તપસ્વી – અશ્વિન વસાવડા

(‘અખંડ આનંદ’ સામયિકના માર્ચ, ૨૦૧૬ના અંકમાંથી સાભાર)

અમારા શહેરમાં નવાબી સમયનો આ વિશાળ મોતીબાગ ગુજરાતના સુંદર અને મોટા બગીચામાં અગ્રેસર હશે. પ્રવેશદ્વારથી અંદર જતા પહોળા રસ્તાની બંને બાજુ ‘પેન્ડલુમ’ આસોપાલવ અને લીસાં લીલાંછમ થડવાળાં ‘બૉટલબ્રશ’નાં વૃક્ષોની હાર. રંગબેરંગી ફૂલો, લાંબા રસ્તાને શોભામય બનાવે છે. આગળ જતાં એક મેદાન તેમાં લીલાંછમ ઘાસની ચાદર પાથરેલી હોય તેવું લાગે. તેની ફરતે આવેલાં વૃક્ષો આ મેદાનને વધુ સોહામણું બનાવે છે. દૂર સામે ગિરનાર, દાતારની હરિયાળી ગિરિમાળા અદ્‍ભુત દ્રશ્ય બનાવે છે. બાગની પાછળના ભાગે પરિતળાવ મુલાકાતીઓ માટે નયનરમ્ય નજરાણું છે.

વળી આ બાગ જ્યારથી ‘એગ્રિકલ્ચર’ યુનિવર્સિટીને સોંપાયો ત્યારથી વધુ ને વધુ સમૃદ્ધ બનતો ગયો છે. નર્સરીમાં ફૂલછોડ, ફળોના છોડ, કલમો, ‘ઇન્ડોર’ અને ‘આઉટડોર’ ઓર્નામેન્ટલ પ્લાન્ટ્‍સ, ‘એડિશનલ પ્લાન્ટ્‍સ’નો ઉછેર અને વાજબી ભાવે વેચાણ પણ થાય છે.

આ બગીચામાં વહેલી સવારે મૉર્નિંગવૉક કરવી એ અમારા નરસિંહનગરના શોખીનોને મળેલી મહામૂલ્ય ભેટ છે. ખુશનુમા હવા, વૃક્ષોની હરિયાળી, ગિરનાર પાછળથી ઉદય પામતા સૂર્યથી બનતું રતૂમડું આકાશ, પંખીઓનો કલરવ, મોરના ટહુકા આહ્‍લાદક વાતાવરણ સર્જે છે. તન અને મનને શાંતિ આપે છે. મારો તો અંગત આક્ષેપ છે કે આ બાગ અને તેનું ભવ્ય સૌંદર્ય માણવાનો જેટલો લાભ લેવાવો જોઈએ તેના પ્રમાણમાં નગરવાસીઓ ‘મૉર્નિંગવૉક’માં ઓછા આવે છે.

હું ઘણા સમયથી નિયમિત ‘મૉર્નિંગવૉક’માં આવું છું. મોટું રાઉન્ડ ચાલું, સામે મળતા અજાણ્યા પણ રોજ મળતા વડીલોને હાથ જોડું, સમવયસ્કોને હાથ ઊંચો કરું, મારા જૂના વિદ્યાર્થીઓ હાથ જોડી નમસ્તે કહે તેને ‘વેરી ગુડમૉર્નિંગ’ કહું. ઓળખતો હોઉં તેવા ઓછા અને ન ઓળખતો હોઉં તેવા વધુ મુલાકાતીઓનું જાણે એક કુટુંબ બની ગયું હોય તેવું લાગે છે.

યુવાનો, યુવતીઓ, સ્ત્રી-પુરુષો, વૃદ્ધોથી બગીચો ભરાઈ જાય. કેટલાક ‘જોગીંગ’ કરતા હોય, કેટલાક રનિંગ કરતા હોય, હરિયાળા મેદાનમાં કસરત કરતા હોય, યોગાસન અને પ્રાણાયામ કરતા હોય. એક બાજુ ‘લાફિંગ ક્લબ’ના સભ્યો, બીજી બાજુ સ્ત્રી-પુરુષનાં બે’ક મંડળો કસરત કરતાં હોય. તંદુરસ્તી માટેનો જાણે યજ્ઞ જ ચાલતો હોય.

