રહી જતાં હતાં. આકાંક્ષાને હસવું આવી ગયું.

ભીનો ભીનો પવન વાઈ રહ્યો હતો. એની સ્‍હેજ ભીની થયેલી લટો હળવે હળવે હવામાં ફરફરી રહી હતી. આકાંક્ષા એની લટને હાથ વડે સરખા કરવા મથતી હતી પણ તોફાની પવન લટને છોડે તેમ નહોતો.

આકાંક્ષા એટલે એના પપ્પાની એકદમ લાડકી દીકરી. ભણવામાં હોંશિયાર અને વાતો કરવામાં પાવરધી. શરીરે સાવ પાતળી, ઘાટ સ્વર્ગની પરી જેવો. એકદમ ગોરો ચહેરો, માંજરી આંખો અને રેશમી કેશ. નામ હતું આકાંક્ષા પણ બધા એને જલપરી કહીને જ બોલાવે.

આકાંક્ષા બધી વાતે સુંદર હતી પણ એની મમ્મીને એક જ ચિંતા હતી કે છોકરી બહુ પાતળી છે. એ અવાર નવાર એને ટોક્યા કરતાં, ‘બેટા, જમવાનું રાખ ! આમ બે રોટલી ખાઈશ તો વધારે પાતળી થઈ જઈશ. જરાક શરીર બનાવ ! આ ઉંમરે તો પઠ્ઠા જેવું શરીર હોવું જોઈએ.’

આકાંક્ષા હસીને કહેતી, ‘મમ્મી, પઠ્ઠા જેવું શરીર ગાદલું કહેવાય. એ પડ્યું જ રહે. અત્યારે તો પાતળું શરીર જ સારું. જાડા શરીરવાળા ન તો કોઈને મારી શકે ન તો ભાગી શકે. ક્યારેક કંઈ મુશ્કેલી આવે તો આ પાતળું શરીર લઈને ગલી ગોતીને ભાગી તો શકાય ને ! સમજી કે નહીં ! અને હા, માણસનું શરીર નહીં મન જાડું હોવું જોઈએ. મનોબળ મક્કમ હોવું જોઈએ. જીત જુસ્સાની થાય છે શરીરની નહીં સમજી !’

એક બંપ આવ્યો. બાઈક ઊછળી. આકાંક્ષા વિચારધારામાંથી બહાર આવી આસપાસ જોવા લાગી. પપ્પા શાંતિથી બાઈક ચલાવી રહ્યા હતા. સિટી એરિયા હવે પૂરો થયો હતો. ઘર હજુ ઘણું દૂર હતું. રસ્તો સૂમસામ હતો અને વરસાદને કારણે રાત બહુ ગાઢ લાગતી હતી.

ભીની સડક પર માંડ એકાદ બે વાહનો પસાર થઈ રહ્યાં હતાં. એક્સિડેન્ટ ના થાય એ બીકે આકાંક્ષાના પિતા રોડની એક સાઈડ પર એકદમ ધીમી સ્પીડે બાઈક હંકારી રહ્યા હતા. સેફટી માટે એ વારંવાર મિરરમાં જોયા કરતા હતા. દસેક મિનિટથી એક વાત એમના ધ્યાન પર આવી હતી કે બે બાઈકસવારો જાણે એમનો પીછો કરી રહ્યા છે. ન તો સાઈડ કાપીને આગળ વધી રહ્યા છે ન તો બીજાં વળાંકો પર વળી રહ્યા છે.

એ થોડા નર્વસ થઈ ગયા. રસ્તો અવાવરુ હતો અને જોખમ મોટું હતું. સાથે સોળ વર્ષની જુવાન દીકરી હતી. થોડીવાર એમણે બરાબર માર્કિંગ કર્યું. એમનો શક સાચો હતો. બાઈકસવારો ખરેખર એમનો જ પીછો કરી રહ્યા હતા. એમણે આકાંક્ષાને કહ્યું, ‘બેટા, થોડી સાવચેત રહેજે. બે ગુંડાઓ આપણો પીછો કરી રહ્યા હોય એવું લાગે છે !’ પપ્પા એને ડરાવવા નહોતા માંગતા પણ સાવચેત કરવા માંગતા હતા.

આકાંક્ષાએ એક નજર પાછળ કરી. અંધારામાંય એણે નોંધ્યું કે બંને ખંધા યુવાનોએ એની સામે વિકૃત સ્માઈલ કર્યું હતું. એણે દુપટ્ટો સરખો કરી ઓઢી લીધો.

