ગુજરાતીને ખતમ કરીશું ? – ડૉ. પંકજ શાં. જોશી
પ્રકાર: સાહિત્ય-લેખો 
232 પ્રતિભાવો
[‘નવનીત સમર્પણ’ – મે : 2008માંથી સાભાર. ડૉ. પંકજ શાંતિલાલ જોષી આઈન્સ્ટાઈનના ગુરુત્વાકર્ષણ સિદ્ધાંત વિશે પી.એચ.ડી. કરી, ટાટા ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ફન્ડામેન્ટલ રિસર્ચમાં ખગોળશાસ્ત્રના પ્રાધ્યાપક અને સંશોધક તરીકે સેવા આપે છે. વિદેશમાં મુલાકાતી પ્રાધ્યાપક તરીકે પણ અવારનવાર જાય છે. તારાઓનાં ગુરુત્વીય ભંગાણ અને વિલય વિશેની તેમની ‘ફાયરબોલ’ થીયરી આંતરાષ્ટ્રીય પ્રસિદ્ધિ અને સ્વીકૃતિ પામી છે. ભૌતિક વિજ્ઞાનમાં તેમનાં અનેક સંશોધનપત્રો અને અંગ્રેજી તેમજ ગુજરાતી પુસ્તકો પ્રકાશિત થયાં છે. હાલ અંગ્રેજી સમાચાર પત્રો અને રાષ્ટ્રીય ચેનલો ઉપર એમને ખાસી પ્રસિદ્ધિ મળી રહી છે. આવા અવ્વલ દરજ્જાના વૈજ્ઞાનિક માતૃભાષા ગુજરાતી માટે શું કહે છે ? ચાલો સાંભળીએ.... : સંપાદક, નવનીત સમર્પણ ]
ગુજરાતના કોઈ પણ શહેર-ગામમાં જવાનું અને વિદ્યાર્થીઓ તથા અન્ય નાગરિકોને મળવાનું થાય ત્યારે એક સવાલ અચૂક પુછાય છે : ‘તમે કઈ ભાષામાં તમારો અભ્યાસ કર્યો ?’ જ્યારે હું કહું છું કે હું તો ગુજરાતી માધ્યમમાં જ ભણ્યો છું, ત્યારે મોટા ભાગના લોકો ભારે આશ્ચર્ય અને અચંબો વ્યક્ત કરે છે અને કંઈક આવું કહે છે : ‘હોય નહિ સાહેબ ! એમાં તો આગળ પ્રગતિ કેવી રીતે થાય અને દુનિયામાં આગળ કેવી રીતે વધાય ?’
તાજેતરમાં અમદાવાદમાં એક પિતાએ પોતાના પુત્ર વિશે ભારે ચિંતા અને વ્યથા વ્યક્ત કરી : ‘આને તો અમે ગુજરાતી મિડિયમમાં મૂકી દીધો. હવે તેની આગળની પ્રગતિ અટકી તો નહીં જાય ને ? અંગ્રેજી વિના આનું આગળ શું થશે ? કંઈક મહાન ભૂલ જીવનમાં કરી નાખી હોય તેવા તેમના હાવભાવ હતા.
આજે મોટા ભાગનાં મધ્યમવર્ગનાં કુટુંબોમાં એવી પરિસ્થિતિ થવા લાગી છે કે બાળકો ગુજરાતી વાંચતાં અથવા લખતાં અટકી ગયાં છે. જો બાળપણથી જ સીધાં અંગ્રેજી માધ્યમની શાળામાં દાખલ થાય તો ગુજરાતી ભાષા સાથે માત્ર બોલચાલની ‘બોલી’ પૂરતો જ સંબંધ રહે તેવું થતું જાય છે. અને માતા-પિતાઓ પણ એવું માનવા લાગ્યા છે કે આ તો જરૂરી અને અનિવાર્ય છે. જો બાળકને દુનિયામાં આગળ વધવું હોય તો અંગ્રેજી માધ્યમની શાળામાં જ મૂકવું પડે તેવી માન્યતા ફેલાઈ છે. બીજી એક ઘણી વ્યાપક માન્યતા ગુજરાતમાં ફેલાયેલી જોવા મળે છે એ તે છે કે ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓને ગુજરાત બહાર જાય કે અન્ય ઊંચી પ્રાપ્તિઓ કરવી હોય તો અંગ્રેજીનો ‘પ્રોબ્લેમ’ નડે છે અને તેનું એક જ સમાધાન તે અંગ્રેજી માધ્યમમાં કેળવણી અને અંગ્રેજી માધ્યમની શાળા !
હવે સામાન્ય રીતે કોઈ પણ ભાષાનું કૌવત અને પ્રાણ તે ભાષાના સાહિત્યકારો, કવિઓ અને શિક્ષકો જ હોય છે. તેઓ જ સામાન્ય પ્રજામાં ભાષા પરત્વેની અભિરુચિ, પ્રેમ તથા ઉત્સાહ જગાડીને ભાષા તથા કાવ્ય દ્વારા જીવનનાં કેવાં ગહન પાસાંઓનો સ્પર્શ કરી શકાય છે તેની ઝાંખી કરાવતા હોય છે. પરંતુ આજે તો આપણા મોટા ભાગના કવિ-સાહિત્યકારો પણ, કોઈક અપવાદો હોય તો તેને બાદ કરતાં, ભારે ‘વ્યવહારુ’ બની ગયા છે તેવું લાગ્યા વિના રહેતું નથી. એકાદ-બે ઉદ્યોગપતિઓ કે એક-બે રાજકારણીઓની મીઠી નજર હોય અને કંઈક નાની-મોટી પ્રવૃત્તિઓ ચાલે એટલે ઘણું થયું. ‘ગુજરાતીનો ઉદ્ધાર કરવાનું કામ આપણું થોડું છે ?’ એવી માનસિકતા જણાય છે. તો વળી કેટલાક એમ વિચારે છે કે આ તો જમાના પ્રમાણે ચાલવું જ પડે, આમાં આપણું શું ગજુ, જે ચાલે છે તેમ ચાલવા દો, આપણો ‘આદર્શવાદ’ ન ચાલે.
હવે આપણે ગુજરાતીઓ તો ‘વ્યવહારુ’ પ્રજા તરીકે જાણીતા છીએ ! જેમાં ‘ફાયદો’ થાય તે કામ કરવાનું. કેટલાક સમય પહેલાં ગુજરાત વિશે એક ગુજરાતી છાપાએ પૂર્તિ કાઢેલી તેમાં એક શીર્ષક હતું : ‘ગુર્જર મંત્ર : ધંધાની વાત કરો !’ તો પછી એવો પ્રશ્ન ગુજરાતને પૂછી શકાય કે આજના યુગમાં જો હવે ગુજરાતી નકામી થઈ ગઈ હોય તો તેને ટકાવીને શું કામ છે ? ગુજરાતી ભાષા ખતમ થઈ જાય તોયે શો વાંધો ? વળી, જો અંગ્રેજીથી જ આપણા વિદ્યાર્થીઓ અને નવી પેઢીનું ‘કલ્યાણ’ થવાનું હોય તો એકાદો કાયદો કરીને બધી જ શાળાઓને ફરજિયાત ‘અંગ્રેજી મિડિયમ’ માં જ ફેરવી નાખી હોય તો કેવું ? અને આથી પણ આગળ વધીએ તો, જો અંગ્રેજીમાં આટલો બધો ફાયદો હોય તો ગુજરાતી બોલવાનું પણ બંધ કરીને આખા ગુજરાતમાં માતૃભાષા જ ‘અંગ્રેજી’ કરી નાખીએ તો બધા પ્રશ્નોનું સમાધાન થઈ જાય !
તો આવું બધું કરવા જેવું છે કે કેમ તે હવે વિચારવાનો પ્રશ્ન છે. નવી પેઢીનાં બાળકો-વિદ્યાર્થીઓ તો કેટલેક અંશે આવી બાબતો અમલમાં મૂકવા જ લાગ્યાં છે. જેમ કે મેં જોયું છે કે અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણતાં બે ગુજરાતી બાળકો ઘરમાં ભલે ગુજરાતી બોલતાં હોય, પરંતુ પરસ્પર મળે ત્યારે તો અંગ્રેજીમાં જ એકબીજા સાથે વાતો કરવા લાગે છે. જ્યારે પૂછીએ કે આમ કેમ, ત્યારે તેમનો જવાબ હોય છે કે ‘અમને આમ જ ફાવે !’ અલબત્ત, મૈત્રી થોડી વધે અને આત્મીયતા થાય પછી આપમેળે થોડું ગુજરાતી પણ વચ્ચે વચ્ચે આવવા લાગે છે. મારી દષ્ટિએ, આ રીતે વિચારવું અથવા આવી દિશામાં આગળ વધવું તે અત્યંત આત્મઘાતી વલણ છે. ‘શા માટે ?’ આ પ્રશ્નનાં અનેક ઉત્તરો અને પાસાંઓ છે, જેના વિશે થોડી વાત કરીએ. તે પછી આજની પરિસ્થિતિનો શો ઉપાય છે તે વિશે પણ કંઈક વિચારીએ, જેથી રચનાત્મક દિશામાં શાં નક્કર પગલાંઓ લઈ શકાય તે વિશે કંઈક સ્પષ્ટતા થાય અને એક કાર્યક્રમની રૂપરેખા બનાવી શકાય.
આજે ગુજરાતની નવી પેઢીનો ગુજરાતી ભાષાના વાચન-લેખન સાથેનો સંબંધ નબળો પડતો જાય છે તેમાં સૌથી મોટું નુકશાન શું છે તે પહેલાં વિચારીએ. અહીં સર્વ પ્રથમ સમજવાની વાત એ છે કે ગુજરાતી અથવા અન્ય કોઈ ભારતીય ભાષા, પછી તે મરાઠી હોય કે બંગાળી, હિન્દી હોય કે પંજાબી, તે આ દેશના હજારો વર્ષના ઈતિહાસ અને સંસ્કૃતિ સાથે આપણો સંબંધ જોડી આપતી હોય છે. આ જ પાના પરના શબ્દોને જરા ઝીણવટથી જોશો તો તરત સમજાશે કે તેમાંના ઘણાયે સંસ્કૃત ભાષા પરથી ઊતરી આવેલા છે, જેમ કે ‘વિચાર’, ‘પ્રથમ’, ‘સ્પષ્ટ’ વગેરે. આથી જ આ ભાષાઓના સાહિત્યમાં તથા કાવ્યમાં ભારતીય વિચારધારા, વેદાંત, તત્વજ્ઞાન, ન્યાય, સાંખ્ય તથા અન્ય વિચારધારાઓનાં પ્રતિબિંબ ઝિલાયેલાં છે. અંગ્રેજીને અપનાવી લેવાના ભલે કેટલાક ફાયદાઓ હોય, આજના અર્થશાસ્ત્ર, સમાજશાસ્ત્ર કે વિજ્ઞાનની દષ્ટિએ અથવા વૈશ્વિક પ્રવાહોને સમજવામાં થોડી વધુ મદદ પણ મળે તેવું બને. પરંતુ આપણી મૂળ ભાષાના ભોગે તે કરવામાં આપણા મૂળ પર જ ઘા કરવા જેવી વાત છે અને જીવન જીવવા માટે અતિ ઉપયોગી તેવો એક સમૃદ્ધ વિચાર તથા જ્ઞાનવારસો ખોવાનું તેમાં બને છે.
ઉદાહરણ લઈએ તો, ‘સ્વાસ્થ્ય’ આ શબ્દ વિશે વિચાર કરો. તેનો સામાન્ય અર્થ આપણે ‘તબિયત સારી હોવી’, ‘તંદુરસ્તી’ કે તેના જેવો કંઈક કરીએ. પરંતુ આ મૂળ શબ્દનો અર્થ છે ‘સ્વ’માં ‘સ્થિરતા’ એટલે કે માણસનું મન, બુદ્ધિ તથા અંત:કરણ અને ઈન્દ્રિયો આસપાસ, ચોપાસ બહારની દુનિયામાં ભટકવાનું છોડીને પોતાના સ્વરૂપમાં શાંત-સ્થિર થાય ત્યારે જ શરીર તથા મનની સાચી, ઉત્તમ અને આનંદદાયક અવસ્થા પ્રગટે છે, આવું આ ‘સ્વાસ્થ્ય’ તે શબ્દ સૂચિત કરે છે. હવે ગુજરાતી વાંચનારો, ભણનારો તથા માતૃભાષા દ્વારા વિચારનારો બાળક વહેલોમોડો પહેલાં શબ્દનો સામાન્ય અર્થ અને પછીના એક તબક્કે ઊંડાણવાળો અર્થ જરૂર સમજશે, તેના દ્વારા તેને જીવન વિશેની એક દષ્ટિ પણ પ્રાપ્ત થશે જે આ શબ્દો તથા તેના દ્વારા રચાયેલા સાહિત્યમાં સમાયેલી છે. પરંતુ માત્ર અંગ્રેજી માધ્યમમાં જ ભણનાર અને વિચારનાર બાળક તો ‘Health’ અને ‘Fitness’ જેવા ખ્યાલોથી આગળ જ નહીં વધે, જેમાં આગળ વાત કહી તેવું કોઈ ઊંડાણ અથવા દષ્ટિ સમાયેલાં નથી. આથી આવો બાળક કદાચ ભવિષ્યમાં સંસ્કૃત અથવા અન્ય ભારતીય ભાષા શીખે તો તેને આવો પરિચય થશે, એ પણ મોડો મોડો, અને નહીં તો તે આ વિચાર તથા જ્ઞાનવારસાથી વંચિત જ રહી જશે હંમેશને માટે.
ભારતીય ભાષાઓના આવા અનેકવિધ અતિ સુંદર શબ્દો તથા તેની પાછળ રહેલા વિચારવારસા વિશે, તથા તેમાં સમાયેલી અદ્દભુત અર્થસભરતા વિશે શ્રી અશ્વિન મહેતાએ એક ઘણી ઉપયોગી પુસ્તિકા આપી છે, જેનું શીર્ષક છે, ‘આપણી અણમોલ સંપદા (યજ્ઞ પ્રકાશન, 2006). આ જોઈ જવા તથા તે વિશે વિચારવા રસ ધરાવતા વાચકોને ખાસ ભલામણ છે. તેના દ્વારા ગુજરાતી ભાષા વિશે આવા નવા અભિગમથી વિચારતા થવાય તેવું છે.
