મિસરીનો ઝૂલો – શ્રદ્ધા ત્રિવેદી

[ બાળવાર્તા : ‘જનકલ્યાણ’ સામાયિકમાંથી સાભાર.]

ગામને પાદર એક નાનું મજાનું આંબાવાડિયું. લોકોએ એનું નામ પાડેલું નંદનવન. આ નંદનવનમાં ચકલીની ચીં…ચીં….ચી….ને કબૂતરનું ઘૂ…ઘૂ…ઘૂ…. કોયલનું કૂહુક અને મોરનું ટેંહુક સંભળાયા કરે. ત્યાં લીલાં મરચાં ખાઈ લીલાં થયેલા પોપટો પણ ખરા ને આમતેમ દોડતી ખિસકોલીઓ પણ ખરી. ખિસકોલીઓ તો બધાં ઝાડ પર પહોંચે. તો ગામનાં ગાય, ગધેડું ને કૂતરું પણ લટાર મારવા આવે. ક્યારેક સસલાભાઈ પણ આવે ને વાંદરાઓની તો વાત જ ના થાય ! ક્યારેક આખું ટોળું નંદનવનમાં કૂદાકૂદ કરે તો ક્યારેક આસપાસનાં ગામમાં ! આસપાસનાં ગામનાં લોકો રજાને દહાડે આવે, ખાય-પીએ, રમે-નાચે-કૂદે-ગાય ને મજા કરે ને સાંજ પડ્યે જાય. જે દહાડે લોકો કે છોકરા-છોકરીઓ આવે તે દહાડે આ બધાંને મજા ! તેમનેય જાતભાતનું ખાવાનું મળે.

આ નંદનવનમાં એક ચકલીનું કુટુંબ રહે. બાજુના ઝાડ પર બીજી ચકલી રહે. એક ચકલીને બે બચ્ચાં. ચકીએ તેમના નામ પાડેલાં માખણ ને મિસરી. બાજુમાં રહેતી ચકલીને એક બચ્ચું. તે બહુ કોમળ ! મિસરીએ જ તેનું નામ પાડ્યું : ‘પાંખડી.’ એક વાર તેમને ત્યાં મહેમાન આવેલા. તેમણે પૂછ્યું, ‘તમે બચ્ચાંનાં નામ પાડ્યાં છે ? આપણે ક્યાં માણસો છીએ કે નામ પાડવાનાં હોય ?’ ત્યારે આ ચકીમમ્મીએ કહ્યું : ‘સાંભળો. વાત એમ બનેલી કે એક વાર એક નિશાળની ટૂર આવેલી. તેમાં એક મિસરી કરીને છોકરી હતી. તે બહુ ભલી હતી. તેણે આ બચ્ચાંને સરસ રીતે રમાડેલાં. મિસરી તે દહાડે ડબ્બો ભરીને સુખડી લાવેલી. તે બધાંને આપતી. તેણે તો લાલિયા કૂતરાને આપેલી ને આપણી ખિલી ખિસકોલીનેય આપેલી. મારાં આ બચ્ચાંને તો નાની નાની કટકી કરીને ખવડાવતી. મને એ છોકરી ખૂબ ગમી ગઈ. એ મિસરીએ મારા આ નાનકા ચકાને જોઈ કહ્યું : ‘આ કેવું માખણ જેવું લીસું લીસું છે !’ મને આ બધું બહુ ગમ્યું. ને મેં આમનાં નામ પાડી દીધાં : માખણ ને મિસરી.’
વધુ આગળ વાંચો »

ચૂંટેલી બાળવાર્તાઓ – રમણલાલ સોની

[‘લાડુની જાત્રા અને બીજી વાર્તાઓ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર.]

[1] મિયાં-બીબી

રહીમભાઈ શેઠના દીકરાની શાદી હતી. દેશપરદેશથી કેટલાયે મહેમાનો પધાર્યા હતા. ભારે જલસો થયો. પણ શેઠ પોતાના ગરીબ પડોશી કડુમિયાંને જલસામાં નિમંત્રણ આપવાનું ભૂલી ગયા. શાદી ધામધૂમથી પતી ગઈ. કડુમિયાં બીબીને કહે : ‘આવડો મોટો રહીમભાઈ શેઠ, એના દીકરાની શાદી અને પડોશીનું મોં ગળ્યું ન થાય એ કેવી વાત ?’
બીબી કહે : ‘તો હું મોં ગળ્યું કરાવું !’
મિયાં કહે : ‘ક્યાં ? અહીં કે તહીં ?’
બીબી કહે : ‘તહીં !’ એમ કહી તેણે મિયાંના હાથમાં ઝાડુ પકડાવી દઈ કહ્યું : ‘મિયાં, હવે તમે થાઓ ગુસ્સે અને ઝાડુ લઈ મને મારવા દોડો ! જુઓ, હું માથાના વાળ છૂટા મેલી ઘરમાંથી ભાગું છું….એક-દો-તીન !’ બોલતાં બોલતામાં તો બીબીના ઢંગ ફરી ગયા. મોંમાથી ચીસ નીકળી ગઈ : ‘બચાવો ! બચાવો ! મિયાં મને મારી નાખે છે !’