બાપ-દીકરી બંને ફફડતાં હતાં. હજુ ઘર બહુ દૂર હતું. જલ્દી આ રસ્તો કપાય અને ઘર આવે તો સારું. પણ ભગવાને કંઈક બીજું જ ધાર્યું હતું. આગળ જતા બીજા બે બાઈકસવારો વચ્ચેથી આવ્યા અને આકાંક્ષાના પિતાની આગળ આગળ બાઈક ચલાવવા લાગ્યા. પાછળવાળા મવાલીઓ પણ હવે નજીક આવી ગયા હતા. આગળ બે મવાલીઓ, પાછળ બે મવાલીઓ અને વચ્ચે જુવાન પુત્રીને ઘરે લઈને જતો મજબૂર અને કમજોર બાપ.

પરિસ્થિતિ ભયંકર બનતી જતી હતી. આકાંક્ષાના પિતા આમાંથી ઊગરવાનો રસ્તો વિચારી રહ્યા હતા. પણ મવાલીઓએ એમને વિચારવા જ ના દીધું. આગળ બાઈક ચલાવી રહેલા બંને મવાલીઓએ બાઈક ઊભી રાખી અને આકાંક્ષાના પિતાને પણ બાઈક અટકાવવા ઈશારો કર્યો. એમની સૂચનાને અનુસર્યા વિના કોઈ ચારો નહોતો. આકાંક્ષાના પિતાએ બાઈક ઊભી રાખી.

પાછળ આવી રહેલા મવાલીઓની બાઈક પણ ઊભી રહી. ચારે જણ નીચે ઊતર્યા અને નજીક આવ્યા. બાપ-દીકરી ગભરાઈ ગયાં હતાં. રસ્તામાં અંધારું અને જંગલ સિવાય કોઈ નહોતું.

એક મવાલીએ આકાંક્ષાનો દુપટ્ટો ખેંચ્યો, ‘હાય, સ્વીટહાર્ટ ! અકેલે અકેલે કહાં ચલી ?’

ત્યાં જ આકાંક્ષાના પિતા ગર્જ્યા, ‘હેય, બાસ્ટર્ડ ! ડોન્ટ ટચ હર ! આઈ વિલ કિલ યુ !’ બીજા મવાલીએ ધક્કો મારીને એમને પાડી દીધા. પપ્પાને પડી જતાં જોઈ આકાંક્ષા ચીખી ઊઠી. મવાલીએ છેડતી કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. ખૂબ ખરાબ ભાષામાં એની છેડતી થવા લાગી. પિતાને પણ બે-ચાર થપ્પડો મારવામાં આવી. કાનના કીડા ખરી પડે એવી ગાળો શરૂ થઈ. ચારેચાર મવાલીઓનાં મોં દારૂથી ગંધાઈ રહ્યાં હતાં. કોલસાની ખાણમાંથી સીધા જ આવ્યા હોય એવા કાળા ડિબાંગ ગુંડાઓ ધોળા પારેવા જેવી ભોળી આકાંક્ષાની ઈજ્જત પર શબ્દોના પ્રહાર કરી રહ્યા હતા.

અંધારું હતું, સૂમસામ રસ્તો હતો અને મજબૂર બાપ હતો. થાય તોપણ શું થાય ? આકાંક્ષાના પિતાની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા હતા. અચાનક એક મવાલીએ આકાંક્ષાનો દુપટ્ટો ખેંચી દૂર ફંગોળ્યો. પણ મવાલી દુપટ્ટાથી આગળ વધે એ પહેલાં જ દૃશ્ય બદલાઈ ગયું. વિફરેલી વાઘણ જેવી આકાંક્ષાએ એક જોરદાર કીક દુપટ્ટો ઊછાળનારના પગ વચ્ચે મારી. કીક એટલી જોરદાર હતી કે મવાલી પાંચ ફૂટ દૂર જઈ ફંગોળાયો અને રાડો પાડવા લાગ્યો.

બીજા ત્રણ મવાલીઓ એકદમ ચોંકી ગયા. બીજો એક આકાંક્ષા પાસે આવ્યો અને એનો હાથ પકડવાની કોશિશ કરી. પણ એ હાથ પકડે એ પહેલા જ આકાંક્ષાએ હાથના પંજાનો એવો પ્રહાર કર્યો કે એ પણ ભોંય ભેગો થઈ ગયો. પછી ત્રીજો આવ્યો. આકાંક્ષાએ એના પેટમાં લાત ફટકારી અને ચોથાનો હાથ પકડીને મચડી નાંખ્યો.