ભજનો, મંત્રો બોલાતા, સાંભળતા મુલાકાતીઓ તેની ધૂનમાં મસ્ત ચાલ્યા જતા હોય. વળી ફિલ્મ-ગીતો, ફિલ્મની વાતો, રાજકારણ, ભ્રષ્ટાચાર, મોંઘવારી, શેરબજાર, ક્રિકેટની વાતોથી વાતવરણ પ્રદૂષિત બનતું અનુભવાય.

જન્મથી અપંગ એક પાંચ-છ વર્ષના છોકરાને લઈને તેનો ‘કેરેક્ટર’ આવે છે. ‘કેરેક્ટર’ તો તેના મિત્રવર્તુળ સાથે કસરત કરતો હોય. બાળક એકલું પોતાની રીતે પાંચ-સાત ડગલાં ચાલે અને બેસી પડે કે પડી જાય. માંડ માંડ ઊભું થાય ફરી પાંચ-સાત ડગલાં ચાલે. શહેરના મોટા ઉદ્યોગપતિનો પુત્ર છે તેવી માહિતી મળેલી.

એક યુવાનની પ્રવૃત્તિઓ જોવાની મજા આવે. એ આવે તેની પાછળ ત્રણ-ચાર કૂતરાં પૂંછડી હલાવતાં આવે. કૂતરાં સામેના મોટા ઓટલા ઉપર ગોઠવાઈ જાય. યુવાન તેની સાથે લાવેલ બ્રેડ, બિસ્કિટ કે રોટલીના ટુકડા ઓટલા ઉપર ફેંકતો જાય અને કૂતરાં ખાતાં જાય. યુવાન કૂતરાંના શરીર ઉપર હાથ ફેરવે. કૂતરાં જાણે તેને વહાલ કરતાં હોય તેમ તેના હાથ-પગ, ઉપર મોઢું અડાડે. તે પછી કૂતરાંને કહે ‘ભાગો’ અને કહ્યાગરાં કૂતરાં જતાં રહે. ત્યારબાદ પોતાની સાથે લાવેલ ચણ ઓટલા પર નાખે અને થોડી વારમાં જ પંખીમેળો ભરાય. ચકલીઓ, દેવચકલીઓ, કોયલો, કાગડાઓ, પોપટો, બુલબુલો એમ વિવિધ પંખીઓ કલરવ કરતાં દાણા ચણે. બે-ત્રણ મોર પણ હળી ગયેલા. યુવાન તેની હથેળીમાં દાણા રાખે અને મોર અને બીજાં પંખી હથેળીમાંથી દાણા લઈ જાય. ખિસકોલી પણ દાણા ખાતી દોડાદોડી કરે. પંખીડાંઓના કલરવથી વાતાવરણ સંગીતમય બની જાય.

તે પછી યુવાન પેલા અપંગ છોકરા પાસે આવે. તેને ઊભો કરી ચાલવા માટે પ્રોત્સહિત કરે. બાળક ચાલતાં ચાલતાં પડી જાય અને રડમસ બને તેની સામે યુવાન તાળીઓ પાડે, ચેનચાળા કરે, પોતે હસે અને બાળકને હસાવે. બાળક જાણે મિત્ર હોય તેમ તેની સાથે વર્તે, વાતો કરે.

આ યુવાનની છેલ્લી પ્રવૃત્તિમાં આગલી સાંજે મુલાકાતીઓએ નાસ્તો કરી ત્યાં જ રહેવા દીધેલાં પડીકાંના તેલવાળા કાગળો, પોલિથીનબૅગ, પાણીની ખાલી બૉટલ્સ વગેરે લોનમાંથી એકઠું કરી ત્યાં રાખવામાં આવેલ ‘ડસ્ટબિન’માં નાખી આવે. હું આ બધું જોઉં અને ભાવુક બની જાઉં.

