ચોમાસું – ભૂપેન્દ્ર શેઠ ‘નીલમ’

[‘અખંડ આનંદ’માંથી સાભાર.]

બેઠું છે કણ કણ ચોમાસું
મનગમતું વળગણ ચોમાસું

જે વરસે આલિંગન દેતાં-
એવી છે સમજણ ચોમાસું

તારું-મારું છે સહિયારું-
બાંધે છે સગપણ ચોમાસું

સારાં કે માઠાં વરસોને,
દેખાડે દર્પણ ચોમાસું.

મારું છે પ્રિયજન, છો વરસે
છલકાવે આંગણ ચોમાસું

ગોધણ પાછાં વળતાં વરસે
ગાતો છે ચારણ ચોમાસું

માગે ના વરસે, ના માગે
વરસે, બસ કારણ ચોમાસું

લીલું લીલું ચોદિશ વરસે
ધરતીનું ધાવણ ચોમાસું

ગઝલ મધુરી લખતાં વરસે,
કાયમનું કામણ ચોમાસું.

ગઝલ – આબિદ ભટ્ટ

[‘ગઝલ વિશ્વ’માંથી સાભાર.]

જીવવું છે જેમણે સુવાસમાં,
ફૂલને લેજો જરા વિશ્વાસમાં.

એ જ નક્કી રૂબરૂ થાશે પછી,
આજ ઓળખ જે ફરે છે શ્વાસમાં.

હાજરીમાં થાય અવગણના અને,
યાદ આવે એ નથી જે પાસમાં.

ચાલવાનો આગમાં અનુભવ હતો,
પગ સતત બળતા રહ્યા ભીનાશમાં !

મ્હેંકનું કારણ મળ્યું ના વાડને,
છોકરી ઊભી હતી આડાશમાં !

આઠમો છે રંગ તારી આંખમાં,
માત્ર રંગો સાત છે આકાશમાં.

ને થતાં ઝાંખી ઘણો ચોંકી ગયો,
હું સતત જીવ્યો હતો આભાસમાં.

ગઝલ – હરીશ મીનાશ્રુ

[‘ગઝલવિશ્વ’ સામાયિકમાંથી સાભાર.]

તલનું તાળું કૂંચી રજની
મંજૂસ આજે ખોલ સૂરજની

ધવલ ચાંદની શ્યામલ રજની
ઠેઠ તળે ક્ષણ શુદ્ધ પરજની

એક આંખ સમજણની પલકે
તો બીજી અનહદ અચરજની

ખર્યા પાંદડે આશિષ દેતી
છબિ અમે દેખી પૂર્વજની

રથ કોનો ને કોણ સારથિ
પવન સગાઈ જાણે ધ્વજની

કેવટને જાગી છે ઝંખા
ઊડતા પંખીની પદરજની.

મળી રોકડી બે’ક રેવડી
વાત કરી જ્યાં અમે કરજની

સમદરકાંઠે લવણપૂતળી,
કરે કસોટી કોણ ધીરજની ?

હજી સંતનો સા ઘૂંટું છું
ખરી ખુદાઈ ખોજ ખરજની.

ગઝલ – રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’

એક છત નીચે બધાનાં થૈ ગયાં જ્યાં મન જુદાં,
એકની એક જ ઘટે ઘટના છતાં વર્ણન જુદાં

સંત હો કે હો શરાબી રંક કે રાજા ભલે,
સર્વ બંધાયા અદીઠા, સર્વનાં બંધન જુદાં.

હાથ તો બંનેઉ એક જ રીતથી જોડે છતાં,
છે ભિખારીનાં જુદાં ને ભક્તનાં વંદન જુદાં.

વૃક્ષો-ફૂલો-પાંદડાં-પંખી બધું એક જ મગર.
હોય છે જંગલ જુદાં ને હોય છે ઉપવન જુદા.

તીર્થ એક જ ને પ્રભુ એક જ અને એક જ સમય,
જેટલી આંખો નિહાળે એટલાં દર્શન જુદાં.

ને સમય જ્યાં સ્હેજ બદલાયો અચાનક એ પછી,
જોઉં છું મિસ્કીન સૌનાં થઈ ગયાં વર્તન જુદાં.

સચ કા સામના – રિષભ મહેતા

[‘નવનીત સમર્પણ’ મે-2010માંથી સાભાર.]

ઊભા છો આપ કે અટકી ગયા છો ? લો, જવાબ આપો.
હજી નીકળ્યા જ કે પહોંચી ગયા છો ? લો, જવાબ આપો.