નરસિંહ મહેતાની રચનાઓ અથવા અખા ભગત અને ગંગા સતીનાં પદો-કાવ્યો, તેમાં જે વિચારસમૃદ્ધિ, ગહન છતાંયે સરળ ભાષામાં અપાયેલું તત્વચિંતન તથા સમગ્ર જીવન વિશેનો એક અભિગમ, તે કેવળ અંગ્રેજી ભણનાર બાળકને ક્યા અંગ્રેજી સાહિત્યમાંથી મળી શકશે ? આધુનિક જીવનની ભાગદોડમાં ફસાતા તે લાંબા સમય સુધી આ સુંદર વારસાથી વંચિત જ રહેશે અથવા કાયમને માટે ગુમાવશે. અમારી દીકરીને શાળામાં ભણતી હતી ત્યારે ફ્રેન્ચ અને મરાઠી આ બંને ભાષાઓ વચ્ચે પસંદગી કરવાની હતી. મેં તેને સૂચન કર્યું કે અત્યારે મરાઠી ભણી લે, નહીં તો કદી નહીં કરે. ફ્રેન્ચ તો ભવિષ્યમાં જરૂર પડશે તો તું શીખી જ લેવાની છે ! અને આજે પણ તેના પરિણામે તે જ્ઞાનેશ્વર તથા તુકારામની અદ્દભુત રચનાઓ તથા કાવ્યોને યાદ કરે છે.
ગુજરાતી ભાષા સાવ છોડી દઈને કેવળ અંગ્રેજીની પાછળ પડવામાં અને શિક્ષણનું માધ્યમ જ અંગ્રેજી કરવામાં આર્થિક અથવા સામાજિક રીતે કેટલાક ફાયદાઓ હશે, પણ સમગ્ર જીવનની દષ્ટિએ તો ઘણા ગેરફાયદાઓ જ છે અને બાળક એક મોટો વારસો તથા સંપદા કાયમને માટે ગુમાવી જ દે છે. સાવ સાદો જ દાખલો લઈએ તો, આપણા દેશમાં થતા અદ્દભુત અને અતિ સુંદર ઋતુ પરિવર્તનો, ‘વસંત’, ‘શરદ’, ‘શિશિર’ અને આવાં નામોની અંગ્રેજીમાં ભણતાં કેટલાં બાળકોને ખબર હશે ? અલબત્ત, ‘મધર્સ ડે’, ‘ફાધર્સ ડે’ અને ‘વેલેન્ટાઈન્સ ડે’ની તેમને ખબર હોય છે તેનો ગુજરાતી માતા-પિતાઓ આનંદ લઈ શકે !
આજે પણ અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણતા વિદ્યાર્થીઓ મળે ત્યારે હું તો તેમને જરૂર કહું છું કે ગુજરાતીમાં ભણીને મેં તો તમારા કરતાં ઘણું વધારે મેળવ્યું છે ! પરંતુ આવી ‘વધુ મેળવવા’ની વાત સાંભળીને આપણો ‘વ્યવહારુ’ ગુજરાતી તરત સવાલ પૂછશે : ‘ભાઈ, મળતું હોય તો તો સારું છે, તો પછી આ બંને બાજુનો ફાયદો મળતો હોય તેવો કોઈ વચ્ચેનો રસ્તો નહીં હોય ? અમારે તો શું છે કે છોકરાનું ‘ભવિષ્ય’ બનવું જોઈએ !’ તો તેનો જવાબ એ છે કે આવો ‘વચલો’ રસ્તો જરૂર છે, આવો બંને બાજુનો ફાયદો મેળવી લેવા જેવો છે જેથી આપણાં બાળકોનું આર્થિક અને સામાજિક ભવિષ્ય પણ બને અને લાંબા ગાળે તેનું જીવન ધન, ધાન્ય અને વિચાર-સંસ્કાર સમૃદ્ધિથી પણ સભર બને. આ વિશે હવે થોડી વાત કરી લઈએ. જ્યારે વિદેશોમાં વસતા આપણા લોકો પણ ખાસ મહેનત કરીને પોતાનાં બાળકોને માતૃભાષા શીખવવાની મહેનત કરે છે કે જેથી સંતાનોને જીવનમાં આગળ ટકવા માટેનું એક મોટું બળ અને આધાર મળી રહે, તો આપણે ઘરઆંગણે બેસીને ખોટ શા માટે ખાવી ? તેમાં, સૌથી પહેલાં તો આપણા ગુજરાતી ભાઈએ અંગ્રેજીનો આટલો બધો ડર અને ‘હાઉ’ સાવ કાઢી નાખવાની જરૂર છે. અંગ્રેજી એવી તે કઈ મોટી વાડીનો મૂળો (કે મૂળી) છે તે એનું નામ પડતાં જ આપણો ‘જણ જેવો જણ’ ગુજરાતી ભાઈડો ‘પાણી-પાણી’ થઈ જાય છે ? જરૂર હોય તો શીખી લેવાનું અને વાત ખતમ કરો, આજના જમાનામાં તેનાં સાધનો ક્યાં ઓછાં છે ?
પણ નક્કર વાત કરીએ તો, આજના વિજ્ઞાને હવે એ પાકું સાબિત કરી આપ્યું છે કે નાનાં બાળકોની ભાષા શીખવાની શક્તિ ગજબ હોય છે, તેને ત્રણ-ચાર ભાષા શીખતાં તો કાંઈ તકલીફ થતી નથી. આથી આપણું બાળક ગુજરાતીમાં ભણે તો તેને અંગ્રેજી નહીં આવડે તેવી ચિંતા રાખવાની જરાય જરૂર નથી. ખરી જરૂર એ છે કે આપણી ગુજરાતી શાળાઓએ પહેલા જ ધોરણથી સાદું અંગ્રેજી શીખવવાની શરૂઆત કરી દેવી જોઈએ. બીજું બધું ભણવાનું અને વિષયો ભલે ગુજરાતીમાં જ શીખવાય, એ તો સારું જ છે અને બાળક તેમાં વધુ શીખશે (આ વિશે વધુ સમજવા મારો અગાઉનો લેખ : ‘ગુજરાતીમાં બોલો’ જુઓ). જો આ કામ વ્યવસ્થિત રીતે અને ધ્યાન આપીને કરીશું તો ચોથા-પાંચમા ધોરણ સુધીમાં તો બાળક એટલું સરસ અંગ્રેજી શીખતું જશે કે પછી મા-બાપને કે શિક્ષકને કે બાળકને પોતાને પણ અંગ્રેજીની ચિંતા જ નહીં રહે ! અને સાથે જ માતૃભાષાના અદ્દભુત ફાયદાઓ પણ બાળકને મળતા રહેશે.
અંગ્રેજીને નામે આજે લાખો રૂપિયા પડાવી અંગ્રેજી શાળાઓને આપણે ગુજરાતી શાળાઓએ પોતાનું કૌવત, ગુણવત્તા અને સામર્થ્ય વધારીને એવી તો જોરદાર સ્પર્ધા આપવાની જરૂર છે કે તેમને પોતાની ‘દુકાનો’ બંધ કરવાનો વારો આવે ! સાવ ગરીબ અને મજૂરી કરતાં મા-બાપો પણ આજે પેટે પાટા બાંધીને અને નિચોવાઈ જઈને આ અંગ્રેજીના વેપારીઓના ‘હપ્તા’ ભરે છે અને મોટી મોટી ફી ચૂકવે છે એ શું આપણા બધા માટે શરમની વાત નથી ? આનું કારણ આપણો અંગ્રેજીનો ‘ડર’ અને ગુલામીની ‘માનસિકતા’ આ સિવાય બીજું કશું નથી. શું આ વિશે ગુજરાતનું શાસન, ઉદ્યોગપતિઓ તથા જાગ્રત નાગરિકોની કોઈ ફરજ નથી ? આપણા ‘કવિ-સાહિત્યકારો’ તો ભલે બિચારા હાથ ઊંચા કરીને બેસી ગયા હોય પાણીમાં, અને તેમને તો ‘સરકાર’, ‘ઉદ્યોગપતિઓ’, તથા ‘વિદેશના મહેમાનો’નાં અનેક કામોની સાહિત્યસેવામાં આવા ‘નાનાં કામો’ નો સમય ન મળે તે સમજાય તેવું છે ! પણ જો પ્રત્યેક શિક્ષક અને જાગ્રત નાગરિક આને પોતાનું કામ માની થોડું પણ પ્રદાન કરે તો આ જરાય અઘરું નથી અને આપણાં બાળકો તથા નવી પેઢી પર મોટો ઉપકાર થશે.
અહીં એ સ્પષ્ટતા કરી દઉં કે અંગ્રેજી ન શીખવું તેવી કોઈ વાત જ નથી. દરેક નવા નવા યુગમાં નવી વાતો શીખવા-સમજવાની હોય છે અને આજના યુગમાં એ જ રીતે સાવ સરળતાથી અંગ્રેજી કરી લેવાનું છે, નવા જમાનાનાં અનેકવિધ સાધનો, ટીવી, છાપાંઓ વગેરે આપણી મદદમાં છે. આજે આ અઘરું કામ જ નથી, તેનો ‘ઈશ્યુ’ અને ‘પ્રોબ્લેમ’ બનાવવાની જરૂર જ નથી ! ગુજરાતનું શાસન તથા ઉદ્યોગપતિઓ સરળતાથી આ કાર્યમાં મોટી મદદ કરી શકે. ગુજરાતનો દરેક જિલ્લો અથવા તાલુકામાં ગુજરાતી માધ્યમની એક શાળાને ‘ઉત્તમ શાળા’ તરીકે ગુજરાતની સરકાર દત્તક લઈ શકે. ઉદ્યોગપતિઓ તેમાં પોતાનું અનુદાન અથવા મદદ આપી શકે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની સર્વોચ્ચ સગવડોથી આ શાળાને એવી સુસજ્જ કરાય કે તેમાં ‘એડમિશન’ માટે ગુજરાતી મા-બાપોની પડાપડી થાય. કેવળ ‘સ્ટાફ’ પર શાળાના શિક્ષણનો આધાર ન હોય પણ જાગ્રત અને વિદ્વાન નાગરિકોની શિક્ષણકાર્ય માટે નિયમિત મદદ લેવાય. અંગ્રેજી તો પહેલા જ ધોરણથી વિવિધ સાધનોની મદદથી એવું સુંદર શીખવાય કે વિદ્યાર્થીઓ ‘અંગ્રેજી મિડિયમ’ ને પણ પાછળ રાખી દે. જો આવી એકસો ‘ઉત્તમ શાળાઓ’ તૈયાર થાય તો પણ તેની પ્રેરણા અને ઉદાહરણથી સમગ્ર ગુજરાતનો શિક્ષણનો સ્તર અને કેળવણીનો ઢાંચો બદલાઈ જાય. આ માટે આવશ્યકતા એટલી જ છે કે આ વિશે કાળજીભર્યું ધ્યાન આપીને અતિ વ્યવસ્થિત આયોજન થાય. આની શરૂઆત કરવા માટે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અથવા ગુજરાત વિદ્યાપીઠ એક ‘વિચાર સત્ર’ અથવા ‘આયોજન સત્ર’ ગોઠવે, જેમાં જાગ્રત નાગરિકો, ઉદ્યોગ તથા શાસન અને સાહિત્ય-વિજ્ઞાનનું પ્રતિનિધિત્વ હોય અને એક સુનિશ્ચિત કાર્યક્રમ આ દિશામાં આગળ વધવા માટે ઘડી કઢાય.
શું ગુજરાત આજે પોતાનાં ‘ગૌરવ’ તથા ‘અસ્મિતા’ એટલી હદે ખોઈ બેઠું છે કે પોતાની ‘ગુજરાતી’ માતાને લાત મારીને બાજુની ‘અંગ્રેજી’ શેઠાણીને પગે પડવા નીકળી પડ્યું છે ? આશા રાખીએ કે પાંચ કરોડ ગુજરાતીઓ આનો ઉત્તર ‘અલબત્ત નહિ જ’ તેવો એક અવાજે આપે !
આપના પ્રતિભાવો
ડૉ.પંકજ સાહેબની વાત સાંભળી ખુબજ આનંદ થયો. હું કરાચીમાં વર્ષો સુધી રહ્યો છતાં ઉર્દુ, હિન્દી, અંગ્રેજી અને સીંધીને છોડી ગુજરાતીમાંજ લખ્યું. ગુજરાતીમં હું જે લખું છું, તે માટે મને ગર્વ છે.
oh come on now…that’s a ridiculous article
i mean what the hell…..can’t you people just accept that english is an universal language??? not gujarati
i know that Gujarati is our mother tung and we all are proud to be a gujarati but you can’t ignore english.
you can’t say that gujarati is more important than english.
“શું ગુજરાત આજે પોતાનાં ‘ગૌરવ’ તથા ‘અસ્મિતા’ એટલી હદે ખોઈ બેઠું છે કે પોતાની ‘ગુજરાતી’ માતાને લાત મારીને બાજુની ‘અંગ્રેજી’ શેઠાણીને પગે પડવા નીકળી પડ્યું છે ?”
wow!!! what a great conclusion of the article!!!
psss……just accept it man!!
you people say that “ગુજરાત આજે પોતાનાં ‘ગૌરવ’ તથા ‘અસ્મિતા’ હદે ખોઈ બેઠું છ”
but my question is…..what did you do to save gujarati?
did you make any effort that gujarati would become an international language like english?
the answer is N-O…NO!!
then stop cursing and lamenting english.
Gujarati people should respect gujarati. There is no better language than mother tung. It is like “Pativarta” means eventhough other man is more good looking, smart but he is not made for her. I have used english language just because I am not sure how to write gujarati by using my keyboard.
Dhrashti,
English is merely a language for trade with UK, US & other countries that had british colonies. So, it is not a universal language.
I agree that English has become a means of communication. But there are 1 billion chinese who speak various dialects of chinese, few million french/german/spanish/arabs/japanese who prefer to speak in their own language. They do not want their own language to be universal. I am sure, Gujaratis don’t want everyone in the world to speak Gujarati.
If you read the article carefully, author doesnt want people to ignore english. The author wants Gujaratis “NOT” to ignore their own language at the cost of english.
I am sure, you would listen to any speech by chinese/japanese/french/german govt/players and you will see that they always have a translator for other people to understand it in english. Maybe, they are fine with their language & we are not.
How much of every person (who is a gujarati) really NEED to use english to communicate? Unless, you are in a field which involves dealing with people where english is a better medium – there is really no need to use english.
Maybe we should learn from other countries as well.
For e.g. Israel has hebrew as its national language which was lost in time due to jews getting displaced thousands of years back. Today, it is back to where it was. I have seen people talking only in hebrew when they are with each other.
They care & we don’t.
I apologize to use english here. Hope this helps you understand.
1 more thing. Gujarati isn’t dead YET. So, please do not say “what did you do to save…?”
Again, read the article with a balanced view. and, you will see that author is NOT lamenting and cursing english. It is merely said to people to respect & be happy with your old mother than a beautiful aunt.