મને થાય આ યુવાન બાગમાં પૂજા કરવા જ આવે છે !

હું થોડ દિવસો બહારગામ ગયેલો. આજે પંદરેક દિવસ પછી મૉર્નિંગવૉકમાં આવ્યો. રોજિંદું રાઉન્ડ લઈ મારી રોજની બેઠક પર જઈ બેઠો. એક ભાઈએ પૂછ્યું : “કેમ કંઈ બીમાર હતા ?” મેં કહ્યું : “ના બહારગામ ગયેલો.”

મેં જોયું તો કૂતરાં ઓટલા ઉપર સૂતાં હતાં. પંખીડાંઓ વૃક્ષોમાં હતાં. હરિયાળી લોનમાં તેલવાળા કાગળો, પોલિથીનબૅગ ઊડતી હતી. પેલો અપંગ છોકરો પણ ન હતો, મેં પૂછ્યું, “પેલો ભાઈ હમણાં નથી આવતો ?”

વડીલે જવાબ આપ્યો : “ના, હમણાં દેખાતો નથી.”

યુવાન અને અપંગ બાળકની ગેરહાજરી, બાકી રોજિંદા બધા જ મુલાકાતીઓ હતા… છતાં મને બગીચો ખાલીખમ લાગ્યો.

મને ચિંતા થઈ. “અપંગ બાળકને વધુ કોઈ મુશ્કેલી થઈ હશે ? યુવાન કંઈ બીમાર પડ્યો હશે ?’ હું આજે રોજ જેટલું બેઠો નહીં.

પછીના થોડા દિવસોમાં પણ પેલું બાળક અને યુવાન આવ્યા નહીં. હું એ બાળકને કે યુવાનને ઓળખતો ન હતો. માત્ર આ બાગમાં ‘મૉર્નિંગવૉક’માં આવતા મુલાકાતી પૂરતી જ આંખની ઓળખાણ. હું કદી બાળક પાસે ગયેલો નહીં, યુવાન સાથે પણ કદી વાત કરેલી નહીં, છતાં આ બંને અજાણ્યાં જાણે મારાં સ્વજન હોય તેમ તેની ચિંતા થતી હતી. મેં એક ભાઈને પૂછ્યું, ‘પેલો અપંગ છોકરો અને યુવાન કેમ દેખાતો નથી ?’

જવાબ મળ્યો, “બાળક તો અપંગ છે, મોટા માણસનું છે, આવવાનું બંધ કર્યું લાગે છે.” પછી થોડું અટકીને કહ્યું, ‘અને પેલો તો મને ગાંડો લાગે છે, રખડતો હશે બીજે કંઈ.” વાક્ય પૂરું થયું ત્યાં જ ‘લાફિંગક્લબ’ના સભ્યોનું અટ્ટહાસ્ય સંભળાયું. મને ખેદ થયો.

વરસાદ પછી ગિરનારની ગિરિમાળાનો ખીલેલા લીલાછમ પ્રાકૃતિક સૌંદર્યની મજા માણવા અમે ત્રણ મિત્રકુટુંબો જટાશંકર મહાદેવની જગ્યામાં આવ્યાં. ગિરનાર પર્વતમાં આવેલ આ જગ્યા પ્રસિદ્ધ છે. મહાદેવના લિંગ ઉપરથી ધીમી જલધારા વહે છે. મંદિર પાછળના ખડકો ઉપરથી પડતા ધોધ અને વહેતા ઝરણામાં બાળકો સાથે બાળક બની અમે ખૂબ નાહ્યા.

અમે દર્શનાર્થે આવ્યા. ત્યાં “નમસ્તે સાહેબ” કહેતા પેલો યુવાન મારી સામે આવ્યો. મને અનહદ આશ્ચર્ય થયું : “અરે… તમે ?” પછી મેં પૂછ્યું : “હમણાં ‘મૉર્નિંગવૉક’માં કેમ નથી આવતા ? પેલું અપંગ બાળક પણ નથી આવતું.”