ચારેચાર મવાલીઓ ચોંકી ઊઠ્યા. પણ એ લોકો આશ્ચર્યમાંથી બહાર આવે એ પહેલા ફરીવાર આકાંક્ષા એમના પર તૂટી પડી.

આકાંક્ષા કરાટે અને માર્શલ આર્ટની જાણકાર હતી. એ નવ વર્ષથી એની ટ્રેનિંગ લઈ રહી હતી. બ્લેક બેલ્ટ વિનર આકાંક્ષા વાવાઝોડું બનીને મવાલીઓ પર ખાબકી રહી હતી. એ રાત્રે એ સૂમસામ રસ્તા પર ભયંકર યુદ્ધ થયું. સોળ વર્ષની, પાતળા બાંધાની નાજુક નમણી કન્યા ચાર હટ્ટાકટ્ટા મવાલીઓને એકલે હાથે છઠ્ઠીનું ધાવણ ઓકાવી રહી હતી. આકાંક્ષા કરાટેના એક પછી એક દાવ અજમાવતી ગઈ. એક મવાલીના પેટમાં લાત મારી એને પાડી દે અને અને બીજાની છાતીમાં. ત્રીજાના મોં પર પંજાનો પ્રહાર કરે તો ચોથાની ગરદન પર.

વાત ફિલ્મી લાગે પણ એકદમ હકીકત છે. ચારમાંથી એકે મવાલી એ દિવસે આકાંક્ષા સામે નહોતો ટકી શક્યો. આકાંક્ષા રણચંડી બનીને ચારેચાર નરાધમોને સજા કરી રહી હતી. એ દરમિયાન એના પિતાએ પોલીસને ફોન કરી દીધો.

પોલીસ આવે ત્યાં સુધી લડવું જરૂરી હતું. આકાંક્ષા લડી, માત્ર લડી જ નહીં ઈતિહાસ યાદ કરે અને મવાલીઓની સાત પેઢી ના ભૂલે એવી રીતે લડી. સતત અડધો કલાકથી પણ વધારે સમય સુધી સોળ વર્ષની એ એકલી છોકરી ચાર ચાર લઠ્ઠાઓ જોડે લડતી રહી. એક એકને ભોંય ભેંગા કરતી રહી. એ ચાર મળીને પણ આકાંક્ષાનું કંઈ ના બગાડી શક્યા. એ લડી અને જીતી પણ ખરી.

અડધા કલાક પછી પોલીસની ગાડી આવી. જીપની હેડલાઈટના પીળા પ્રકાશમાં પોલીસ અધિકારીઓ પણ આ છોકરીને લડતી જોઈને દંગ રહી ગયા.

આખરે પોલીસે ચારેચાર ગુનેગારોને ગિરફ્તાર કર્યા. છૂટા પડતી વખતે આકાંક્ષા અને એના પિતાએ પોલીસનો આભાર માન્યો, ‘થેંક યુ સર ! તમે આવી ગયા ! નહીંતર આજ અમે…’

પોલીસ અધિકારીએ એમને અટકાવ્યા, અને ત્યાં ઉપસ્થિત બધા જ પોલીસમેને આકાંક્ષાને સલામ કરતા કહ્યું, ‘બેટા, આમ તો અમને સૌ સલામ કરે છે. પણ આજે અમે ભારતની બહાદુર દીકરીને સલામ કરીએ છીએ. તારી બહાદુરીને સો સો સલામ છે દીકરી ! આમાં અમે કંઈ નથી કર્યું. તારી લાજ તે જ રાખી છે. તારા મા-બાપનું જ નહીં તું આખા દેશનું ગૌરવ છે.’

આકાંક્ષા બધાને પગે લાગી.

મોડી રાત્રે એના પિતાએ ઘરે જઈ વાત કરી. ધીમે ધીમે આખી સોસાયટીમાં અને સગાસંબંધીઓમાં પણ ખબર પડી. બીજા દિવસે આખા શહેરની જબાન પર આકાંક્ષાની બહાદુરીની દાસ્તાન વખાણ બનીને વહી રહી હતી. સેંકડો સગા-સંબંધીઓએ આકાંક્ષાના ઘરે આવીને એને અભિનંદન આપ્યાં, ત્યારે એનાં માતા-પિતાની આંખમાંથી હર્ષનાં આંસુ વહી રહ્યાં હતાં.