The comments from Dhrashti shows her immeturity and also concludes tht she isn’t lucky enough to get the primary education in Gujarati to ebable her to think the heart of this article…
Anyway its an excellent Article!!!..
First of all, let’s not continue the distracted discussion based on some reader’s comments as always and forgetting the article itself…
આવું આગળ પણ ઘણીવાર બન્યું છે … એટલે એવુ ફરીવાર એક સાચે જ વિચારપ્રેરક લેખ સાથે બને એ પહેલાં જ ઉપર થઈ રહેલી ચર્ચા બંધ થાય એવું હું ઈચ્છીશ… મહેરબાની કરી એને હવે આગળ ન ચલાવશો … અને ફરી જો કોઇ એ જ પ્રમાણેનો પ્રતિભાવ આપે તો એના તરફ પણ દુર્લક્ષ સેવાય એવી આશા રાખીશ ..
પંકજભાઈએ સાચે જ ખુબ જ વિચારપ્રેરક વાત કરી છે… ઘણાને લાગશે કે ગુજરાતી એમ જ થોડી મરી પરવારશે !!! હજી તો આપણે બધા બોલીએ છીએ … આવું થોડું થાય !!!
પણ ડાર્વીનના સિદ્ધાંતની જેમ જે રીતે હોમોસેપિયનની પૂંછડી અત્યારે ફક્ત એક અનુપયોગી અંગ એવા “એપેન્ડીક્સ” બની ને બેઠું છે … તે કાંઈ એક જ દિવસમાં નો’તું બન્યું !!! કોઇ પણ પશુ કે પંખીને નામશેષ થતાં એક દિવસ નથી લાગતો !!!
લોકોનું માનસ ક્યાં જઈ રહ્યું છે એ તો આપણે સૌ જાણીએ છીએ અને પંકજભાઈએ પણ એ તો જણાવી જ દીધુ છે …
જરૂર છે એક સાચી માનસિકતા વિકસાવવાની અને “અંગ્રેજી જ એક વિકાસનો માર્ગ છે અને એના સિવાય બીજું કશું નથી” એવો અભાસી હાઊ મગજમાંથી દુર કરવાની …
ફક્ત એક ઉદાહરણ આપવા પૂરતી હું મારી પોતાની વાત કહું તો હું પોતે ૧૨મા ધોરણ સુધી નવસારીની ગુજરાતી માધ્યમની શાળામાં ભણ્યો … પણ મને ગ્રેજ્યુએશન અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએશનના અંગ્રેજી માધ્યમના ભણતરમાં કોઇ જ તકલીફ પડી નથી… ત્યાર પછી પુણેમાં રહી કામ કર્યું … દિલ્હીમાં રહી કામ કર્યું … ઓસ્ટ્રેલીયા રહી ને કામ કર્યું .. અત્યારે હૈદરાબાદ માં છું … આજ સુધી મેં એવું અનુભવ્યું નથી કે મારા ગુજરાતીના ભણતરે મને કશે પણ દગો કર્યો હોય !! …
ખુદ પંકજભાઈનો જ દાખલો આપણી સામે છે … એઓ આ કક્ષાએ પહોંચી શક્યા છે … તો અંગ્રેજીમાં શિક્ષણ ન મેળવવાથી આપણા દિકરા-દીકરીઓ નો વિકાસ રૂંધાશે એવુ વિચારવાને કોઇ કારણ જ નથી … !!
અને આજે જ્યારે હું મારા પિતરાઈ-ફૂયાત ભાઈ બહેનોના દીકરા-દીકરીઓને અધકચરી ગુજરાતી અને અંગ્રેજીમાં વાતો કરતા જોઉં ત્યારે વિચારું છું કે આ તો કોઇ પણ એક ભાષા સારી રીતે બોલી-લખી-વાંચી-વિચારી નહી શકે … !!
કોઇ જગ્યાએ વાંચ્યું હતું કે આપણને સ્વપ્નાઓ જે ભાષામાં આવતા હોય તે ભાષાને અવગણીએ એ કેવુ !!! ??
પંકજભાઈનો લેખ મને ખૂબ ગમ્યો. જેમને ગુજરાતી અંગે કેવા પ્રયત્નો થઈ રહ્યાં છે તે જાણવું હોય તેઓ નીચેની websites ની મુલાકાત લેશો…
http://www.gujaratilexicon.com/
http://nayaamaarg.googlepages.com/
http://vivekpanthi.googlepages.com/
http://www.safari-india.com/
http://kartikm.wordpress.com/
આભાર,
હરીત કોઠારી, પૂના, ભારત.
જય જય ગરવી ગુરરાત!!!
અહી યુનાઈટેડ કિઁગ્ડમ (યુ.કે) મા તો હુ જોવ છુ કે ગુજરાતી મીડીયમ માઁ ભણેલા ગુજરાતી લોકો અઁગ્રેજી મીડીયમ વાળા લોકો કરતા સાચુ, અને સારુ અઁગ્રેજી બોલી લખી જાણે છે…
પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણતો આપણી માતૃભાષામાઁજ હોવુ જોઈએ. ઘણા લોકોને ૫ કે ૬ ભાષાનુ જ્ઞાન હોય છે તો પછી ૨ ભાષાનુ કેમ નહી??
Nice article. I am really proud that my primary education is in gujarati. Because of that today i can enjoy gujarati, sanskrit, hindi and english.
ખુબ સરસ લેખ.
હું ગુજરાતી માધ્યમ માં જ ભણ્યો છું અને ગ્રેજ્યુએશન તથા પોસ્ટગ્રેજ્યુએશન અંગ્રેજી માધ્યમમાં કર્યુ છે. મને ભણવા માં કોઇજ તકલીફ પડી નથી. છેલ્લા ૧૦ વર્ષો થી અમેરીકા મા છું પણ હજી ગુજરાતી પુસ્તકો જ વાંચુ છુ.
મારા બંને બાળકો અમેરીકા માં જન્મ્યા છે છતાં શુદ્ધ ગુજરાતી બોલે છે અને છતાં પણ સ્કુલ માં પણ આગળ છે.
મારૂ કહેવુ એમ છે કે ગુજરાતી ને ignore કર્યા વગર પણ ગુજરાત ની બહાર જીવી શકાય છે. એના માટે માત્ર English બોલવા ની જરુર નથી.
હું મેટ્રીક ( 11 મું ધોરણ ) સુધી ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણ્યો છું. કોલેજમાં પહેલા છ મહીના અંગ્રેજીમાં થતા લેક્ચરો સાંભળવાની અને અંગ્રેજીમાં ચોપડીઓ ભણવાની ઠીક ઠીક તકલીફ પડી. પણ પછી ગાડું પાટા ઉપર ચઢી ગયું. ઈન્ગ્લીશ કમ્પનીમાં નોકરીમાં કરતાં પહેલા છ આઠ મહીના બહુ લઘુતાગ્રંથી લાગતી. એક વાક્ય પણ અંગ્રેજીમાં બોલતાં ગભરામણ થતી. પણ પછી ફાવટ આવી ગઈ. પછી તો બીજા રાજ્યોમાંથી આવેલા અને અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણેલા કરતાં પણ હું સારું લખી અને બોલી શકતો હતો.
આભાર માનું મારા માબાપનો અને મારા મોટાભાઈનો, જેમના સતત પ્રોત્સાહનને કારણે મારો ગુજરાતી તેમ જ અંગ્રેજી વાંચનનો રસ કેળવાયો. સતત વાંચન સીવાય ભાશા સુધારનો કોઈ વીકલ્પ નથી, એમ હું માનું છું.
ગુજરાતી ભાશા અને જોડણીકોશ અંગે મારો એક લેખ વાંચવા વીનંતી છે -
http://gadyasoor.wordpress.com/2008/05/02/jodanikosh/
આપણી ભાશા પ્રત્યે અસુયા માટે આ એક જ ઉદાહરણ પુરતું છે.
અહીં અમેરીકામાં મોટા ભાગના ભારતીય સ્ટોર ગુજરાતીઓ ચલાવે છે. પણ બહુ દુખ સાથે કહેવું પડે છે કે. અહીં ઢગલાબંધ હીન્દી અને બીજી ભાશાની ફીલ્મ અને ગીતોની સીડી અને કેસેટો મળે છે, પણ ભાગ્યેજ ગુજરાતી સુગમ સંગીતની મળે. જે કાંઈ ગુજરાતી મળે તે ભક્તી વીશે જ હોય.
આપણે એક પ્રજા તરીકે કલારસીક નથી. એમાં આપણા કેટલા ટકા?
It was amusing to see people advocating English so much to spell tongue as ‘tung’, It reflects how human mind tends to think in mother tongue. We spell tongue as ‘tung’ because there is ‘Gujarati’ mind pushing us to think in Gujarati and translate into English. Imagine how hard it would be to constantly think in Gujarati and learning in English for a school going kid.
ઘણો સરસ લેખ. To be frank, આખો તો નથી વન્ચ્યો, પણ લેખ નો અર્ક સમજાઈ ગયો. બહુ સીધી અને સરળ વાત છે… માત્રુભાષા પ્રત્યે આદર અને ગૌરવ હોવા જોઇએ. ગુજરાતી તો ઘણી સમ્રુધ્ધ ભાષા છે – ગુજરાતી હોવા છતા જો એનો આનન્દ ન ઉઠાવી શકીએ તો એ એક દયાજનક સ્થીતી ગણાય.
દ્રષ્ટી બેન જેવા લોકો માટે એક વાત – ગાન્ધીજી એ પણ માત્રુભાષા મા શીક્ષણ ઉપર ભાર મુકેલો, ક્યારેક એમને વાન્ચી ને એ બાબત સમજવા કોશીષ કરજો. અને એમણે ગુજરાતી માટે ઘણુ કરેલુ – શબ્દકોષ ની સ્થાપના, વિદ્યાપિઠ ની સ્થાપના, વગેરે.
Anyways, for the record, મારુ પણ ૧૨ ધોરણ સુધીનુ શિક્ષણ ગુજરાતી મા રહેલુ છે, અને એ બાબત નો મને ઘણો ગર્વ છે.
આ લખાણ મે http://hindini.com/tool/gujarati/gujarati.html પર થી લખેલુ છે. Internet Explorer સાથે એ સારુ કામ આપે છે, FireFox સાથે બહુ જામતુ નથી
.
માતૃભાષા છોડવી એટલે માતાથી દૂર જવું. “સંસ્ક્રૃત” ભાષા, સર્વ ભાષાની માતા છે, દેવોની ભાષા છે. આજે સાયન્સે સાબિત કર્યુ, કે જે બાલક “સંસ્ક્રૃત” બોલી શકે છે, તે બિજી કોઈપણ ભાષા જલ્દીથી શીખી શકે છે અને તેની બુધ્ધિ કુશાગ્ર થાય છે. એટલે જ લંડનની બ્રીટીશ સ્કૂલ માં “સંસ્ક્રૃત” ને કાયમી વિષય બનાવ્યો છે. જેથી બાલકો વિજ્ઞાન, ગણિત, વૈદિક ગણિત અને બીજી ભાષાઓ ઝડપથી શીખી શકે.
http://bp1.blogger.com/_s8cR2gWX3wo/R9CcSpwJNVI/AAAAAAAAAlg/bJcd4I8jeX4/s1600-h/Sanskrit_At_London_School.bmp
૩ ભાષા જાણનાર બાળકો કોઇપણ વિષય સરળતાથી ઉપાડી લે છે. દરેક ભારતીય બાળકને હિન્દિ, અંગ્રેજી, અને માતૃભાષા આવડે છે. એટલે જ સરેરાશ ભારતીય બાળક આગળ હોય છે. અમેરીકા અને બ્રિટનમાં વધારે બાળકો ભણવા જાય છે અને આગળ વધે છે, તેનું કારણ પણ આ જ છે.
આપણે ખુબ જ નસીબવાળા છીએ કે, “ગુજરાતી” માં ૭૦% શબ્દો “સંસ્કૃત” ના છે. જેમકે મેઘા (બુધ્ધિ), કામ, રાગ, દન્ત – દાંત- (Danta-Dental), વિચાર, માતા, પિતા, પુસ્તક, ગુરુ, પુરસ્કાર, પ્રસિધ્ધ, રાત્રિ વગેરે….
“ગુજરાતી” ભાષા આપણને “સંસ્ક્રૃત” અને “અંગ્રેજી” ભાષા શીખવવામાં પુરી મદદ કરશે. તો જ આપણા બાળકો આ જગતને નવા વિચારો આપી શકશે અને પંકજભાઈ પણ પ્રગતિ કરી શક્યા. “સંસ્ક્રૃત” વિશે ઘણું કહેવા જેવું છે તે ફરી ક્યારેક.
Only in India, parents want their child to get even basic education in other than mother tongue. I have travelled a lot and never seen a spanish or french or english or chinese getting basic education in other language as long as they live in their resepctive country.
I did my primary educatoin in Gujarati and I am so happy I did. When I see my kids asking meainings of some words that are so common in our daily usage, I sometimes pity them. The feelings that you want to convey can never be done in “borrowed” language.
Once you ignore your mother-tougue, you lose a big part of your life. It is like loosing roots!! Don’t know if you ever got that kind of feeling?
…તે અંગે જાગૃતો એ ક્યારના પ્રયત્નો ચાલુ કરી દીધા છે.વધુ પ્રયત્ને બીજી ભાષાઓની જેમ આનાથી પણ વધુ ગુજરાતી ભાષાની સેવા કરી શકીશુ એવી શ્રધ્ધા સાથે આટલી બધી પ્રવૃતી સાથે આ અંગે ધ્યાન દોરવા બદલ ડૉ. પંકજ શાં. જોશીનો આભાર્
Good article, but I have to disagree with the author about one point. Its not that students going in English Medium are never taught gujarati. I have had my entire education in English Medium, but we did have Gujarati as a compulsary subject till SSC. I am proud of my mother tongue but our system persuades us to learn English.
ખુબ જ સાચો લેખ છે. હજુ પણ ઘણા વાચકો ઇગ્લિશ મા લખે છે. તે તેમનો પ્રતિભાવ બતાવે છે. ખરાબ ના લગાડશો.
માત્રુભાષા તો સર્વોતમ ભાષા છે.
“આ માટે આવશ્યકતા એટલી જ છે કે આ વિશે કાળજીભર્યું ધ્યાન આપીને અતિ વ્યવસ્થિત આયોજન થાય. આની શરૂઆત કરવા માટે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અથવા ગુજરાત વિદ્યાપીઠ એક ‘વિચાર સત્ર’ અથવા ‘આયોજન સત્ર’ ગોઠવે, જેમાં જાગ્રત નાગરિકો, ઉદ્યોગ તથા શાસન અને સાહિત્ય-વિજ્ઞાનનું પ્રતિનિધિત્વ હોય અને એક સુનિશ્ચિત કાર્યક્રમ આ દિશામાં આગળ વધવા માટે ઘડી કઢાય.”
