વાચકોની રચનાઓ – સંકલિત
પ્રકાર: કાવ્ય અને પદ્યસાહિત્ય 
સાહિત્યકાર : સંકલિત 
1 પ્રતિભાવ
[1] કેટલાય વર્ષો તું… – કુન્દન લંગાળિયા
[ ‘મા’ વિશેના સુંદર કાવ્યોની નાનકડી પુસ્તિકા ‘ઝંકૃતિ’માંથી પ્રસ્તુત રચના સાભાર લેવામાં આવી છે. રીડગુજરાતીને આ પુસ્તિકા ભેટ મોકલવા માટે શ્રીમતી કુન્દનબેનનો (ભાવનગર) ખૂબ ખૂબ આભાર. (પુસ્તિકા વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ નથી.) આપ તેમનો આ નંબર પર +91 278 2567747 સંપર્ક કરી શકો છો.]
કેટલાય વર્ષો તું
હમસફર રહી મારી
તાત, માત, ભ્રાત, સખી
બનીને સાથે
સાવ લગોલગ રહી…
આવ અડોઅડ ચાલી
જીવતરના વિષ તે પીધા
અમને તો અમરત પાયા
ધગધગતા તાપ સામે
તું પથરાઈ થઈ છાયા
કવચ થઈ-લપેટાઈ
મા… અવનવા રૂપ તારાં જોયાં
છતાં ન પરખાયા
લાગે છે બાળક માટે
તું જ ધરતીનો દેવ
બાળક માટે જ
તું ધરતી દેહ !
વધુ આગળ વાંચો »
ઉમાશંકરનાં શ્રેષ્ઠ કાવ્યો – સંપાદન
પ્રકાર: કાવ્ય અને પદ્યસાહિત્ય સાહિત્યકાર : સંકલિત 2 પ્રતિભાવો
[જેમનું આ જન્મશતાબ્દીવર્ષ ઉજવાઈ રહ્યું છે તેવા ગુજરાતી ભાષાના વીસમી સદીના પ્રમુખ કવિ શ્રી ઉમાશંકર જોશીના શ્રેષ્ઠ કાવ્યોનું આ પુસ્તક તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયું છે. આ પુસ્તકનું સંપાદન શ્રી નિરંજન ભગત, શ્રી ચિમનલાલ ત્રિવેદી અને શ્રી ભોળાભાઈ પટેલે કર્યું છે. રીડગુજરાતીને આ પુસ્તક ભેટ મોકલવા માટે ગૂર્જર પ્રકાશનનો ખૂબ ખૂબ આભાર. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગત કાવ્યોના અંતે આપવામાં આવી છે.]
[1] ચોખૂણિયું મારું ખેતર
ચોખૂણિયું મારું ખેતર નાનું,
કાગળનું એક પાનું.
વાવાઝોડું કોઈ ક્યાંથી આવ્યું;
ક્ષણનું બીજ ત્યાં વાવ્યું.
કલ્પના કેરાં પીને રસાયણ
………….બીજ ગળી ગયું છેક.
શબ્દના અંકુર ફૂટ્યા, સુપલ્લવ-
………….પુષ્પનો લચ્યો વિશેષ.
લૂમ્યાં-ઝૂમ્યાં ફળ, રસ અલૌકિકઃ
………….અમૃતધારાઓ ફૂટે.
વાવણી ક્ષણની, લણો અનંતતાઃ
………….લૂટતાં લેશ ન ખૂટે.
રસનું અક્ષયપાત્ર સદાનું
ચોખૂણિયું મારું ખેતર નાનું.
વધુ આગળ વાંચો »
હું એટલે અત્યારે…. – શ્રીકાન્ત શાહ
પ્રકાર: કાવ્ય અને પદ્યસાહિત્ય સાહિત્યકાર : શ્રીકાન્ત શાહ 3 પ્રતિભાવો
[‘પરબ’ સામાયિકમાંથી સાભાર.]
અગાશીના લંબચોરસ બાંકડે બેસી
બાજુમાં ઊભેલી નાળિયેરીની
ખરબચડી ગલીપચી અનુભવતો…..
અમસ્તા અમસ્તા
ઉભડક ઊગેલાં જાંબલી ફૂલોના ખભે
માથું ટેકવી
ઊંઘણશી આકાશને આત્મસાત કરતો….
દૂરદૂરના દોડાદોડ કરતા
એકમેકને ખંજવાળતાં મકાનોની રમઝટ સૂંઘતો…
હાંફળા-ફાંફળા
પગ પાસે ઢગલો થઈ પડેલા પડછાયાઓના
હોંકારા-પડકારાઓ સાંભળતો…
લટાર મારવા નીકળેલા પવનમાં
આંખો ઝબોળી….
ભીનાં ટપ ટપ થતાં દશ્યોમાં
અનેકાનેક સદીઓના ધબકારા કંડારતો…..