આકાંક્ષા એ દિવસથી રોજ એની મમ્મીને ચિડાવે છે, ‘મમ્મી, તું કહેતી હતી ને કે જાડી થા, જાડી થા. આજે હું જાડી હોત તો આ મવાલીઓ મારો ખુરદો બોલાવી ગયા હોત. ન તો હું એમને મેથીપાક ચખાડી શકી હોત ન તો ત્યાંથી ભાગી શકી હોત. હવે કહે, છોકરીએ પઠ્ઠા જેવું શરીર બનાવવું જોઈએ કે પઠ્ઠા જેવું મન ?’

અને મમ્મી, હર્ષનાં આંસુ સાથે કહે છે, ‘પઠ્ઠા જેવું મન મારી દીકરી, પઠ્ઠા જેવું મન !’ એટલું જ નહીં એ જ્યારે જે મળે તેને એક જ વાત કહેતા ફરે છે કે, ‘દીકરીને મજબૂત બનાવજો. એને એ બધી જ બાબતો શીખવાડજો કે એની રક્ષા જાતે જ કરી શકે. દરેક દીકરી સેલ્ફ ડિફેન્સ કરે એ જરૂરી છે.’

*

માર્શલ આર્ટ અને કરાટે દ્વારા સેલ્ફ ડિફેન્સ કરનારી આકાંક્ષા પોતે મૂળ છતીસગઢની રાજધાની રાયપુરની રહેવાસી છે. આકાંક્ષાની અદ્‍ભુત બહાદુરી બદલ એને ૨૬મી જાન્યુઆરી, ૨૦૧૩ના દિવસે વડાપ્રધાન શ્રી મનમોહનસિંહના હસ્તે ભારત સરકાર દ્વારા વીરતા માટેનો ‘બાપુ ગાયધની’ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો. આ પુરસ્કાર દેશની એ તમામ મહિલાઓ માટે એક શીખ રૂપ હતા કે નારીએ કોઈથી ડરવાની જરૂર નથી. સેલ્ફ ડિફેન્સ એ આજના સમયની જરૂરિયાત જ નહીં પણ અનિવાર્યતા છે.

(૨) વિજય કુમાર સૈની (ઉત્તરપ્રદેશ)

ઉપર આસમાનમાં પંખીઓ ઊડી રહ્યાં હતાં. દૂર પશ્ચિમની ક્ષિતિજે સૂરજદાદા આથમી રહ્યા હતા. લીલીછમ હરિયાળી વચ્ચે અને નાના નાના પહાડોની ગોદમાં વસેલું એ ગામ આખા દિવસની મજૂરી કરીને ઘરમાં લપાઈ રહ્યું હતું. ગામ વચ્ચેથી વહેલી ગંગા નદી સ્કૂલેથી પરત ફરતા વિદ્યાર્થીની જેમ અલ્લડતાથી દોડી રહી હતી. કિનારાથી થોડે દૂર જાઓ એટલે નદી ખાસું એવું ઊંડાણ પકડી લેતી હોય. આજે તો એનું વહેણ પણ તોફાની હતું. દૂર ક્યાંક ભારે વરસાદ થયો હતો, નદી ગાંડીતૂર બનીને વહી રહી હતી. આમ જોવા જાઓ તો એ રૌદ્ર રૂપ હતું, પણ એનું પણ એક સૌંદર્ય હતું, એક મસ્તી હતી, એક મોજ હતી.

ગામનાં છ ટાબરિયાંઓ શાળાએથી ઘર તરફ જઈ રહ્યાં હતાં. એકનું નામ સુખો, બીજાનું નામ સંદીપ, ત્રીજો માધવ, ચોથો ગણેશ, પાંચમો કાનજી અને છઠ્ઠો ભરત. છએ છ છોકરાઓ ભારે તોફાની. એક જ ક્લાસમાં ભણે, એક જ મેદાનમાં રમે અને એક જ નદીમાં તરે.

‘અરે વાહ, આજે તો નદીમાં કંઈ પાણી આવ્યું છે ને !’ સુખાએ નદીનું તોફાની વહેણ જોઈને કહ્યું.

‘આજે તો યાર નદીમાં ન્હાવું જ પડશે !’ સંદીપે નદીના તોફાની વહેણમાં તોફાન કરવાની ઈચ્છા દર્શાવી.