ડૉ. પંકજ શાંતિલાલ જોષીસાહેબે લેખમાં માત્ર સવાલ જ ઉભો નથી કર્યો. ઉપર મુજબના પેરામાં તેમણે બતાવેલ દિશામાં કાર્ય થવુ પણ જરુરી છે.
Bravo to Pankajbhai, Nice Article with touching Spirit. I am sure that If Zaverchand Meghani writes Saurashtra ni Rasdhar in English then he will not become out “Rashtra Kavi”. And English Medium Student will never able to understand this kind of Literature. If you can not sit on leaf if you cut the root. nice article. surely forward this article to Govt of Gujarat (Teaching Dept.). if any one knows their mail id.
જય જય ગરવી ગુજરાત
I personally think that there are so may people in this world know more then one language. Instead of thinking that gujarati is becoming second language (or becoming less important) English(education wise) I think its as good to learn both English and gujarati. I don’t think so parents who send their child in English medium school are ignoring gujarati. They are just opening ways for their child to learn both language. As far as i know studying in English medium school does not put ban on learning gujarati language. yes i do believe that currently more attention is given to learn English but its not about forgetting mother language or ignoring gujarati but its about competitive education system, which force parents to put more attention toward English medium school. I am in favor of learning both languages, which in long run would be always benefited for students.
Every person has opinions on choice of language as well as the independent of making such choice. However, language evolves, comes and goes as what people make their choices.
Why Sanskrut, despite being the greatest language is not in use for daily communication? I guess people chose to simplify and decided to use it in a different form which gave birth to Hindi, Marathi, Gujarati and so on. The same may happen to Gujarati. If that happens, that may be a course of evolution.
Every time such change happens, some people welcome such change, some feel pain. It is a debate between you want to accept change Vs. don’t make change. This debate always happen every day, every single moment as changes keep on happening.
Thanks to the Pankajbhai. I do agree with continue education in Gujarati. I did my schooling in Gujarati, rightnow residing in U.S. and read/write/speak good english. I teach Gujarati to kids here. Gujarati families are willing to teach their kids Gujarati as a mother tounge. I am really proud of them.
To start gujarati schools is a very good idea, and I am ready to co-operate, and help as much as I can. I will pass the article to friends and hope they will pass it to others.
Swati
અહી ઓસ્ટ્રેલિયા માં પણ મેં સ્થાનીક લોકોને વિસ્થપિતોની માત્ર એ મુદ્દે ઈર્ષા કરતાં જોયા છે કે એમને અંગ્રેજી સિવાય બીજી પણ ભાષાઓ આવડે છે!
તા.ક.; …પણ આપને રીડ-ગુજરાતી પર માત્ર અને માત્ર ગુજરાતી નો આગ્રહ કેમ ન રાખીએ?
Gujarati Language is very rich and cultural language – there are lots of Gujarati Schools in England and Africa. All the gujarati organisations and schools should work under one umbrella – which is possible as we have easy access to internet they will progress better and feel closer and can exchage the ideas for promoting gujarati language
Very important point I want to bring here:
—————————————-
One important thing we are all forgetting here is that Gujarati Medium schools in Gujarat Board has a English subject with LL (Lower Level).
I will give an example (I have studied in Gujarati Medium from Std 1 to 12): I had completed my Std 5, 6, 7 in Madras (There are Gujarati medium schools in Madras too, and I studied in one of them). The English subject was taught in same way as English medium school, all other subjects are taught in Gujarati. Then I came back to Amdavad starting Std 8. To my surprise, the school is teaching me very basic grammar like “I am going, we are going” and so on in Std 8. I was way ahead than my fellow class mates in English knowledge. Now, Std 8, 9 and 10 teach very basic English. And students don’t study English at all in Std 11 and 12. It is mostly for passing purpose if you are in Science stream.
This makes the base of English extremly weak so that Gujju students have to work hard to catch up with competition in later life. This is the root cause why now parents are wishing to have their children go to English medium school. If Gujarati schools teach English well enough, I bet that the trend may go reverse. Today, thanks to Guajarat Education system, the students are graduating with poor English, poor fundamentals, then you will see phrases being used like: I am drinking cigarette, I am putting tea (instead preparing tea), and so on.
These weak fundas do cause issues. Preparing for exams like TOEFL and GRE, you will face issues. Even though you are scoring excellent in Analytical, you will trail behind in Verbal sections. The issues don’t stop there. There are Test of spoken English and tests for reading, depending on which place you are in foreign schools. Gujju students (who went to Gujarati medium school) do face difficulties compared to other Indians. There is no hate or love to any particular language in this case. It is pure competition. We can do better if we have started with correct fundamentals. If you are trying to settle in English speaking countries like USA, UK or Australia, more chances of such difficulties compared to be a research scientist back in home country. To compete at all levels, English fundamentals are must. It doesn’t mean that you ignore Gujarati. In today’s Gujarat, the only way to make your fundamentals strong in English, you shall start in English medium school. And I see that. Children of my cousines back in India are all going to English medium schools. Even I have seen children of those who claim them to be a Pro Gujarati speakers and campaign to save Gujarati, send their children to English medium school!
Viren Texas.
ડૉ. પંકજ નો લેખ અત્યંત સુંદર અને સમયસર છે!
I would like to make just one point. Lord Bhikhu Parekh had narrated our attitude towards language through his anecdote with Prof Amartya Sen. Professor Amartya Sen’s view was that Bengalis treat Bangla as a part of their identity whereas we Gujaratis treat Gujarati as a communication tool only.
English is the global language. But there will always be room for more languages including mother tongue. Certain thoughts and experiences are best expressed in mother tongue only.
તદન સાચી વાત….
જ્યા સુધી માધ્યમની વાત છે તો, જે ભાષામાં તમે તમારા વિચારો વ્યક્ત કરી શકો, ને અન્યના વિચારો સમજી શકો તે જ તમારા માટે સૌથી સરળ ઊપયોગી ભાષા છે……માતૃભાષા તરીકે ભારતની અન્ય ભાષાઓ જેટલી માન પાન પામે છે એટલી ગુજરાતી ભાષા નથી મેળવતી….કદાચ આપણી જ અવગણના….
English કે ગુજરાતી માધ્યમનો પ્રશ્ન મને અસ્થાને લાગે છે ….તમે તમારા બાળકને તમારા પોતાના સમાજ જીવન અને મૂલ્યો થી દૂર કેમ રાખી શકો?
મૃગેશભાઈ…..ખરેખર સરસ પોસ્ટ….
Superb, thought provoking article.
There is no doubt that we have to consider these
issues seriously for the benefit of our future
generation. If Israel can do it, Japan and
China can do it, it is clear that progress and
English are not directly related.
સુંદર લેખ……..
‘સ્વાસ્થ્ય’ શબ્દાર્થ માટે આજે જ જાણ્યું !!
એક જ સાચી દૃષ્ટિ -
આંખો ખોલી નાંખવા પૂરતી છે આપણા સૌની !!
પંકજભાઈ અંગ્રેજીનો વિરોધ નથી કરતા પણ
માતૃભાષાનું ગૌરવ જાળવવાની વાત છે.
હું પણ ગુજરાતી માધ્યમમાં જ ભણી અને
M.A. English Literatureમાં જ કર્યું છે.
અંગ્રેજી વૈશ્વિક ભાષા છે જેને અથવા અન્ય ભાષાઓ જાણવાથી
આપણું જ્ઞાન વધશે પણ તેથી માતૃભાષા ભૂલી થોડી જવાય ??!!!
આપણી નૈતિક ફરજ છે કે,
આપણી ભાષા, ધર્મ અને સંસ્કૃતિનું રક્ષણ કરવું
અન્યનું માન જાળવીને…..!!
dr.pankajbhai,
great.
you have given a vision
guju hoke bhi global ban shakte hai
it all depends upon once attitude
dr.niloo vaishnav
Unfortunately I can’t type in gujarati as quick as I can in English and I guess time is money (at least at work) so let me post my views quickly. Not typing in gujarati should not be viewed negative as this is just a way of effective communication and nothing to downbeat the language…
I did my schooling in Gujarati thanks to my dad who decided to put me in Gujarati Medium even though my mother wanted otherwise. I indeed got admission in St’ Xavier’s Amdavad but a friend of my father (I can’t thank him enough) told him that “put the children in a medium that their thought process can identify”. The gratification I had from reading Bhadrambhadra to Tarak Mehta and Munshi to Baxshi is never the same for me when I go from Dickens to Wilde and from Twain to Thoreau/Gurdjieff/Tolstoy/Gibran/Hugo… though I love them all!!!
I am in US for 17 years now and never had any trouble doing my BS/MS in English medium.
The bottom line is this: When I am with my friends and family no body should be able to tell that I know one word of English. When I am with my outside American friends then they should just think that the only language that I know is theirs. My daughter is in first grade and she knows more about Mian Fuski and Tabha Bhatt than Tom and Jerry.
Learn both languages to the fullest but start with Gujarati. I must conclude What Mr. Chandrakant Baxshi once said:
માત્ત્રુ ભાષા છોઙવાનો પણ એક સમય હોઇ છે. માના ઘાવણ પર જીવાતુ નથી…
આશિષભાઇ,
છેલ્લુ વાક્ય સારુ છે પણ આ સંદર્ભમા બેસતુ નથી.
ભાષાની બાબતમા, એક વસ્તુને સ્વીકારવા માટે બીજી વસ્તુનો ત્યાગ કરવાની જરુર પણ તો નથી ને?
ગુજરાતી શીખવા પાછળનો હેતુ માત્ર આપણી રીતભાત, વારસો અને આપણા વિચારો વ્ય્કત કરવા માટેનો છે. હુ અને તમે કશે મળીએ તો ગુજરાતીમા જ વાત કરશુ ને?
હુ અંગ્રેજીમા વાત કરી શકુ છુ પણ મને તમારી જોડે ગુજરાતીમા વાત કરવુ જ ગમશે. કારણ આપણી ભાષા એક છે અને આપણે બન્ને પોતાને એના થકી સારી રીતે પોતાના ભાવ વ્યકત કરી શકશુ. બરાબર ને?
Dr Pankaj Joshi’s article is an eye-opener and very timely.
Today the children are forced to study in English medium because
of social pressures, but really speaking this is not appropriate
because their thought processes are always in mother tongue.
Therefore this makes it very unhealthy and unnatural
and studies become a burden. It also detached them from
our culture and roots which is a matter of great worry.
If they receive education in their mother tounge, that is
most natural and their receptivity and progress greatly improves.
It is an urgent need to do some thing collectively and some
thing concrete in these direction. Can we follow Dr Joshi’s
suggestions? Can we come together and do something which
will help new generation and all of us?
We all have to contribute and play our part.
Congratulations, and thank you Dr Joshi again.
Dear Kalpeshbhai,
I totally agree with you about talking in gujarati but typing is really time consuming for me. I have tried many times but just have to give up.
The statement I have quoted is not mine as you may notice that this was Mr. Bakshi when he was lecturing about “ગુજરાતીમા કેળવણી” and at some point the limits that you may be bounded by. I think he is right. His way of saying may not be but again બક્ષીજીની કલમ જરા ધારદારતો રહેવાનીને ?
When I see my young nephews in India going to so called English medium schools and when their young mothers talking to them like.. તુ cry ના કર હુ તને toy અપાવુ છુ… tells me where the generation next is going with the language…feels really bad!!!
Ashish Dave
Sunnyvale California
આ બધા પ્રતીભાવો જોતાં એ જરુર જણાશે કે, કારકીર્દી માટે અંગ્રેજીનું આકર્શણ વધતું જ જવાનું છે. કોઈ ગમે તે કહે, સામાન્ય માણસને માટે જીવનસંઘર્શમાં જે કામ લાગે તે સાધન જ તે વાપરવાનો છે. અંગ્રેજીનો બીજો કોઈ વીકલ્પ આપણે માટે નથી જ; કારણકે આપણને કદી એક પ્રજા તરીકે, એક ગુજરાતી તરીકે ભાશા માટેનું આત્મગૌરવ હતું નહીં અને થવાનું નથી. જેમ જેમ વધારે અને વધારે ગુજરાતીઓ ગુજરાત બહાર વસતા થાય છે;તેમ તેમ તેઓ તો ખાસ ગુજરાતી ભાશાથી દુર થતા જવાના છે. અરે! તળ ગુજરાતમાં તેમ થવા માંડ્યું છે.
નવી જોડણી સાથે મને બહુ જામતુ નથી. અંગ્રજીના ઓછામા ઓછા શબ્દો વાપરવા ગમે છે.
એનો અર્થ I કે હું ભદ્રંભદ્રના ગુજરાતીની હિમાયતી છું.NO.
માનનીય વાચકો,
અહીં વિષયાંતર ન થઈ જાય તે માટે પ્રસ્તુત વિષયને લક્ષમાં રાખીને લેખ સંબંધિત બાબતે આપનો અભિપ્રાય પ્રગટ કરવા વિનંતી જેથી કરીને લેખક સુધી આપના વિચારો સીધા પહોંચી શકે. લેખકશ્રી પોતે પ્રત્યેક પ્રતિભાવો નિયમિતરૂપે વાંચી રહ્યા છે ત્યારે ‘ઉંઝા જોડણી’ કે અન્ય બાબતો સંબંધી અહીં ચર્ચા ન કરવા વિનંતી. હમણાં જ એક પ્રતિભાવમાં આ કારણોસર સુધારો કરવો પડ્યો હોઈ આપ આ બાબત ધ્યાનમાં લેશો તેવી અપેક્ષા સહ,
તંત્રી, રીડગુજરાતી.
સુન્દર લેખ..અને સુન્દર પ્રતિભાવો…
પરન્તુ અહી લખનાર કે ચર્ચા કરનાર દરેકે પોતાના પગ નીચે રેલો આવે ત્યારે ખસી ન જવુઁ જોઇએ..આમાથી કેટલાએ પોતાના સન્તાનોને ગુજરાતી માધ્યમમા ભણાવ્યા છે કે ભણવા મૂકયા છે દરેક વાત ફકત ચર્ચા ન બની રહેતા અમલ કરી શકાય તો જ આ બધી વાતોનો અર્થ સરી શકે. સો સારી વાત જાણવા કરતાં એક સારી વાતનો અમલ વધુ અગત્યનો છે જ
ગુજરાતીની હિમાયત કરનાર જેમણે પોતાના સંતાનોને ગુજરાતીમાં ભણવા મૂકયા હોય તેમને સલામ…બાકી બધી વાતો માત્ર……..