હું…. જ્યારે
અગાશીના લંબચોરસ ઉપર બેઠો હોઉં છું… ત્યારે
મારામાંથી જ વહી નીકળે છે –
એક વૃક્ષ….
એક આકાશ….
એક આખ્ખેઆખ્ખો અવકાશ અને
બચપણના ગુંજામાં સંતાડેલો
એક ઉંઘરેટો… સૂર્ય…..
ધરતી હિન્દુસ્તાનની – નાથાલાલ દવે
પ્રકાર: કાવ્ય અને પદ્યસાહિત્ય સાહિત્યકાર : નાથાલાલ દવે 11 પ્રતિભાવો
[ આજે સ્વાતંત્ર્ય દિન તેમજ મહર્ષિ અરવિંદની જન્મ જયંતીના મંગલ અવસરે સૌ વાચકમિત્રોને શુભકામનાઓ. વંદેમાતરમ ! – તંત્રી. ]
મૂર્તિ જ્યાં સરજાઈ રહી છે એક નવા ઈન્સાનની,
ચાલો દોસ્તો ! ખૂંદી વળીએ ધરતી હિન્દુસ્તાનની.
સતલજનાં બંધાયાં પાણી, બાંધ્યા કોશીના વિસ્તાર,
દામોદર ને હીરાકુંડના શા સરજાયા જલભંડાર !
દુર્ગમ સૂકા મારગ ભેદી વહેતી નહેરો અપરંપાર,
ધરતીમાં નવજીવન જાગે, સોહે હરિયાળા અંબાર.
લાખો હાથે બદલે સૂરત આ ઉજ્જડ વેરાનની….. ચાલો….
કોના દિલમાં હજી નિરાશા ? કોણ હજી ફરિયાદ કરે ?
કોણ એવો બુઝદિલ હજી અંધારી રાતો યાદ કરે ?
અંગ્રેજીના આશક બેઠા માધ્યમ કેરા વાદ કરે,
છોડો એને; ચાલો સાથી ! ખુલ્લાં ખેતર સાદ કરે.
દિશેદિશામાં ગાજે નોબત પ્રજા તણા ઉત્થાનની…..ચાલો…..
નવીન આશા, નવા ઉમંગો, નવાં તેજ રેલાય છે,
ખંડે ખંડે પંચશીલનો શાંતિમંત્ર લહેરાય છે.
પ્રજા પ્રજાનાં ભવ્ય મિલન ! શી પ્રીતગાંઠ બંધાય છે !
આજ અખિલ સંસાર તણું શું ભાગ્ય અહીં પલટાય છે !
હજાર વરસે આવી અનુપમ ઘડી નવાં નિર્માણની….. ચાલો…..
અમર રહો ભારત જેની અરવિંદે કીધી સાધના,
ને અણમોલાં કાવ્યકુસુમથી કરી રવીન્દ્રે અર્ચના,
ગાંધી, જેને પુણ્ય પગલે પાવન આ પૃથ્વી બની,
જીવન કેરા યજ્ઞ રચી જેની કીધી આરાધના.
જિંદગી સાટે રક્ષા કરીએ ભારતના એ પ્રાણની….. ચાલો…..
ક્યાં છે ? – જયન્ત પાઠક
પ્રકાર: કાવ્ય અને પદ્યસાહિત્ય સાહિત્યકાર : જયન્ત પાઠક 6 પ્રતિભાવો
જાંબુડાના ઝાડ ઉપર લટકતો
લીલો લીલો મારો સૂરજ ક્યાં છે ?
ક્યાં છે મારા ખેતરખૂણાના કૂવામાં
કબૂતરાંની પાંખો ઉપર સૂતેલો
ભોળો ભોળો અંધકાર ?
પ્રભાતપંખીનાં પગલાંની લિપિમાં
આળખેલો
ડુંગર ફરતો, ચકરાતો એ ચીલો ક્યાં છે ?
ક્યાં છે મારી પથ્થર વચ્ચે
પાણી લઈને વહેતી
શમણા જેવી નદી ?
વનપરીના નાનકડા ખોબા જેવી તરંગની
આંગળીઓ વચ્ચે
પવન રમાડતી
પેલી મારી તલાવડી ક્યાં છે ?
ક્યાં છે મારું ટેકરીઓનું ગામ,
ગામનું ઘર, ઘરની કોઢ, કોઢમાં
અંધારાની કાળી ગાયને દહોતી મારી બા ?
ક્યાં છે….?
પુસ્તકો – નીલિમા પાલવણકર
પ્રકાર: કાવ્ય અને પદ્યસાહિત્ય સાહિત્યકાર : નીલિમા પાલવણકર 7 પ્રતિભાવો
[‘પરબ’ સામાયિકમાંથી સાભાર. અનુવાદ : અરુણા જાડેજા.]