‘હા, યાર ! આજે તો મજા આવી જશે ! ચાલો, જલ્દી ઘેર દફતર મૂકી આવીએ અને નદીમાં ન્હાવા પડીએ.’ બાકીના બધા જ મિત્રોએ એકસામટા અવાજે કહ્યું. દોસ્તો હુરિયો બોલાવતા ઘર તરફ ગયા. ઘરે પહોંચતા જ સૌ દફતર ફેંકતાકને નીકળી ગયા. મમ્મીઓએ એમને રોક્યા, ‘અલ્યા, પાછા આવો ! કપડાં તો બદલી લો. અત્યારે વરસાદ જેવું વાતાવરણ છે. આવા વાતાવરણમાં ક્યાં ચાલ્યા ?’

‘નદીએ ન્હાવા જઈએ છીએ !’ છોકરાઓએ મસ્તીભર્યા અવાજે કહ્યું અને દોડી ગયા. એમની મમ્મીઓ બૂમો પાડતી રહી અને એ હડી કાઢતાંકને નદીએ પહોંચી ગયા.

*

ગામની હાઈસ્કૂલમાં દસમા ધોરણમાં ભણતો વિજય સૈની એના એક મિત્રના ઘરેથી નીકળ્યો. આસમાનમાં વાદળો કાળાંભમ્મર થઈ ગયાં હતાં. એ ઝડપથી ઘર તરફ ચાલતો હતો. વરસાદ તૂટી પડવાની અણી પર હતો. એને ભીંજાવું નહોતું. રસ્તામાં થઈ જતો કાદવ-કીચડ એને જરાય પસંદ નહોતો.

ઝરમર ચાલુ થઈ ગઈ હતી. વિજય લગભગ દોડતો હોય એમ ઘર તરફ ચાલ્યો. ગંગા નદીનાં પાણી હિલોળાં લેતાં હતાં. પાણીમાં ભરતી આવી હતી. વહેણ તોફાની બન્યું હતું. વિજય ત્યાંથી પસાર થયો. દોડતા દોડતા એણે જોયું કે છ છોકરાઓ ચડ્ડી પહેરીને નદીના પાણીમાં ધિંગામસ્તી કરી રહ્યા છે. આવા તોફાની વહેણમાં નદીમાં નહાવું યોગ્ય નહોતું. એ કિનારા તરફ ગયો અને છોકરાઓને બૂમ મારી, ‘અલ્યા એય ! નદી ખૂબ તોફાની બની છે. હવે વરસાદ પણ તૂટી પડશે. જલદી બહાર નીકળો.’

છોકરાઓ મસ્તીમાં મશગૂલ હતા. વિજયની વાત એમણે કાને ના ધરી. વિજયે ફરીવાર બૂમ મારી, ‘અલ્યા, બહેરા છો કે શું ? સંભળાતું નથી ? બહાર નીકળો !’ બીજીવારની ચેતવણી પછી પણ એકેય છોકરાએ ધ્યાન ના આપ્યું.

વાદળ હવે ગાંડા થયા હતા. સાંબેલાધાર વરસાદ તૂટી પડ્યો હતો. બોર બોર જેવડાં છાંટાઓની રમઝટ બોલતી હતી. ભીંજાવા ના માંગતો વિજય નીતરી રહ્યો હતો. એને ખબર હતી કે આ છોકરાઓ આવા સમયમાં નદીમાં ન્હાઈને જોખમ ખેડી રહ્યા છે. એ ધીમેથી છોકરાઓ રમતા હતા એ તરફ પાણીમાં ઊતર્યો અને એક છોકરાનો હાથ પકડ્યો, ‘ચાલ બહાર નીકળ ! જોતો નથી, નદી ગાંડીતૂર બની છે અને વરસાદ પણ પાગલ થઈ ગયો છે. ડૂબી મરશો તો મા-બાપ રઝળી પડશે. ચાલ બહાર નીકળ.’

છોકરાઓ નાના હતા. સાતમા ધોરણમાં ભણતા હતા. અત્યારે એમના પર મસ્તીનું જીન સવાર હતું. સુખાએ કહ્યું, ‘દોસ્ત, તું તારું કામ કર ! અમને રમવા દે, માથાકૂટ ના કર !’

સંદીપે કહ્યું, ‘અમે મરી જઈશું એમાં તારા પરમ પૂજ્ય પિતાશ્રીનું શું જશે ? ચાલ નીકળ !’

માધવે કહ્યું, ‘ભાઈ, નદી ગાંડી છે અને વરસાદ પાગલ છે તો અમે એમનાય બાપ છીએ. કોઈની તાકાત નથી કે અમને ડુબાડી શકે, સમજ્યો.’