બાકી મોટી મોટી વાતો કરનારાઓની ખોટ તો કયારેય કયા હોય છે
નીલમ દોશી
http://paramujas.wordpress.com
congrats for nice article…mrugeshabhai….
Dear Friends,
I just noticed that the article has found place
on `readgujarati’, and I saw quickly the
responses, which I need to read much more carefully later. I thank the editor Shri Mrugeshbhai, and the readers warmly for many useful comments.
I write here in English as I do not know how to
type Gujarati on this key board.
I like to clarify again, that I am not against
English or any other language. Please read the
article carefully, and that will be quite clear. But the way in which we are going today does not look beneficial to me for our overall progress
and all round development. This is what I have tried to bring out.
And I also wanted to convey that if we pay some
attention, it is not that difficult to take advantage of Gujarati for our new generation.
I have made some suggestions in the article.
If you have more suggestions or possibilities
it will be very nice to know that, please write. After all, many of you may know more, and may have worked much more as compared to me on this subject! Your suggestions will be extremely important, especially of those who have some experience in this direction.
We can think what we can do if we come together. As some readers pointed out, We
need some Action.
Please also see my earlier article on readgujarati, which has the title, `Gujarati ma
Bolo’, which is related to this topic. You may
find that interesting.
Thank you again.
મૃગેશભાઈ,
આપણી અણમોલ સંપદા (યજ્ઞ પ્રકાશન, 2006).
પુસ્તક ક્યાંથી મળી શકશે તે જણાવશો…..
મારું બાળક English Mediumમાં જ ભણે છે પણ એને
ગુજરાતી પણ શીખવાડવામાં આવે છે અને ૨ વર્ષ પછી એક
foreign language પણ શીખવાડશે.
વિચારોના વિનિમય માટે જ કોઇ પણ ભાષાનો ઉદ્.ભવ થયો છે
જેટલી ભાષા વધુ જાણીશું તો તેમની સંસ્કૃતિ, આચાર-વિચાર,
રહેણીકરણી વિશે જાણી શકીશુ અને
વસુધૈવકુટુંબકમ્ ની ભાવનાને ઉજાગર કરી શકીશું.
પણ માતૃભાષાના ભોગે તો નહિં જ ………..!!
શ્રી પંકજભાઈએ કહ્યું એમ ,
અંગ્રેજી અને ગુજરાતી બન્ને શરુઆતથી જ
શીખવાડે તેવી શાળા વધુ ઉપયોગી છે કારણ
અન્ય વિદેશી ભાષાના સંશોધનો કે સાહિત્યના અનુવાદ
અંગ્રેજીમાં જ વધુ થયેલા હોય તો તેના વિના આપણે
જ આ જ્ઞાન ગુમાવવુ પડે……ગુજરાતીમાં અનુવાદ
કરવા તે વિદેશી ભાષા પણ શીખવી જ પડેને….!
પંકજભાઈને અભિનંદન અને ખૂબ શુભેચ્છાઓ
આવા જાગૃત લેખ માટે……!!
Pankajbhai has brought out an important issue that has been plaguing in the minds of lots of Gujarati speaking parents. I totally agree with his philosophy of his ideas . I myself studied in Gujarati medium until metriculation and caught up with English in my college period .I know several successful people who did the same.The beauty is that I can enjoy the gujarati literature,poetry and it’s music anytime.
One more thing. The link to my article,
`Gujarati maa bolo’ which is on readgujarati,
and which I mentioned here is as below.
Readers may like to see it again in connection
to this article. (Please note that I am not asking
in that article to speak only in Gujarati! It tells about my experience which I had, while talking
to children in Gujarat.)
http://www.readgujarati.com/sahitya/?p=517
Further to my earlier comment, I was recently told that the well-known Dakshinamurti school of Bhavnagar, which was founded by the visionary and extra-ordinary educationists like Shri Gijubhai Badheka and Nanabhai Bhatt, was compelled to close down it’s Gujarati division due to lack of sufficient students. So, this is the way we are going after English! First I thought that the title of Dr.Joshi’s article is a bit too strong. But, now it appears to be quite realistic and is a wake-up call.
If the gravity of the situation is not understood and not taken seriously now, shall we say that the death of Gujarati language and culture is very close and certain?
શક્ય હોય તો વિચારજો, ભાષા અહિ એ એક માત્ર વિષય છે. આપણે ખુબજ ગુમાવીએ છીએ અનુકરન વાદથી. માત્રુભાષા એ લાગણી ની ભાષા છે.
What is cool now? May not be cool latter. We are are driven by marketing and not the markets. Let Middle East or China promise better earning & life with language Arabic or Chinese and we will learn that too.
Though I love to express in Gujarati, typing is an issue for me. There are many people in USA who do not understand the English. US born & brought up and reached to Highest position of their life with career.. cannot spell simple things..
What english we need to know is just enough that can bridge the Gap of communication.
Not sure my comments make sense, but I have experienced it.
jetlo sundar lekh etla j sundar comments ……..baki to
jaagya tyaanthi sawar……..
આપણે ક્યારે જાગીશું એ ખબર નથી… જાગીને આગળ શું કરીશું એ પણ ખબર નથી.
મૃગેશ, એક વીનન્તી એટલે જ. જે પણ પ્રતીભાવ આવે એને ‘કાપ્યા’ વગર રાખવા વીનન્તી. ગાળી-ગલોચ સુધી ના પહોંચે એવા પ્રતીભાવ ‘સુધારવા’ને કોઈ અવકાશ નથી. અથવા, પ્રતીભાવ લેવા જ બન્ધ કરી દેવા સારા.
ખુબ જ સાચી વાત. “મા, માતરુ ભાષા અને માતરુ ભુમી” માટે ગૌરવ હોવુ ઘ્ટે.
Dear Editor, Author and Readers
I wanted to write in Gujarati. Tried. But the technology of writing in Gujarati in this Box is eluding me. Are there GUIDELINES ON HOW to DO IT?
Dr Pankaj Joshi has ignited a spark. We can make a Sparkling Project from his writing.
There is bad news. Even Daxinamurty, Bhavnagar is losing the legacy of Gijubhai – it has stopped Gujarati Balmandir and started promoting English Kindergarten.
But there are four good news items. Navneet Samarpan has fanned the fire that Pankaj ignited. readgujarati.com itself is spreading its wings and has listed a couple of dozen Gujarati websites that are pioneering Gujarati and reaching out to Gujaratis..Janmabhoomi Group has taken Pankaj ideas to 15 lakh readers through Gujarat Mitra, Kutchh Mitra, Fulkchhab and Pravasi
And today’s news – Bhagwad Gomandal Kosh is coming on the internet to add to Chanderia Lexicon varieties.
English medium students are losing the game and the battles on both counts – they miss the wonders of lovely Gujarati and unable to learn good effective English. All they learn is somewhere between christian conversational and the slang of English novels and Mills and Boon
We need to take with us educators, school managers-administrators-businessmen, governemnt education departments, parents and our MPs and MLAs.
We reach out to them through the written word of the publisinng world and the spoken word of the saints and kathakars. Let us give them a Project in a Time Bound Discipline. Gujarati NRIs are more eager than the Gujarati RIs. Vishwa Gujarati Parishad can be an effective mediun of reaching them, supplemented by the weekly NRI Newspapers.
Would any Gujarati Business House so much intertwined with Gujarat – like Ambanis or Adanis -like to sponsor a Project Report, a well documented Presentations to Schools and Parents in every district of Gujarat?
To continue further -
Both my children studied in Gujarati medium
Their US born daughters have spent eleven of their vacations with both their grand mothers here in India
They learnt Gujrati in eight hours of travel in Shatabdi from Mumbai to Amdavad fifteen years ago
To day at an age of 19-20
they speak better Gujarati than many of their friends
One of them worked for six weeks and four weeks in Adivasi Gujarati villages
speaking like Gujaratis (and dressing like Punjabis in unironed Khadi or cotton dresses)
But that apart -
Let us all organise our selves into the Project Gujarati outlined earlier a short while ago
Sudhakar
અભિનન્દન્..સુધાકરભાઇ, વિચારોને જે અમલમાઁ મૂકે છે તેમનું કાર્ય જ આપોઆપ બોલે છે.
આપણા માનન્નીય વિદ્વાન લેખકે જે વાત કહી છે..તેવી સ્કૂલ થ ઇ શકે તો એનાથી ઉત્તમ બીજું કશું નહીં. અંગ્રેજીની અવગણના કરવાનો સવાલ જ નથી. એનું મહત્વ છે જ અને રહેવાનું જ છે.
પરંતુ ગુજરાતીની પ્રખર હિમાયતીઓ ૢ ..માતૃભાષાને બચાવવાની વાતો કરતી ..કે લેખો લખતી વ્યક્તિ પણ આજે પોતાના બાળકને અંગ્રેજી મીડીયમમાં મૂકે છે અને બચાવના રૂપાળા કારણૉ આગળ ધરે છે ત્યારે એ બધી વાતોનો કોઇ અર્થ રહે ખરો એટલીસ્ટ પ્રાથમિક શિક્ષણ માતૃભાષામાં થઇ શકે..તો પણ પૂરતું છે. બાકી પોતાના બાળકને ગુજરાતી નથી આવડતું..એ વાત માટે ગૌરવ લેનાર માતાપિતાને જોઉ છું ત્યારે દુખ થાય છે.
અહીં લખનાર કોઇએ સુધાકરભાઇની માફક પોતાના બાળકને ગુજરાતી માધ્યમાં ભણવા મૂકયા હોય તો અહીં જરૂર જણાવે.તો આનંદ થશે.
જોકે મને પણ આ ચર્ચામાં ભાગ લેવાનો કોઇ અધિકાર નથી. કેમકે મારા બાળકો પણ અંગ્રેજીમાં ભણ્યા છે. અને મારા બચાવનામાંમાં એટલું જ કે દિવસો સુધી ઘરમાં આ પ્રશ્ને દલીલો ચાલી હતી અને અંતે મારું ચાલ્યું નહીં તેથી… !
હાૢ તેઓ ગુજરાતી સાહિત્યના સંપર્કમાં રહી શકયા છે…અને ગુજરાતી પુસ્તકો આજે પણ રસથી વાંચે છે..એ આશ્વાસન લઇ શકું ખરી ….ગેજરાતીની લેખિકા હોવાને લીધે એટલું કરી શકી છું.
પણ જયાં મારું ચાલ્યું છે તે મિત્રોને સમજાવીને તેના બાળકોને ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણવા જરૂર સમજાવ્યા છે. અને આજે તેમને તે માટે કોઇ અફસોસ નથી થયો.
ફરી એકવાર લેખકને તો ખરા જ…અને સુધાકરભાઇને ખાસ અભિનન્દન….
વાતો નહીં..અમલ કરનારની તલાશ છે..સમાજને..
આભાર મૃગેશભાઇ…
મારી અંદરના જીવંત અફસોસને કદાચ આજે અહીં વાચા મળી છે..
nilamhdoshi@yahoo.com
http://paramujas.wordpress;com
I am ashamed writing English on this web site. Can anybody brief me on the technique to write using the Gujarati Key Board? I tried twice using nearly an hour
Any way
Theree generations of Independent India have studied throug Gujarati medium, learnt English in the last four school years and switched to English Medium in College
Yet these generations have produced outstanding people – scientists, technologists, lawyers, managers – they are the people who have promoted culture, arts and literature, ran government, industry and business. They have made their names globally.
Nilamben, Have no worries that you could not send your children to Gujarati medium. We did not have the information and the ideas that Gujarati medium students can stand comparison with any of the English medium people.
we now know
and that is why we should have the Project Gujarati videos.
We should be planning a witty, interesting video/DVD with music and suspense, with stories and anecdotes and with live examples, produced in a lively manner.
We take it to Taluka level schools and parents in addition to the cities and districts to cultivate public opinion and to provide a viable alternative
We need volunteers and donors for the Project Gujarati
Many people already knoe what dr Prafulla Shah of Savar Kundala has done in the District. He and his family have opened 600 libratries with 3,500 books for each. They have gone personally to every village to identify location of Libraries, get the students interested and find persons /teachers who will manage such a library and promote reading.
Image has done it too. They send 2500 copies of every book they publish to District and Taluka Libraries in Gujarat
THE MODEL IS ALREADY AVAILABLE
What two of them have done, now needs to be done in this new Project Gujarat
Lets us start
Sudhakar
can be done again and again
in every district.
Dear Pankaj, I have forwarded the article to our group.
A wonderful article. Agree with every thing except that where
are the teachers to teach English. To stop the damage we have
to start seperate English teacher training institutes.
સ્નેહી પંકજભાઈ, જન્મ પછી જન્મદાતા મા કે પાલનહાર મા જે ભાશા
શીખવે તે માત્રુભાશા અને બાકી ની વ્યવહાર ભાશા. માત્રુભાશા જ ના જાણે તેને
કહેવું પડે, અલ્યા તારી મા એ તને કાંઇ શીખવ્યું જ નથી!
સુધાકરભાઈ ,
ગુજરાતીમાં લખવા માટે, Show Keyboard પર click
કરવાથી માર્ગદર્શન મળી શકશે . select language
optionમાં ગુજરાતી select કરી – જે તે ગુજરાતી અક્ષર માટે,
keyboardમાં દર્શાવેલા english alphabets ટાઈપ કરતા
ગુજરાતી લખાશે. શરુઆતમાં કદાચ બરાબર ના લખાય પણ
પછી આપોઆપ ફાવી જશે.
નીલમ બેન, અમે મુંબઇ ના એવા વિસ્તાર માં રહીએ છીએ
જ્યાંથી નજીક માં કોઈ ગુજરાતી શાળા છે નહી. દક્શીણ મુંબઈ ના છેવાડે નેવી નગર માં!
આથી અમારી દીકરી અંગ્રેજેી શાળા માં ભણી, દુર મોકલવા ઘરના તૈયાર નહોતા.
પરંતુ, એ ત્રણ કે ચાર વરસ મરાઠી જરુર ભણી જે શક્ય હતું. તમારી વાત સાવ સાચી છે
કે આપણે ત્યાં મોટી મોટી (અને ખોટી ખોટી!) માત્ર વાતો કરનારા ની ખોટ નથી!
એટલે આ લેખ લખ્યો છે તેની સાથે આટલી સ્પશ્ટ્તા પણ જરુરી છે. અહીં ગુજરાતી માં
લખવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે પણ થોડી ભુલો જોડણી માં છે તે વાચકો માફ કરે…
અભિનંદન પંકજ ભાઈ. અને અનેક અનેક અભિનંદન મૃગેશ ભાઈને આ લેખ રીડ ગુજરાતી સાઇટ પર મૂકવા માટે.
ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણવાની તક અમને ગુજરાતથી સેંકડો કિલોમીટર દૂર પશ્ચિમબંગાળના કલકત્તા જેવા શહેરમાં મળી હતી. અમે બધાં -છયે ભાઇબહેનો -એ જ સ્કુલ -કલકત્તા એંગ્લો ગુજરાતી સ્કુલ્-માં ભણ્યા છીયે (૧૯૫૩થી ૧૯૭૨). તેમાં પાંચમાં ધોરણ સુધી અમે ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણ્યા. અલબત્ત, ઇંગ્લીશ ભાષા તરિકે તો પહેલા ધોરણથી જ હતી. અને ક્લાસ સિક્સ્થથી બધા વિષયો ઇંગ્લીશમાં શીખવાતા.મને લાગે છે કે એ પદ્ધત્તિ બહુ ideal હતી. કૉલેજ અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએશન લેવલે પણ અમને સંપૂર્ણ અભ્યાસ ઇંગ્લીશમાં કરવામાં કોઇ તકલીફ પડી નથી.
ત્યારે અમારાં કેટલાંક friends જે કોન્વેન્ટ સ્કુલ્સમાં ભણતા એ અવારનવાર પોતાને અમારાથી ચડિયાતા દેખાડવાના પ્રયત્નો કરતા. હું એમને કહેતી કે તમે કોન્વેન્ટ્માં છો એટલે તમને ઇંગ્લીશ બોલવાની પ્રેક્ટિસ હોય પણ ભણવામાં કોણ આગળ છે તે જોવું છે? અને ક્દાચ તે લોકોના વર્તનની પ્રતિક્રિયા રૂપે જ હશે, પણ અમે બે બહેનોએ ઘરમાં અંગ્રેજીમાં બોલવાની આદત કેળવી અને તેમની સાથે કડક્ડાટ અંગ્રેજીમાં બોલવાનું ચાલુ કર્યું. મને યાદ છે એક વાર મારા બાપુજીના એક મિત્ર ભૂપતભાઇ વસા મૂંબઈથી આવ્યા હતા. તેમની સાથે વાત કરતી હતી ત્યારે તેમણે મને પૂછ્યું હતું ” તું ઇંગ્લીશ મિડિયમની સ્કૂલમાં છે?
મારા બાપુજી રમણિક મેધાણીનો ગુજરાતી પ્રેમ ઝનુનની કક્ષાનો હતો. સીત્તેર વર્ષની ઉમરે એકવાર ત્યાંના ગુજરાતી સાહિત્ય મંડળની મીટિંગમાં ગયા હતા. ત્યાં બધા ગુજરાતીઓ જ ઉપસ્થિત હતા છતાં કોઇ સભ્ય વારંવાર અંગ્રેજીમાં બોલતા હતા તો બાપુજીએ તેમને ગુજરાતીમાં બોલવા વિનંતી કરી હતી. આમ છતાં તેમનો અંગ્રેજી પ્રયોગ ચાલુ રહ્યો તો બાપુજી પોતાનો વિરોધ નોંધાવવા તે મીટિંગ છોડી બહાર નિકળી ગયા હતા. તેમના કેટલાક સાહિત્યકાર મિત્રોએ તેમના આ વિરોધને ‘વેદિયો’ ગણ્યો હતો. પણ બાપુજી એકદમ સ્પષ્ટ હતા કે ગુજરાતીઓ આપસમાં જ ગુજરાતી શા માટે ન બોલે?
મારા પુત્રને ઇંગ્લિશ માધ્યમમાં મૂક્યો ત્યારે બાપુજી સાથે ઘણી દલીલ થઇ હતી. મારા બચાવમાં મેં કહેલું કે હું તમારા જેટલી કુશળ parent બનવાની સ્થિતિમાં નથી અને ઘરનાં અન્ય બાળકો ઇંગ્લીશ મિડિયમમાં ભણતા હોઇ, તેને ગુજરાતી મિડિયમમાં મૂકીને inferiority complexનો ભોગ બનાવવો નથી.પંકજ જોશીનો લેખ વાંચી આ બધું યાદ આવી ગયું.
હું માનું છું કે માતૃભષા પ્રત્યેનો પ્રેમ મા-બાપ અને કુટુંબ જ સીંચી શકે. બાળકોને ગુજરાતી ગીતો, વાર્તાઓ અને નિબંધો કે લેખો વાંચી સંભળાવીને તેના પ્રત્યે આકર્ષી શકાય. ઘરમાં અમે જેમ કડકડાટ અંગ્રેજી શીખ્યાં તેમ ગુજરાતી પણ શીખી જ શકાય. બીજું, તેમનાંમાં પોતાની માતૃભાષા માટે પ્રેમ જાગે તેવું થવું જોઇયે અને તે ગુજરાતીને ‘ગૂજ્જૂ ‘ કહીને તો હરગીઝ ન થઈ શકે. એવા કુટુંબીઓ વચ્ચે રહીને બાળક ગુજરાતી ભાષા પ્રત્યે આદર કેળવે તેવી અપેક્ષા રાખવી વધુ પડતી છે.
વળી ગુજરાતી માટે પ્રેમનો અર્થ અંગ્રેજી માટે નફરત બિલકુલ નથી. વિશ્વભરનાં જ્ઞાનના દ્વાર ખોલી આપનારી ભાષાનો વિરોધ કરવાનો સવાલ જ ન હોય, આ તો આપણૂં આગવું આપણાપણું ખુમારીપૂર્વક જાળવી રાખવાની અને તેનો આનંદ લેવાની, વાત છે. નીલમ દોશી સાથે સહમત થઇ એ બહાદૂર મા-બાપોને કહેવાનું ‘શાબાશ’. બક્ષીબાબુએ ગુજરાતીને માના દુધ સાથે સરખાવી તે બરાબર જ છે. માના દુધ જેવી જ તાકાત માતૃભાષામાં છે; એકવાર આત્મસાત થઇ જાય પછી એના સાહિત્ય, ને સંસ્કૃતિથી એ સદાય લીલીછમ રહેવાની. જોયું નહીં કેટલા બધા મિત્રોએ વરસોથી પરદેશમાં વસવા છતાં ગુજરાતી સાથેનો નાતો કેવો તાજો રાખ્યો છે! carry on friends, we love our mothertongue and this love will enable us to learn all other languages better and faster.
શ્રી પંકજ્ભાઇ.. સંજોગોને લીધે માનવીને જીવનમાં કેટલાયે સમાધાનો કરવા જ પડતા હોય છે. તે સહજ છે.
અને આપણે કોઇ અંગ્રેજીના વિરોધી નથી જ. કોઇ પણ ભાષાનો વિરોધ ન જ હોય શકે….અભિવ્યક્તિના આ સબળ માધ્યમનો વિવેકપૂર્વક ઉપયોગ થવો ઘટે એટલું જ….
બાકી તો અંધકારને કોસવવાળા તો સમાજમાં ઘણાં છે. મૌન રહીને દીપ પ્રગટાવવાળાની જ ખોટ છે. આશા છે કે હું પણ એક નાનો શો દીપ પ્રગટાવી શકું. પ્રયત્નો મારી રીતે કરું જ છું. સામાન્ય રીતે કોઇ ચર્ચામાં સક્રિય ભાગ ન લેનારી હું આજે અહીં આતલું લખી રહી છું એ જ મારે પોતાને માટે અશ્ર્વર્યજનક છે. કદાચ મારા પોતાના અંગત અફસોસને લીધે હોઇ શકે..!!!
આજે મારા બંને બાળકો અહીં યુ.એસ્.માં સફળ ડોકટર છે. અને આજને તારીખે પણ હું એમને કહું છું..કે પપ્પાના આગ્રહને લીધે મારે તમને અંગ્રેજીમાં ભણાવવા પડયા…જોકે તેઓ તો પપ્પાના નિર્ણયથી ખુશ છે..!!!!!!! એ અલગ વાત છે. સોરી અહી થોડી અંગત વાત કરવા બદલ…
ફરી એકવાર આ જાગૃત અને સમયસરના લેખ બદલ પંકજભાઇને ખૂબ ખૂબ આભિનદન્
Gujarati in Africa Vs. America:
=====================================
Africa ma ghana Gujarati o vase chhe. Tya raheta aapana Gujarati loko e tya agal potani schools chalu kari chhe jema Gujarati vyavsthit rite, Gujarat na abhyaskram pramane sikhavaama aave chhe.
USA ma aavu jova malatu nathi. USA ma pan khub Gujaratio chhe, jeo emna balako ne ahi ni schools (ISD – Independent School District) ma j mokle chhe.
Africa ma Gujarati Schools chalu thai hoy to America ma kem nahi? Karan ke Africa ma raheta Gujaratio ne Gujarati sachvi rakhavano khayal sathe em lagyu hoy ke tya ni local bhasha ma ane school ma balako bhane to e kadach Gujarati na level thi “Downgrade” thai jashe. E karane tya aavi schools chalu thai chhe, which is a good thing for Gujarati.
USA ma aavi schools jova malati nathi athva nahivat praman ma karan ke Gujaratio na man ma evu hoi shake ke bhale chhokara o gujarati na shikhe, pan emne English to aavade che ne. Emna man ma English shikhava thi chookarao ek level Upgrade thaya chhe. Evu pan kaheta sambhlyu hashe ke “maro dikro mara karataye fankadu angreji bole chhe” Chhevate aa balako Gujarati vagar j mota thay chhe.
Bottomline, Africa ma vasara Gujaratio “downgrade” na thai javay etle kadach Gujarati sachvi rakhe chhe ane USA ma raheta Gujarati o English avadavathi pota ne Upgrade thaylea smaje chhe.
બહુ જ સરસ ચર્ચા ચાલી.
સૌ ગુજરાતી બ્લોગરોને પોરસ ચઢે તેવી વાતો છે. ગુજરાતી ભાશા અને સાહીત્યનું ગૌરવ વધારનાર અને વીશ્વભરમાં પથરાયેલા ગુજરાતીઓની નીસ્વાર્થભાવે સેવા કરનાર, સોથી વધારે બ્લોગરો – જેમાંના ઘણા ઓછા મારી જેમ નીવ્રુત્ત છે – અને જેમાં શીરમોર મ્રુગેશભાઈ છે – એ સૌને પોરસ ચઢે તેવી આ વાતો છે.
આપણા પોતાના દાખલા આપણે સૌએ ટાંક્યા – એ ગુજરાતી જનતાને ઉદહરણરુપ છે – એમાં કોઈ સંશય નથી.
પણ વાસ્તવીકતા બહુ આવકારદાયક નથી. બહુ ચીંતાજનક છે. એક બહુ જ નાના સમુદાય સીવાય ભાશાની શુધ્ધતા માટે કોઈને પડી નથી, તે હકીકત છે.
આ એક જ દાખલો જુઓ -
આ ભારત સરકારની સાઈટ છે – અને કોઈ જવાબદાર ગુજરાતી વ્યક્તીએ જ આ આ ગુજરાતી લખાણ લખ્યું હશે –
http://www.ildc.gov.in/Gujarati/index.aspx
આવા તો અસંખ્ય દાખલા જોઈ જીવ બળે છે.
અને ઘણા ગુજરાતી બ્લોગ ઉપર પણ ભાશાની શુધ્ધ્તાનો કોઈ આગ્રહ રખાતો નથી, તે પણ હકીકત છે.
Dear Pankajbhai: I have forwarded your article to other friends.
I read it myself and am in general agreement with you on the topic.
I passed my matriculation in 1947 as per the Bombay University’s curriculum then.
Like thousands of co-students, I too had formal education of
seven years of Gujarati and English and four years of Sanskrit and
Hindi, each. Later on, I went through German and French as Tools in the graduate
school.
In retrospect, it was a “piece of cake” and have enjoyed fruits of all
the four languages. I consider my proficiency in English and Gujarati equally good.
Later what the new nationalism and internationalism did has been sheer disaster!
Rejection of English as well as “English medium schools” are extreme
forms of overreaction.
૬૫ કોમેન્ટસ, અસલ ગુજરાતી ખમીર. પણ લાગે છે કે આ બધા પછી પણ અંતે ખાલી થુક ઉડ્યુ. કારણકે, આ તો બધી ચર્ચા ઓ થઇ. ખરેખર કામ થાય ત્યારે સાચુ. કશુ નક્કર કામ કરવા માટે જો કોઇ પ્રોજેક્ટ તૈયાર થાય તો હુ મારો સમય અને યથાશક્તિ નાણા ની મદદ કરવા તૈયાર છુ.
પંકજભાઈ,
આ પ્રોજેક્ટ માટે આપને મદદ કરવા અમે તત્પર છીએ……..!!
આપ મારો સંપર્ક shabdashah@yahoo.com
પર કરી શકો છો.
આવો કોઈ પ્રોજેક્ટ શરુ થવાનો હોય તો મને તેમાં સામેલ કરશો તો એને હું મારું સદભાગ્ય ગણીશ.
મારું ઈમેલ સરનામું -
sbjani2006@gmail.com
I whole heartedly agree with your proposal. Bilinguality has never been a problem, neither with children nor with adult. Making the choice of second language based on ‘practicality’ is what we do all the time. To Mumbai Gujaratis learn Marathi because of the need just as we do while learning computers and sciences. People used to learn German and French before 2nd worldwar. So a conscious decision to make English is a very welcome decision- it pragmatic, powerful and bodes of higher standards everywhere due to exposure to English.
મેં મારા શીક્ષણની વાત કરી, પણ અમારાં બાળકોની કરી ન હતી. આથી અહીં ફરીથી આવ્યો છું – એ કહેવા માટે કે,
અમારાં ત્રણે બાળકો એસ.એસ.સી. સુધી ગુજરાતી માધ્યમમાં જ ભણ્યાં છે. પણ અમે પહેલેથી એ ત્રણે અંગ્રેજી પુસ્તકો વાંચે એ માટે આગ્રહ રાખ્યો હતો, અને અંગ્રેજીની અગત્ય સમજાવ્યાં હતાં. અત્યારે એ ત્રણેય અમેરીકામાં વીશ્વવીખ્યાત કંપનીઓમાં મેનેજરના પદે છે, અને તેમના હાથ નીચે અમેરીકનો પણ કામ કરે છે.
ભાશા પરનું પ્રભુત્વ અને કુટુમ્બમાંથી મળતી કેળવણી અગત્યનાં છે. જો માવતરને જ પોતાની ભાશા માટે માન નહીં હોય; તો એ બાળકોમાં ક્યાંથી આવશે?
ગુજરાતી પ્રોજેક્ટની વાત જરુર સારી છે, પણ બ્લોગરો જે નીસ્વાર્થ ભાવે, પોતાના અમુલ્ય સમયમાંથી વીશ્વમાં ગુજરાતીની જે સેવા કરી રહ્યાં છે , તેની પણ સૌ વાચકો નોંધ લે તે જરુરી છે.