પુસ્તકો ખીચોખીચ ભર્યું આભ હોય
ત્યારે, આપણે જમીન થવું પડે છે
એમને ઊંડે મૂળે ઊતરવા દેવાં પડે છે
આપણામાં.
ક્યારેક એ વૃક્ષ થઈ જાય ઘટાદાર
ત્યારે આપણે પથિક થઈને
વિસામો લેવાનો હોય છે એમના છાંયામાં
નિરાંતે.
ક્યારેક ક્યારેક તો એ પંખી થઈ જાય
ત્યારે પાંખોમાં બળ સમેટીને
ઊડવું પડે છે આપણે, એમની
હારોહાર.
પુસ્તકોમાંથી ક્યારેક ક્યારેક શિશિર પણ મળી આવે
પછી આપણે વેરાન વગડો થઈ જઈએ
ત્યારે એ જ વસંતનો પગરવ થઈ જાય
આપણા માટે.
પુસ્તકોને સ્પર્શ હોય, ગંધ હોય
પણ એ માટે મનને ફૂટવી જોઈએ
સંવેદનાની લાખો પાંખડીઓ
પછી તો પુસ્તકો ઉડાડી દે
વસંતના સઘળા રંગો
પુસ્તકોને સમજાય છે બધું, બધું
આપણને સમજાય છે કે ?
પુસ્તકોનું આભ-શું મન ?
હવાના ટકોરા – મોહંમદ અલવી
પ્રકાર: કાવ્ય અને પદ્યસાહિત્ય સાહિત્યકાર : મોહંમદ અલવી 8 પ્રતિભાવો
[અનુવાદ : હનીફ સાહિલ. ‘નવનીત સમર્પણ’ સામાયિક ઓગસ્ટ-2010માંથી સાભાર.]
[1] હવાનું ઘર
હવા આમ તો
હંમેશાં ભટકે છે, પણ
હવાને પણ ઘર હોય છે
ભટકતી હવા
ન જાણે કેટલી વખત
મધમાખીઓની જેમ
પોતાના ઘરમાં જાય છે !
જો આ હવા
ઘરમાં ન જાય તો સમજવું
કે તેના માટે ઘરનાં દ્વાર
ફરી ઊઘડશે નહીં
અને તેને
બીજું ઘર બનાવવું પડશે.
આ આપણે અને તમે
અન્ય કંઈ નથી,
હવાઓનાં ઘર છીએ !
વધુ આગળ વાંચો »
પાછું જવાનું સ્કૂલ ? – કર્દમ ર. મોદી
પ્રકાર: કાવ્ય અને પદ્યસાહિત્ય સાહિત્યકાર : કર્દમ ર. મોદી 27 પ્રતિભાવો
['વિચારવલોણું' સામાયિકમાંથી સાભાર.]
તોડવા લાગણીનું ફૂલ
પાછું જવાનું સ્કૂલ ?
1+1
હજુય બે થાતા
ત્રિકોણ પર ચોરસ
હજુય ના ગોઠવાતા
સાહેબનેય દાખલામાં પડે છે હવે ભૂલ
તો ય પાછું મારે કાલે જવાનું સ્કૂલ ?
વ્યાકરણના વાયદા ને
નાગરિકશાસ્ત્રના કાયદા
કેટલાય ભણ્યા ને
કોને થયા ફાયદા
હર્ષદને જાણે બનાવવાનો છે બૂલ
તો યે પાછું મારે, કાલે જવાનું સ્કૂલ ?
પપ્પાનું કરાવે ડેડી ને
મમ્મીનું પાછું મોમ
આ છે મારો ભારત કે
પછી એને કહેવો રોમ
વીજળીની જેમ હું તો થઈ ગયો છું ડૂલ
તો ય પાછું મારે, કાલે જવાનું સ્કૂલ ?
હાઈડ્રોજનનું સૂત્ર ન આવડે
ને હલકામાં હું ગણાતો
પ્રકાશ સંશ્લેષણ કરે પર્ણ ને
હું ફિક્કો પડી જાતો
વિજ્ઞાનની આ વાતો મને, પેટમાં કરે શૂલ
તોય ય પાછું મારે, કાલે જવાનું સ્કૂલ ?
રોટલા ટીપતા શીખવાડે ના
ખાડો ખોદતા આવડે ના
જીવનનું તો ના નામોનિશાન
બુદ્ધિનું તો જાણે માંગે દાન
વાતો ના આવી આપણને, તમારી અનુકૂલ
ને તો ય પાછું મારે, કાલે જવાનું સ્કૂલ ?
બની શકતો હતો માણસ
ને બન્યો હું નોકરિયાત
ચાર કાગળીયાની ફાઈલનો
હું તો જાણે આંગળિયાત
નીકળ્યો તો લેવા શિક્ષણ, ને બની ગયો fool
ને તો ય પાછું મારે, કાલે જવાનું સ્કૂલ ?