ગણેશ, કાનજી અને ભરત જોરથી ખડખડાટ હસ્યા અને એકસાથે બોલ્યા, ‘આવ્યો મોટો ચિંતા કરવાવાળો. અમને તરતા આવડે છે અને જીવતા પણ આવડે છે. ચાલ જા હવે…!’

વિજયને ખોટું તો બહુ લાગ્યું પણ છોકરાઓને નાના સમજી એણે એ વાતને મન પર ના લીધી. એ બહાર નીકળી ગયો. પણ ઘરે જવાને બદલે કિનારા પર ઊભો રહી ગયો અને છોકરાઓની મસ્તી જોવા લાગ્યો. એને ખબર હતી કે છોકરાઓ મસ્તીના મૂડમાં છે અને એમને સારા-નરસાનું ભાન નથી. કંઈક થાય તો એમની મદદ માટે ત્યાં કોઈ હાજર નહોતું એટલે એનું ઊભું રહેવું જરૂરી હતું.

લગભગ અડધો કલાક વીતી ગયો. છોકરાઓ મસ્તી કરતા હતા. વરસાદ ડબલ થયો હતો. નદીનું વહેણ હવે એનું વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂક્યું હતું. પાણી એકસો ને વીસની ઝડપે વહી રહ્યું હતું. અચાનક એક ચીસ પડી. એ ચીસ પેલા છ છોકરઓમાંના એક સુખાની હતી. એ ચીસ વિજયની ચિંતાની સાબિતી હતી. એ ચીસ વિજયની ચેતવણીનો પુરાવો હતી.

વિજયે જોયું. મસ્તી કરતા છોકરાઓ બહુ દૂર નીકળી ગયા હતા. સુખો પાણીના વહેણમાં તણાઈ રહ્યો હતો અને બચાવવા માટે બૂમાબૂમ કરી રહ્યો હતો. વિજયે એને જોયો. વિજય તરત જ એ તરફ દોડ્યો.

એ હજુ દસેક ડગલાં જ દોડ્યો હશે ત્યાં જ બીજી બે ચીસો સંભળાઈ. હવે સંદીપ અને માધવ પણ તણાવા લાગ્યા હતા. પાણીનું વહેણ એમને ખેંચી રહ્યું હતું. એ બચવા માટે બૂમો પાડી રહ્યા હતા. ગણેશ, કાનજી અને ભરત રડી રહ્યા હતા. જોરજોરથી બૂમાબૂમ કરી રહ્યા હતા. તરીને એમના ત્રણ મિત્રોને બચાવી રહ્યા હતા.

વિજય જેમ બને એમ જલ્દીથી તરતો તરતો એમના તરફ જઈ રહ્યો હતો. પણ વિજય કરતાં પાણીની ઝડપ બમણી હતી. પેલા છએ મિત્રો વધારે ને વધારે દૂર તણાઈ રહ્યા હતા. વિજયના હાથ-પગ તરવામાં લાગ્યા, આંખો પેલા છ છોકરાઓ પર મંડાઈ હતી અને મન ત્યાં પહોંચવા અને એમને બચાવી લેવા માટે આતુર થયું હતું.

અચાનક વિજયને ધ્રાસ્કો પડ્યો. એણે જોયું કે પહેલા ત્રણને બચાવવા માટે પ્રયત્નો કરી રહેલા બાકીના ત્રણ છોકરાઓ પણ હવે તણાવા લાગ્યા હતા. વિજયને ભારે આઘાત લાગ્યો. એને મનમાં થયું કે કાશ, એ નાદાન છોકરાઓએ એની વાત માની હોત ! કાશ એ આ નદીમાં ન્હાના ના પડ્યા હોત ! કાશ… કાશ… કાશ…!

પણ હવે એ વિચારવાનો કોઈ અર્થ નહોતો. વિજયે એની તરવાની ઝડપ વધારી. દૂર કિનારા પરથી કેટલાંક લોકો પસાર થઈ રહ્યા હતા પણ કોઈને ખબર નહોતી કે નદીની મધ્યમાં કોઈ જીવ સટોસટના ખેલ ખેલી રહ્યું હતું.

છોકરાઓએ પાણી સાથે સારી બાથ ભીડી હતી. સારી એવી ઝીંક ઝીલી હતી. પાણી એમને ડુબાડી રહ્યું હતું પણ એ ડૂબ્યા નહોતા. હજુ એમના હાથ ક્યારેક ક્યારેક પાણીની સપાટીની ઉપર આવી જતા હતા. એ બચવા માટે ફાંફાં મારતા હતા. વિજય માટે એ વાત બહુ સારી હતી. એનાથી એને ધ્યાન રહ્યું હતું કે છોકરાઓ કઈ તરફ છે.