કહેવાની જરુર છે કે, ‘કેસુડાં’ અને ‘રીડ ગુજરાતી’ વાંચતાં વાંચતાં મારાં જેવાં અનેક પોતાનો બ્લોગ બનાવી બેઠાં છે?
આ પણ ‘ગુજરાતી પ્રોજેક્ટ’ ની શુભ શરુઆત નથી શું?
આપણને ગુજરાતી બચાવવાની લાગણી હોવી જ જોઈએ. પરન્તુ, સંસ્કૃત, પાલી, બ્રાહ્મી વગેરે કાળગ્રસ્ત થઈ ગઈ. એનું કારણ શું? ગુજરાતીનો ઉદ્ભવ શાથી થયો? કોઈ આ બાબતની નીષ્ણાત વ્યક્તી પ્રકાશ પાડી શકશે? એમાંથી કદાચ ગુજરાતીને ગુજરતી અટકાવવાનું કારણ મળી આવે.
નામી-અનામી, પીન્કી અને સુરેશ જાની
તમારી તૈયારી માટે અભિનંદન
પ્રોજેક્ટ કરીએ. આજે અમે ત્રણ જણ બેઠા – ડો પંકજભાઈ, ડૉ દિવ્યાબેન અને સુધાકર શાહ – પ્રોજેક્ટ કરવા. વિચાર્યુ
How to put anuswar on on ર્યુ હુ ચ્યુ શુ ?
વાચ્યુ અને પ્રોજેક્ટ ગુજરાતી લખવાનો શરુ કર્યો. તૈયાર થાય એટલે આ વેબ સાઇટ ઉપર મુકીશુ.
આપણે સાથે લેવા છે -
નિશાળો
શિક્ષકો
કેળવણીકારો
સરકાર
વિદ્યાર્થીઓ
માબાપો
પાઠ્યપુસ્તકો
વિચારકો
કેળવણી અને પરીક્ષાની પદ્ધતી બદલવી પડશે
શીખવવાની રીત નવી બનાવવી છે
સૌથી વધારે તો માબાપો અને વિદ્યાર્થીઓને
ખાત્રી અને ધરપત આપવી છે કે ગુજરાતી માધ્યમ અને ભાષાથી
કોઇ પાછળ નહી રહી જાય્
પ્રોજેક્ટ માટે તમારા સૌના અભિપ્રાયો મોકલશો?
અને પછી
ફાળો -
સમય, સાથ અને પૈ
વિડિયો-ડિવિડિ, પુસ્તક, ચર્ચા મંડળીઓને મોકલીએ – નિશાળે નિશાળે, નિશાળે, ગામે ગામ
પહેલુ કામ લોકોનો અભિપ્રાય public opinion ઘડવાનુ છે
સુધાકર શાહ
પ્રોજેકટ માટે કશુઁ કરી શકીશ તો મારો અન્ગત અફસોસ કદાચ દુર થઇ શકશે. વરસો સુધી એક શિક્ષક રહી હોવાને નાતે ઘણાઁ અનુભવો થયા છે. વિગતે વાત કયારેક..પણ સુધાકરભાઇ અમારાથી શકય તે જરૂર કરીશું.આનઁદથી કરીશુઁ જ.
my email id is…
nilamhdoshi@yahoo.com
thanks…
ત્રણેને મારા હાર્દીક અભીનંદન..
65 વરસનો છું, પણ અંતરથી બાળક છું. ખુબ તાકાત અને સમય ઈશ્વરક્રુપાએ છે. મારો ઉપયોગ કરશો તો મારાં ‘દીદી’ નીલમબેનની જેમ મારી પણ અંતરની આરજુ પુરી થશે.
મારી સીગ્નેચર કવીતા વાંચવા ભલામણ -
http://kaavyasoor.wordpress.com/2006/07/04/chaar_varshanaa/
આ જ ભાવથી મા જેવી ભાશા માટે કામ કરવાની આરત છે.
પંકજભાઈએ સરસ લેખ લખ્યો છે – અભિનંદન!
પોતાના બાળકોને ગુજરાતી ભણાવવું કે નહીં એને આર્થેક માપદંડથી મૂલવતા મા-બાપોએ ઈઝરાયલનો ઈતિહાસ સમજવાની જરૂર છે. હિબ્રુ ભાષા લગભગ નસ્ત પામી હોવા છતાં પણ ઈઝરાયલની સ્થાપના વખતે સૌથી પહેલું કામ એમણે હિબ્રુ ભાષાનું પ્રસ્થાપનનું કર્યું હતું.
ભાષાએ સંસ્ક્રુતિનો પાયો છે – ભાષા વગર સંસ્ક્રુતિ ન ટકે. અસંસ્ક્રુત માણસ અને પશુમાં જાજો ફેર નથી.
મને લાગે છે કે ભણતરનું માધ્યમ ગુજરાતી કે અંગ્રેજી એ મુદ્દો મહત્વનો નથી.
જો આપણાં બાળકો ગુજરાતી ભાષા વિષય તરીકે ભણી શકે તો ભાષાનું જ્ઞાન જળવાઈ રહેશે.
ગુજરાતી ભાષાનાં અભ્યાસ માટે કંઈક વિચારવા / કરવાની ઈચ્છા ધરાવતાં બધાંને gujarati-education@yahoogroups.com દ્વારા ભેગા થવાનું આમંત્રણ છે. જોડાવા માટે ઈમેઈલ કરો: gujarati-education-subscribe@yahoogroups.com.
મિત્રો, તમારા સહકાર તથા ઉત્સાહ માટે ખુબ ખુબ આભાર.
સુધાકર ભાઈ સાથે ગઈ કાલે વિગતે વાત-વિચાર થયા, જેની થોડી વાત
તેમણે ઉપર કરી છે. અમારું ચિંતન ચાલુ રહેશે, દરમિયાન માં તેમણે કહ્યું તે સંદર્ભ માં ક્ંઇ પણ નવા વિચાર તમને આવે તે જણાવશો, કે કેમ આગળ
વધી શકાય.
તંત્રી શ્રી એ ધ્યાન દોર્યું છે તે પ્રમાણે લેખ ને કેન્દ્ર માં રાખી ને વાત કરીશું.
ઉપર ની અગત્ય ની ચર્ચા માં કેટલાયે મહત્વ ના મુદ્દાઓ બહાર આવ્યા છે.
૧. ઇઝરાએલ અંગે ઉપર ના સ્ંદેશા ઓ માં વાત થઈ છે તે ઘણી
અગત્ય ની જણાય છે.
૨. મોટા ભાગ ના અભિપ્રાયો સહમત થતા જણાય છે કે શરુઆત ના
વર્ષો નુ શીક્ષણ તો માત્રુભાષા માં જ હોવું જોઇયે. બરાબર છે?
૩. ઉપર ના સંદેશાઓ માં અનેક અંગત અનુભવો વણી લેવાયા છે,
તે મને અતિ અગત્ય ના લાગે છે. તરુબેન કજારિઆએ વિગતે પોતાનો
અનુભવ આપ્યો છે, નીલમ બેન, સુધાકર ભાઈ, સુરેશભાઈ તથા અન્ય
અનેક મિત્રો એ વાત કરી છે તે ઘણી મહત્વ ની છે. આના પર થી એમ ફલિત
થાય છે કે ગુજરાતી માં શીક્ષણ ની શરુઆત કરવા થી સફળતા નથી
મળતી એવું નથી, પણ ઉલટું વિશેષ સફળતા મળે છે, અને તેવી સાબિતિ
મળે છે!
૪. નક્કર દિશા માં આગળ વધવા માટે, આ બધી વાત તથા આ લેખ
ના વિચારો અનેક વધુ લોકો સુધી પહોંચે તે જરુરી છે. તો જ વિશાળ સ્તરે
અભિપ્રાય ઘડાશે.
આ માટે ન.સ. તથા રીડ ગુજરાતી એ તો કામ કર્યું છે, પણ તાજેતર માં
જ્ન્મભૂમિ અખબારો એ ગયા રવિવારે આખો યે લેખ reproduce કર્યો છે,
જે આ વાત ને કંપ્યુટર ન જોનારા લોકો પાસે પણ લઈ જાય છે.
આ દિશા માં કંઈ વિશેષ કરી શકીએ? ગુજ્.સમાચાર્ સ્ંદેશ, ભાસ્કર નો
સહકાર લઈ શકાય? તમારા માં થી જેના થી જે થાય તે કરશો, જેથી ચર્ચા
તથા વિચાર વધુ વિસ્તાર પામે.
આમા થી જ પછી -ઉત્તમ શાળા ઓ- ની વાત સુધી પહોંચી શકાશે.
૫. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ ને સાથે લઈ શકીશું? આ માટે જેને યોગ્ય
જણાય તેઓ, શ્રી નારાયણ દેસાઈ, પ્રમુખ, ગુ.સા.પ. ને આ લેખ ની નકલ
સાથે પોતાનો આ વિષે નો અભિપ્રાય મોકલી શકશે? (સાથે અન્ય આવું
સાહિત્ય અને -ગુજ્ માં બોલો- મારો અન્ય લેખ જેની લિન્ક ઉપર છે તે
પણ જોડી શકાય.)
આ રીતે લોક-અભિપ્રાય ઘડાતો જતા જ આપણે આ પ્રોજેક્ટ ની દિશા માં
નક્કર પ્રગતિ કરી શકીશું તેમ મને લાગે છે. તમારી comments, વિચારો
તથા સૂચનો આપશો તેવી વિનંતી.
પંકજભાઇ આપે લખેલ લેખ ઘણો સુંદર અને યોગ્ય છે. ભારત ભરમાં પહેલાં પાંચ ધોરણ સુધી માત્રુ ભાષામાંજ ભણતર અને રાશ્ટ્ર ભાષાનુ જ્ઞાન ફરજીઆત હોવું જરુરી છે. ત્યારબાદજ અંગ્રેજીનુ જ્ઞાન અને માધ્યમ મદદરુપ થાય .આ માટે રાશ્ટ્રીય સ્તરે નિર્ણય જરુરી બને.મરાઠી માણુસ્,બોમ્બેનુ મુંબૈ વગેરે રાજકારણીઓની મેલી રમત માટે વપરાય તેનું શૂં મહત્વ.દુનીઆમા એક્ચ્યોરીની જરુરત વધતાં ચીનમાં ચીની ભાષામાં એક્ચ્યોરિઅલ વિજ્ઞાન ભણાવવાની અને ચીની ભાષામાંજ પરિક્ષા લેવાનું ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઓફ એકચ્યોરીઝ યુકે એ શરુ કર્યું છે.મદ્રાસમાં હિન્દિ સમજવા છતાં તમને તામીલમાંજ જવાબ મળે અને ફ્રાંસમાં અંગ્રેજિ જાણવા છતાં તમને ફ્રેન્ચમાંજ જવાબ મળે. આપણે વીશ્વવ્યાપી છીએ જ્યાંજ્યાં વસે ગુજરાતી ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત તે હકીકત છે તો ગુજરાતી ભણવામાં ગુજરાતીને છોછ શો? ધર્મેન્દ્ર પંડિત મુંબૈ.
સરસ …. વાચવાની મજા આવી
and at some point it is true. here we are discussing about our slavish mentality .. if you know that ગાય means Cow, that does not means that you are learned person and that is also true if we will teach our mother language to our kids their brain will develop ( not only memory)
and i read one article that in Britan in one school Sanskri as a subject. (they know english as universal language still !!!!!!!!!)
mukesh gandhion 16 May 2008 at 1:12 pm link comment
નમસ્તે પ’ક્જભાઇ!
I am sorry for the English language as i tried but took 15 minutes .
I am very happy and impressed by the courage shown for our matrubhasha gujarati by pankajbhai, Congratulations!
i would like to share my experience, i have studied in gujarati medium and by profession i am an analyst cum financial consultant in the stock market.
i have one daughter of 18 years and studying in 13th in Mass media in Mithibai College campus in Mumbai. i am staying at juhu scheme and 3 of my generations i.e. my father, myself and my daughter are born and raised in vileparle (mumbai).
when my daughter was born i had decided to put her into gujarati medium but resistance started from my wife and family , i asked my wife to convince me intelectually why not put her into gujarati medium school but in english medium school. i had assured her to put my daughter in bombay’s best English Medium school if she can convince me intellectually(She couldn’t!). i assured her that my daughter’s English vocabulary was my responsibity and put the machinery to her to fulfill my conviction, Even than she was not convinced and matter became so serious that it even went to the level of divorce . but by grace of god she agreed and now she (my wife) says putting my daughter in Gujarati Medium was the best decision in her life (better than getting married to me). my daughter is fluent in english without any inferiorarity complex,giving presentation in college,seminars,workshops and even working as intern during summer jobs taking intereviews and writing articles for the news paper and firms.
we are a joint family, she reads gujarati poems for her grandma and translates articles for the grandpa, at the same time teaches english to my nephew who is in 4th grade of one of the most famous English Medium school of our area.
In short, i can tell you from my experience that even in today’s modern lifestyle and surroundings my experiment of this kind is hundred and ten percent success. what is required is strong belief in yourself and courage to experiment.
Again i congratulate pankajbhai from my heart and wish all of us those who want to do something for matrubhasha .
mukesh/beena (Niyati-my daughter)
બધાના અભીપ્રાય વાંચતાં પહેલા પ્રથમ અભીપ્રાયમાં લખનારને ટંગનો સ્પેલીંગ સાચો લખતાં આવડ્યું નથી.
શ્રી મુકેશભાઈ, તમારો અનુભવ અત્યંત રસપ્રદ છે!
અનેક અભિનંદન, તમારી સફળતા માટે, અને નિખાલસતા થી
અમને સહુ ને આ વાત કરવા માટે. અનેક માતા-પિતા ને
તેમાંથી ઘણું શીખવા મળશે તેમાં શંકા નથી. ગુજરાતી
માધ્યમ માં બાળક શરુઆત કરે તો વિશેષ સફળ થાય છે
તેનો પ્રત્યક્શ દાખલો તમે આપ્યો છે. આભાર!
મુકેશભાઈ,
હું મુંબઈમાં ગુજરાતી માધ્યમની શાળામાં ભણ્યો છું.
આજે મુંબઈમાં પરિસ્થીતી એવી છે કે મોટાભાગની ગુજરાતી શાળાઓ મ્રઃતપાય સ્થેતીમાં છે અને આર્થિક સ્થિતી નબળી હોય એ સિવાય કોઈપણ ગુજરાતી મા-બાપ પોતાના બાળકને ગુજરાતી માધ્યમની શાળામાં મુકવાનું પસંદ ન કરે અને એ સ્વાભાવિક છે. આજથી પંદર વરસ પહેલાં અને આજની પરિસ્થીતીમાં ઘણો ફેર છે.