નથી સમજી શકાતું ખુશનુમા ચહેરો નિહાળીને
હસ્યા કે આપ આંસુ પી ગયા છો ? લો, જવાબ આપો.

હજી ગઈ કાલ સુધી ફૂલને ઓળખતા પણ નો’તા
અચાનક આજ કાં મહેકી ગયા છો ? લો, જવાબ આપો.

તમે ખીલી શક્યા છો, માત્ર એક શરૂઆત છે આ તો,
કઈ વાતે તમે બહેકી ગયા છો ? લો, જવાબ આપો.

જુએ છે બાગ તમને આજ પણ શંકાભરી નજરે,
હતા નિર્દોષ કે છટકી ગયા છો ? લો, જવાબ આપો.

તમે માણસ બન્યા એવી અહીં ઊડતી ખબર આવી
તમે કોનાથી આખર બી ગયા છો ? લો, જવાબ આપો.

યહાં હર રોજ કરતા હૈ સૂરજ ભી સામના સચ કા-
થતાં સંધ્યા જ ક્યાં ડૂબી ગયા છો ? લો, જવાબ આપો.

ગઝલ – રશીદ મીર

[‘ગઝલવિશ્વ’માંથી સાભાર.]

તારી ભરપૂરતાના સમ ખાવું,
આવ, ખાલીપણાને છલકાવું.

સાંજ ઢળતાં જો આપ આવો તો,
રાતરાણીની જેમ મહેકાવું.

આ અબોલાંય બોલકાં છે બહુ,
કોને કોને જઈને સમજાવું ?

દર્પણોની ગલીમાં ઊભો છું,
લાવ ચહેરો જરાક સરખાવું !

દેહ પર સેંકડો ઉઝરડા છે,
વાંસવનમાં પડ્યું છે અટવાવું.

આપને ઝાંઝવા મળ્યાં રણમાં,
હું તો ઘરમાં રહીને ભરમાવું.

‘મીર’ આવાગમન તો રહેવાનું,
હું ગયો છું તો પાછોયે આવું.

કૃષ્ણને કરવું હોય તે કરે ! – સુરેશ દલાલ

દાંત તો હવે દંતકથા ને ચોકઠું ચમત્કાર
તાલ મિલાવી ચાલતો રહું : સમયની વણઝાર

આંખની મારી છીપમાં જુઓ બંધાયાં બે મોતી
એક પછી એક ફેંકી દીધાં : ઝળહળ ઝળહળ જ્યોતિ

પગમાં મારા અડગ ખડક, લોહીનું ઝીણું ઝરણ
ધીમે ધીમે વહેતું રહે : થાંભલા જેવા ચરણ

હાથ તો કદી કંપે જરી : કદીદ શબ્દ ધ્રૂજે
તોયે મારો જુવાનિયો જીવ સૈનિક જેવો ઝૂઝે

ઈન્દ્રિયોનો હદથી ઝાઝો કોણ ભરોસો કરે ?
આપણી એક જ વાત : ‘કૃષ્ણને કરવું હોય તે કરે !’

ગઝલ – જલન માતરી

જેને ખુદાની સાથે વધુ પ્યાર હોય છે
એ હોય છે ગરીબ ને લાચાર હોય છે.

એના ઉપર તો જીતનો આધાર હોય છે
મરવાને માટે કેટલા તૈયાર હોય છે.

ઊડતા રહે છે ચોતરફ કોઈ રોક-ટોક વિણ
આકાશમાં જે પંખીઓ ઊડનાર હોય છે.

વ્યક્તિને જોઈને એ ખૂલી જાય છે તરત
દ્વારો ઘણી જગાના સમજદાર હોય છે.

હદમાં રહીને જીવવા જે માગતી નથી
એવી જ વ્યક્તિઓ બધી હદપાર હોય છે.

કરશે ગુનાઓ માફ સૌ અલ્લાહ એટલે,
પાપોની લીલા મારી લગાતાર હોય છે.

એનાથી બચવા માટે પ્રયત્નો કરે છે સૌ
મરવાને માટે આમ સૌ હકદાર હોય છે.

એના ઉપરથી લાગે છે થાશે ગઝલનું શું ?
સોમાંથી એંસી આજે ગઝલકાર હોય છે.

થોડી લખું છું વર્ષોથી તેથી તો ઓ ‘જલન’
ચોટીલી મારી સૌ ગઝલ દમદાર હોય છે.