વિજયે એની હતી એટલી શક્તિ વાપરી અને તરવાનું જોર વધાર્યું. આખરે એ ત્યાં સુધી પહોંચી ગયો. જે પહેલો હાથ દેખાયો એને ખેંચ્યો. એ કાનજી હતો. કાનજી એને ચોંટી ગયો. વિજયે તરત જ બીજા ડૂબતા છોકરાનો હાથ પકડ્યો અને એને ઉપર ખેંચ્યો, એ ભરત. વિજયના સોળ વર્ષના બાહુ સાથે બંને છોકરાઓ ચોંટી ગયા. વિજય તરવા લાગ્યો. એને તકલીફ પડતી હતી. એ પોતે ડૂબી જાય એવી સ્થિતિ હતી તેમ છતાં એ તરતો રહ્યો. બંનેને સહીસલામત કિનારે પહોંચાડી પાછો પાણીમાં ખાબક્યો. બીજીવાર ગણેશ અને સુખાને બચાવી લાવ્યો. બંને બેભાન જેવા થઈ ગયા હતા. વિજયની શક્તિ પણ હવે ખતમ થઈ રહી હતી. ખાસું એવું પાણી પણ પીવાઈ ગયું હતું. એની આંખે અંધારા આવી ગયા હતા. પણ એ હિંમત ના હાર્યો એણે છોકરાઓને બચાવવાનું કામ ચાલુ જ રાખ્યું. ગણેશ અને સુખો બેભાન હતા. એ બંનેને એ છેક કિનાર સુધી લઈ આવ્યો. ત્યાં કાનજી અને ભરત હાંફતા હતા. સુખા અને ગણેશને એમના હવાલે કરીને એ પાછો અંદર ગયો. હજુ માધવ અને સંદીપ બાકી હતા પણ ક્યાં છે એ કંઈ ખબર નહોતી પડતી. વિજયને ચિંતા થઈ રહી હતી. વિજયથી હાથ હાલે એમ નહોતા, શક્તિ પાણીમાં વહી ગઈ હતી, પોતે પણ બેભાન થવાની અણી ઉપર હતો પણ તેમ છતાં એ ઝંપીને ના બેઠો. કારણ કે હજુ બે જીવ પાણીમાં હતા. એ દોડ્યો અને ધસમસતા પાણીના ધમધમતા વહેણમાં કૂદી પડ્યો. મરજીવા જેમ આખી નદી ખંખોળી નાંખી પણ સંદીપ અને માધવ બેમાંથી એકેનો પતો ના લાગ્યો. આખરે થાકીને, હારીને પાછો કિનારા તરફ આવ્યો.

એ વખતે એને ધરપત હતી કે ચાલો ચાર છોકરાઓ તો બચ્યા છે. પણ કિનારે આવ્યો ત્યારે માત્ર ત્રણ જ છોકરાઓ એને ભેટીને રડી પડ્યા. કાનજી, ભરત અને ગણેશ. સુખો નિર્જીવ બનીને કિનારાની રેતીમાં પડ્યો હતો. એ મૃત્યુ પામ્યો હતો. વિજયની આંખોમાં પણ આંસુ તરી આવ્યાં.

થોડી જ વારમાં આખા ગામમાં વાત ફેલાઈ ગઈ. છએ છોકરાઓનાં મા-બાપ ઘટનાસ્થળ પર દોડી આવ્યા. કેટલાક તરવૈયાઓ પણ આવ્યા અને માધવ અને સંદીપને ખોળવા પાણીમાં પડ્યા. આખરે બંને મળ્યા પણ નિર્જીવ. કિનારા પર આક્રંદ છવાઈ ગયો. મેઘથી છવાયેલાં વાદળ મરી ગયેલા દીકરાઓનાં મા-બાપની ચિચિયારીઓથી છવાઈ ગયાં.