મિયાંને બીબીની વાત પર બહુ વિશ્વાસ. બીબીની પાછળ એણે ઝાડું લઈ દોટ મૂકી : ‘ઊભી રહે, આજે તારી ખેર નથી. ટીપીટીપીને તારો રોટલો ન કરી નાખું તો મારું નામ કડુમિયાં નહિ !’ રહીમભાઈ શેઠ પોતાના બંગલાની ચોપાડમાં ખુરશી નાખી બેઠા હતા. કડુમિયાંની બીબી ‘મરી ગઈ ! મરી ગઈ !’ એવી ચીસો પાડતી એમના ઘરમાં ઘૂસી ગઈ અને પાછળ ઝાડુ લઈને દોડી આવતા કડુમિયાં શેઠના હાથમાં પકડાઈ ગયાં. મિયાં કહે : ‘છોડો મને ! આજે કાં બીબી નહિ, કાં હું નહિ !’
મિયાંના ખભે હાથ મૂકી શેઠે કહ્યું : ‘બીબીની કંઈ ભૂલ થઈ હોય તો માફ કરી દો, મિયાં, તમે સમજદાર માણસ છો !’
મિયાંએ દાંત ભીંસી કહ્યું : ‘નહિ, એણે મારો જીવ ખાઈ નાખ્યો છે, આજે હું એને ખાઈ નાખીશ.’
શેઠે કહ્યું : ‘તમે મારા ઘરમાં ઘૂસી બીબીને મારો, તો ગામમાં મારી આબરૂનું શું ? લોકો કહેશે કે રહીમભાઈના ઘરમાં બીબીને માર પડ્યો !’
મિયાં કહે : ‘પણ બીબી મારી છે !’
શેઠ કહે : ‘પણ ઘર મારું છે ને !’
વધુ આગળ વાંચો »

લાડુની જાત્રા અને બીજી વાર્તાઓ – રમણલાલ સોની

[ જાણીતા બાળસાહિત્યકાર શ્રી રમણલાલ સોનીની કલમે લખાયેલી સુંદર બાળવાર્તાઓમાંથી કેટલીક ચૂંટેલી બાળવાર્તાઓનું સંપાદન તેમના પુત્રવધૂ શ્રીમતી રેણુકાબેન શ્રીરામ સોનીએ ‘લાડુની જાત્રા અને બીજી વાર્તાઓ’ શીર્ષક હેઠળ કર્યું છે. સૌ બાળકો સુધી આ સંસ્કાર વારસો પહોંચે તે માટે કુલ 214 પાનામાં પ્રકાશિત કરાયેલી 51 જેટલી વાર્તાઓનું આ પુસ્તક રાહતદરે ફક્ત 50 રૂપિયામાં આપવામાં આવે છે. બાળકોની કલ્પનાશક્તિ ખીલવવા માટે તેમજ તેમને રોજ અવનવી વાર્તાઓ દ્વારા સંસ્કૃતિનો પરિચય કરાવવા માટે દરેક માતાપિતાએ આ પુસ્તક વસાવવા જેવું છે. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગત લેખના અંતે આપવામાં આવી છે. – તંત્રી.]

[1] પકડ કાન !

એક હતો બ્રાહ્મણ. બહુ ભોળો, બહુ ગરીબ.
શ્રાવણ મહિનો આવ્યો, એટલે એ નીલકંઠ મહાદેવના મંદિરમાં જઈને બેઠો. હાથમાં માળા અને જીભે ભગવાનનું નામ. મહિનો પૂરો થયો એટલે એની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈ લોકોએ એને એક ગાય આપી. બ્રાહ્મણ ગાય લઈને ઘેર જતો હતો, ત્યાં રસ્તામાં એક ઠગ મળ્યો. ગાય જોઈને ઠગ કહે : ‘અરેરે, આપણા લોકો દાનધરમ કરતાં ક્યારે શીખશે ? આવી ગાય બ્રાહ્મણને દાનમાં અપાતી હશે કદી ? આ ગાય તો માત્ર સાડા ત્રણ અઠવાડિયાં દૂધ દેનારી છે !’
આ સાંભળી બ્રાહ્મણને થયું કે આવી ગાય ઘેર લઈ જવા કરતાં વેચી દેવી સારી ! એણે ઠગને કહ્યું : ‘તમે જ આ ગાય વેચાતી લઈ લો !’
ઠગે કહ્યું : ‘આપણે કોઈ પાસે એની કિંમત કરાવીએ.’

નજીકમાં જ એક ઝૂંપડું હતું. ઝૂંપડામાં એક ખાટલા પર એક વૃદ્ધ બેઠેલો હતો. ઠગે અને બ્રાહ્મણે બેઉએ એ વૃદ્ધને ગાયની કિંમત કરવા કહ્યું. વૃદ્ધે પૂછપરછ કરી બધી વાત જાણી લીધી. પછી કહ્યું : ‘આ ગાય અપલખણી છે, માત્ર સાડા ત્રણ અઠવાડિયાં દૂધ દેનારી છે, એટલે એની કિંમત સાડા ત્રણ રૂપિયા !’
બ્રાહ્મણે કહ્યું : ‘માત્ર સાડા ત્રણ રૂપિયા ?’
વૃદ્ધે કહ્યું : ‘મારે તો ન્યાયથી બોલવાનું. ગાય ચાલીસ અઠવાડિયાં દૂધ દેનારી હોત તો હું એની કિંમત ચાલીસ રૂપિયા કહેત !’
વધુ આગળ વાંચો »