“હમણા જાપ જપવા અહીં આવું છું.” યુવાને કહ્યું.

મેં કહ્યું : “બહુ સરસ. શ્રાવણ માસ છે, અહીં તો પ્રકૃતિની શોભા અને શાંતિ પણ મળે. મને તો તમારા બંનેની ચિંતા થતી હતી.”

“એ છોકરાને પગના ઑપરેશન માટે ‘ઑસ્ટ્રેલિયા’ લઈ ગયા છે. એને સારું થઈ જાય એટલે જ હું જાપ જપું છું.” યુવાને કહ્યું.

મેં પૂછ્યું : “તમારો કંઈ સગો થાય ?”

“ના… રે… સાહેબ. હું એના કુટુંબને ઓળખતો પણ નથી. મોતીબાગની સવારનું સગપણ.” થોડી ક્ષણો પછી ઉમેર્યું : “કુટુંબનું સગપણ એ જ એક થોડું સગપણ છે ? મારા તમારા જેવાને અજાણ્યા સાથે પણ કંઈ ન સમજી શકાય તેવી ગાઢ લાગણી બંધાઈ જાય છે.”

હું તેમની સામે જોઈ રહ્યો. મનમાં થયું, “આને ગાંડો કહેવાય ?”

મિત્રએ પૂછ્યું : “કોણ હતો એ ભાઈ ?”

મેં કહ્યું : “તપસ્વી.”

*****
અશ્વિન વસાવડા
સંપર્ક :
સી-૭૦૧, પરિશ્રમ ફ્લેટ્‍સ, અંકુર ચાર રસ્તા પાસે, નારણપુરા, અમદાવાદ-૩૮૦ ૦૧૩.


Email This Article Email This Article · Print This Article Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati

  « Previous દમયંતી – નયનાબેન શાહ
ભાડેથી મળશે – વિનોદ ભટ્ટ Next »   

10 પ્રતિભાવો : તપસ્વી – અશ્વિન વસાવડા

  1. કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા} says:

    અશ્વિનભાઈ,
    એક સાચા તપસ્વીની ઓળખાણ કરાવી. આનંદ આનંદ થઈ ગયો. ખરી વાત છે, અમારા ગામમાંથી ખેતરોમાં જવા માટેનાં નેળિયાંમાં પડેલા થોર-બાવળના કાંટા વીણીને રસ્તાને ” નિષ્કંટક ” કરતા એક અલગારી વૃધ્ધને લોકો ગાંડો કહેતા હતા !
    કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા}

  2. p j pandya says:

    બહુ સરસ રજુઆત લેખકને અભિનન્દન્

  3. sejal shah says:

    Beautiful story.

  4. Àshvin Vasavada says:

    આભાર્…

  5. Kamalkant D. Vasavada says:

    ખરેખર હૃદયસ્પર્શી……
    અભિનંદન.

  6. સંગીતા ચાવડા says:

    દ્રષ્ટિકોણનો ભેદ છે કોઈ ગાંડો કહે કોઈ તપસ્વિ પારકાનાં દુઃખ ને પોતાના માનવા વાળા ને ક્યાં કોઈ ના અભિપ્રાય ની જરૂર છે

  7. Arvind Patel says:

    આને કહેવાય, નિષ્કામ કર્મ યોગ. ચોપડીમાં વાંચવા મળે પણ વાસ્તવિક જીવનમાં નિષ્કામ કર્મ યોગ જીવી બતાવ્યો તે આનું નામ. કામ કરે જવું. ના કોઈ ફરિયાદ, ના કોઈ અપેક્ષા.

  8. Paras says:

    મોતેીબાગ નુ આબેહુબ વર્ણાન. પરેીતળાવ, એગ્રિ યુનિવરસિટેી વગેરે સરસ ઉલ્લેખ. અને સૌથેી ઉત્તમ વર્તા. ધ્ન્યવાદ વસાવડા સર

આપનો પ્રતિભાવ :

Name : (required)
Email : (required)
Website : (optional)
Comment :