બચી ગયેલા કાનજી, માધવ અને ગણેશે કહ્યું કે, ‘કાશ, અમે વિજયની વાત માની હોત તો આજે અમારી છએ છ મિત્રોની ટોળકી જીવતી હોત. અમે વિજયને ખૂબ ખરાબ શબ્દો કહ્યા હતા. એ બદલ અમે એની માફી માગીએ છીએ. એણે અમારી વાતનું ખોટું ના લગાડ્યું અને ત્યાં જ ઊભો રહ્યો એટલે જ આજે અમે ત્રણ જીવતા છીએ. બાકી આજે અમારામાંથી એકેય જીવતો ના હોત… અમે સૌને સલાહ આપીએ છીએ કે તમારાથી નાના હોય કે મોટા, જાણીતા હોય કે અજાણ્યા પણ તમને કોઈ સલાહ આપે તો એક વાર જરૂર એના પર ધ્યાન આપજો…’

વિજયની બહાદુરીએ ત્રણ મા-બાપનો સહારો બચાવ્યો હતો. એની વીરતાની વાત આખા ઉત્તરપ્રદેશમાં ફેલાઈ ગઈ. એના ગામમાં તો ઠીક પણ આસપાસનાં ગામોમાં પણ એની વાહવાહી થવા લાગી. થોડા સમય બાદ બહાદુરીની એ વાત ઊડતી ઊડતી છેક દિલ્હી સુધી પહોંચી ગઈ. આખા દેશમાં વિજયની બહાદુરીની સુગંધ ફેલાઈ ગઈ. સમગ્ર દેશે એની બહદુરીને સલામ કરી…

*

૨૬ મી જાન્યુઆરી, ૨૦૧૩ના દિવસે પ્રજાસતાક દિન નિમિત્તે ભારત સરકારે વિજયની બહાદુરીનું સન્માન કર્યું. વડાપ્રધાન શ્રી મનમોહનસિંહના હસ્તે એને વીરતા માટેનો ‘બાપુ ગાયધની પુરસ્કાર’ અર્પણ કરાયો. એ વખતે આખા ઉત્તરપ્રદેશે એની બહાદુરીને બિરદાવવા માટે ફટાકડા ફોડીને એનું સન્માન કર્યું હતું. એના ગામમાં પણ ખુશીનો માહોલ છવાઈ ગયો હતો. એની શાળાનું એણે ગૌરવ વધાર્યું હતું. એની શાળા અને એનાં માતા-પિતાની છાતી ગજ ગજ ફૂલી રહી હતી.

બહાદુરી પુરસ્કાર સ્વીકારતી વખતે વિજયે બંને હાથ જોડીને વિનંતી કરતાં કહ્યું હતું, ‘હું માત્ર સોળ વર્ષનો છું. ખૂબ નાનો છું પણ એક સલાહ આપું છું. આપને કોઈની વાતનું માઠું લાગે તોપણ એને નફરત ના કરો. એને તરછોડી ના દો. એની મદદ કરો. તો જ એ વ્યક્તિ તમને પ્રેમ કરતાં થશે. કદાચ મારી જેમ તમે જિંદગીઓ પણ બચાવી શકો.’

[કુલ પાન ૧૪૦. કિંમત રૂ. ૧૪૦/- પ્રાપ્તિસ્થાન : બુક શેલ્ફ – ૧૬, સિટી સેન્ટર, સ્વસ્તિક ચાર રસ્તા પાસે, સી.જી.રોડ, નવરંગપુરા, અમદાવાદ-૪. ફોન નં. (૦૭૯) ૨૬૫૬૩૭૦૭, ૨૬૪૪૧૮૨૬ & નવભારત સાહિત્ય મંદિર દેરાસર પાસે, ગાંધી રોડ, અમદાવાદ – ૩૮૦ ૦૦૧]

 

 


· Print This Article Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati

  « Previous શીર્ષકમાં શું દાટ્યું છે ? – કલ્પના દેસાઈ
રિયાની મમ્મા – પારુલ કંદર્પ દેસાઈ Next »   

1 પ્રતિભાવ : બહાદુર બાળકો – રાજ ભાસ્કર

  1. કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા} says:

    આજે જરુર છે આકાંક્ષા જેવી વીરબાળાની અને વિજય સૈની જેવા વીર બાળકની. સ્વ-બચાવ મહાન ગુણ છે, અને તેથી પણ મહાન ગુણ છે – બીજાનો બચાવ ! બંન્ને વીર બાળકોને સલામ ! સૌએ યાદ રાખવું પડશે કે …જ્યારે નૈતિકતાનું પતન થાય છે , ત્યારે શારીરિક શક્તિનું મહત્ત્વ વધે છે.
    કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા}

આપનો પ્રતિભાવ :

Name : (required)
Email : (required)
Website : (optional)
Comment :

       


Warning: Use of undefined constant blog - assumed 'blog' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /homepages/11/d387862059/htdocs/wp-content/themes/cleaner/single.php on line 54
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.