મારાંજ બે બાળકોની વાત કરૂં (14 / 10). એ બનેંના ભણવાંમાં રિસર્ચ પ્રોજેક્ટ વગેરે હોય છે અને Google / Wikipedia etc. એ આજની પેઢી માટે ભણવા / શિખવાનાં એક અગત્યનાં સાધન છે. ગુજ્રરાતી ભાષામાં જો બાળક ભણે તો આ બધો ખજાનો કેવી રીતે વાપરી શકે? અને આમેય અમારાં જેવા પરદેશમાં રહેતાં ગુજરાતીઓ માટે ગુજ્રરાતી ભાષાનાં માધ્યમમાં ભણતરએ વિકલ્પ જ નથી.
બાળકનાં ભણતર અને ઘડતરમાં ઘણાં બધાં પરિબળો કામ કરતાં હોય છે. આપણેં બધાએ ગુજરાતી અને તેમજ અંગ્રેજી એ બનેં માધ્યમમાં ભણીને સફળ તેમજ ખાસ ન સફળ એવા વિધાર્થીઓ જોયા છે એટલે ભાષાનું માધ્યમએ એક પરિબળ હોવાં છતાં પણ ફકત એ મુખ્ય પરિબળ નથી.
મને લાગે છે કે ભણતરનું માધ્યમ ગુજરાતી હોવું જોઈએ કે અંગ્રેજી એ લડાઈ લડવા જેવી નથી – એના માટે ઘણું મોડું થઈ ચુક્યું છે. જેમને પોતાનાં બાળકને ગુજરાતીમાં ભણાવવાની ધગશ હોય એમને એ વિકલ્પ મળવો જોઈએ પણ એ વિકલ્પ બધાં માટે સ્વિક્રુત ન હોય.
અત્યારે બધાંએ મળીને એ વિચારવાની અને કંઈક કરવાની જરૂર છે જેથી ગુજ્રરાતી બાળકો અંગ્રેજી માધ્યમની શાળામાં ભણવાં છતાં પણ ગુજરાતી શીખી શકે.
- નિલેશ
Well said Nilesh,
A matter of fact statement, very much relevant for present time.
I live in USA. My grand children are taken for ‘Swadhyay’ every Sunday. They are given notes, incld. ‘Gitaa Shloka’ in Roman script, which I definitely can not read. But they are able to. It all depends on training one gets.
Gujarati teaching is the lowest step on the ladder of career for people in Gujarat. It is not so for English teacher in USA. That is the respect our society has for Gujarati teachers. What can we expect from those poor chaps?
I write in English, because I am exasperated with the talk here. If at all we are undertaking a improvement and reform project, it has to be down to earth, not in clouds.
Sureshbhai,
Thanks for sharing your views.
I know many friends in USA whose children go to Swadhyay in USA and I am really impressed with the way their children have grown to become very fine and confident youngsters despite living in alien society. Just FYI – In few weeks time, the Swadhyay youths (14 to 20 years old – almost 1000 of them) will have two weeks long annual residential youth camp during their summer holidays where they will go through lots of various sessions and learn about our various cultural aspects.
I really don’t think it is worth debating whether the education should be in English or vernacular medium. It is a lost cause. Even in countries like Germany, Japan and China, these days there is a mad rush to learn English and get even more integrated with global economy. And for India where the service sector of the economy is poised to become larger than manufacturing sector and plus the unique situation of having multiple languages (Hindi being national language, the state other than Gujarat wanting to have their language too etc.) – it is almost next to impossible now a days to insist on having a Gujarati medium school. Yes, there will always be people like Mukeshbhai who can buck the trend (I know he did more than 10 years ago) but for most parents – the choice of whether to send their children to English medium or Gujarati medium is very simple and boils down to economic and practical considerations.
What is more shocking is that even in Gujarat, I have heard that some big name schools do not offer Gujarati as a language subject choice for students – now this is unacceptable and I sincerely hope that Gujarati folks will have some lobbying power to get it corrected.
At the risk of being repetitive – let me emphasize that need of the hour is to be creative and find ways to ensure that children continue to learn Gujarati even if they go to English medium school.
Let us stay in touch through gujarati-education@yahoogroups.com to continue to network for the cause of Gujarati education.
I would like to invite all like minded folks here to join gujarati-education@yahoogroups.com by sending a blank email to gujarati-education-subscribe@yahoogroups.com.
There is a lot to do and long way to go but every small step is important.
One thing we can all do is to continue to share each other’s experiences to impart Gujarati language education to our children. Hopefully this group will grow large enough in future to make more impact.
Regards,
- Nilesh
Dear Nileshbhai,
I think it is important that when you make a comment, at least, you research before saying something as it is very important issue.
I have travelled in many countries in last 5-6 years, including Spain, Germany, France, China, Korea to name a few. And contradictory to your statement “Even in countries like Germany, Japan and China, these days there is a mad rush to learn English and get even more integrated with global economy”, it is almost unheard of to send children to English medium school for primary education in all these countries. In fact, French and German schools don’t teach English as a language/subject for standard 1 to 4 where as Chinese schools don’t introduce English till Standard 8. And even after that, English is an elective/optional subject for further education.
There could be numerous reasons for not sending children to Gujarati school, and one can justify them all to suite personal belief. It is very unfortunate that we can’t find one justifiable reason to send children to Gujarati school. In all major cities in North America, they have Gujarati Samaj and few of them are running Gujarati schools on Sundays.
Pardon my strong language that is going to follow, but just starting a blog/user group and making ridiculous statements brings momentary fame but hurts the cause we are trying to achieve. Please research what you want to publish (internet is a very good tool for that) and put only facts not your personal beliefs, especially when you are posing yourself as a hub and inviting others to help Gujarati language.
I also beg pardon of all the readers if any felt offended.
Dear NamiAnami,
Tone of your message was indeed offending but I am going to ignore that. You did not even have courtsey of indicating your name but I will leave that for Mrugeshbhai to decide.
What makes you think that I have travelled less than you? And just because you have been to countries that you mentioned (most of which I have also been to and more) doesn’t make you any qualified to comment on language teaching issue than me. I am not challenging your bonafide and I don’t think you have any reason to challenge my bonafide. I have travelled out of India for almost 20 years now but I am not presenting that as a bonafide here. My bonafide is that I have studied in Gujarati medium, I have two school going (one primary school, another secondary school) who study in English medium and both of my children learn Gujarati in school (see below for details) – as a parent I have seen both sides, this issue is close to my heart and as a concerned Gujarati I can express my opinion and share what I have observed.
Each country need to formulate their language policy based on their circumstances. Chinese economy so far has been mostly manufacturing / export economy in which they don’t need people with lot of high English skill proficiency whereas India is a multi-lingual country with significant portion of economy based on service industries. Just because China students don’t learn English until standard 8 (I am not sure about that but I take your word) doesn’t mean India need to do same thing.
Before hitting the “Submit comment” button – perhaps you should have read my comment carefully. Did I say that children in these countries (China, Japan, Germany) are now learning in English medium? All I said is that even in these countries people realize the importance of learning English and are making efforts to learn English.
I think you are confused between study of Gujarati and study in Gujarati (as medium of instruction). I have no doubt about importance of study of Gujarati which any Gujarati must but I do not agree that it is necessary to insist on study in Gujarati medium (for all subjects including Maths / Science).
I agree with your comment that even in USA despite some organizations running special schools to teach Gujarati, our Gujarati folks do not make use of such option which is deplorable and I do not endorse that.
You will be happy to know that my children go to Gujarati school on Saturdays, they learn Gujarati as formal second language and can read, write and speak Gujarati as good as anyone else (even from Gujarati medium) because the standard of Gujarati language teaching is quite high in Singapore. Are they any less better off than any other kids who learn Maths / Science in their own mother tongue? The answer is resounding No.
Not only I send my kids to learn Gujarati (even though sometime it really gets hectic on Saturdays) but I encourage all my friends to facilitate their kids learn Gujarati too. So where is this accusation of trying to find reason not to send children to Gujarati school come from?
Let me also highlight that the email list that I have setup (gujarati-education@yahoogroups.com) is just an effort to keep like minded folks to stay connected and do something concrete on ongoing basis rather than just leaving one off comments on anonymous basis.
Hope this clarifies a thing or two… and please let us learn to put our point across without having to offend each other.
Regards,
- Nilesh
Friends,
Past three/four posts require some comments and
clarity:
1. I certainly agree with Nileshbhai that we must have good Gujarati schools if parents are to send
their children there. That is why I put forward the
concept of `Uttam Shala’ in my article above. If we
do not have such good schools today, is that not a reason to help revive and create this? Or is it other way round, and we are to straight convert to all English medium in totality?
Which direction we want to go? How many of the
so called English medium schools also provide
good and excellent education despite heavy charges that our poor people pay to them? Please note that money we have to shell out for these schools is a very important issue here, even if it may not important in America for those who are not as poor.
In my view, if we do not have good schools, we have to worry and do constructive effort to do some thing about it –rather than the other way round! Won’t you agree?
3. With reference to above, I just saw a news
item reporting that in South Africa, they just created a huge and massive fund of several millions to improve quality and creativity in primary education nationwide. What is it that is
stopping us from doing similar effort? Is it possibly
our negative and slave mentality?
2. I of course agree, and it goes without saying
that for people in other countries, and also for those outside Gujarat, some times the choices are
very limited, and we have to choose the best available. This is what I pointed out to Nilamben
Doshi. But then we have to take the consequences also, or supplement education at home with some hard work!
Can we do `Swadhyaya’ and other culture
effectively without any knowledge of at least one Indian language? You have to at least teach it at home I would imagine. Please think over carefully.
3. It would be a pity, in my opinion, if all schools
in Gujarat are converted into English medium, with
Gujarati being offered only as a possible one subject, and some schools not doing even that.
But we Gujaratis might end up doing that for `practical’ reasons, as I pointed out in the article.
Of course, these English medium schools will be,
in general, not interested much in teaching Gujarati even as a subject. In a recent conversation with
Mrinal Pande, well-known dancer Sonal Mansingh
pointed out how, in a Delhi English medium school
children were fined for talking in Hindi to each other during the recess time!
4. Shri Nami-Anami has well pointed out the
actual international situation in primary education,
which was my perception also.
5. I again clarify, there is no question of not
learning English. It should sure be learned as I have amply clarified in the article. But do we want to kill Gujarati, that is my key question. If the
answer is `No’ then we have to think and plan
carefully what we can do.
Dear Pankajbhai,
Your point about exploitation in English medium schools in the name of donations and high fees is deplorable. Yesterday an India based colleague of mine mentioned to me that he had to pay donation of Rs. 150,000 to get admission to his child in a good school in Delhi and plus he will have to fork out Rs.100,000 per annum as school fees. Now this is lot of money for initial years of schooling. We pay virtually nothing for a good quality education here in Singapore and same is the case in countries like US / Australia etc. because the Government covers basic primary / secondary schooling expenditure through budgetary provisions and all children get basic education at decent level.
I feel this problem of schools overcharging parents in India has little to do with medium of instruction. To run a good school needs quite a lot of money and Indian Government is not in a position to fund for good quality education so parents end up shouldering the burden. And on top of that we have tons of corruption in India which makes this problem worse.
Funding as well as supply/demand is an issue in schools in India and whether English medium or Gujarati medium – this problem is not going to go away just by changing the medium of instruction. Last time there was lot more philanthropy in the society, so it was possible to run good school without fully covering the cost through fees but don’t see that happening any more.
Re: English medium school not being receptive with second language – if sufficient number of parents demand with the Government that it should be compulsory for all schools to facilitate option of learning of mother tongue and/or enough number of parents pressurize the schools itself – this situation can change but I don’t see this happening simply because most parents themselves don’t see learning of mother tongue as high priority in the first place.
So the question arise what can be done in such situation.
Few things can be done in short term / long term:
1. Continue to create enough awareness with the parents about importance of learning mother tongue – either through formal schooling or through whatever available means.
2. Create sufficient resources so that parents can facilitate learning of language even if that option is not available in school itself. Explore / create various online resources so that parents can help facilitate learning of Gujarati by kids online in their spare time.
3. In the long term, hopefully sufficient awareness can be created which can then potentially translate into political pressure so that all children are provided option of learning their mother tongue.
4. Hopefully also just like in Singapore, enough number of like minded Gujarati folks will pool resources together and setup Gujarati language learning facility through week-end / part time schools in their respective areas to supplement the main education. This will help sustain the language proficiency in future generations.
If this can be done in Singapore (supplement main schooling with Gujarati language learning in week-end) there is no reason why it can not be done in India. It is difficult but doable.
- Nilesh
Pankajbhai,
I do have one suggestion re: what can be done to promote Gujarati education learning that I think will be worth exploring with you and Mrugeshbhai and few like minded folks. I would prefer to do it offline. Can you send me your contact email address . You can reach me through gujarati-education-owner@yahoogroups.com.
If you can join the email list gujarati-education@yahoogroups.com (by sending a blank email to gujarati-education-subscribe@yahoogruops.com), that would be best but if you prefer not to join email list, that’s fine.
Regards,
- Nilesh
with respect to all……
પ્રાથમિક શિક્ષણ માતૃભાષામાં (કોઈ પણ) કે અંગ્રેજીમાં તે કરતાં
વધુ સમયની માંગ છે કે પ્રાથમિક શિક્ષણ કોઈ પણ ભાષામાં હોય
પણ તે સાથે અંગ્રેજી અને (ગુજરાતમાં) ગુજરાતીનું જ્ઞાન હોવું જરુરી છે.
* અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણતા ગુજરાતી કુટુંબના બાળકો ગુજરાતી બોલી જ શકે છે
પરંતુ ગુજરાતી ના શીખ્યા હોવાથી ગુજરાતી વાંચી-લખી શકતા નથી.
તો તે બાળકો માટે શું કરી શકાય?
* તેવી જ રીતે, ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણતા બાળકો સરળતાપૂર્વક,
અંગ્રેજી કેવી રીતે જાણી શકે અને વિશ્વાસપૂર્વક કેવી રીતે બોલી શકે ?
વૈશ્વિક સ્તરે અંગ્રેજીને લોકોએ અપનાવી છે તો તેને જ અવગણીશું
તો નુકશાન આપણને છે જ.
* અંગ્રેજી માધ્યમના ગુજરાતી ટ્ર્સ્ટીઓને વિશ્વાસમાં લઈ સૌ પ્રથમ free
seminars યોજી મા-બાપને જાગૃત કરવા પડશે. અને જો યોગ્ય ટેકો
મળે તો વેકેશનમાં ‘ગુજરાતી શીખો’ના ક્લાસ ટૉકન ફી લઈ ચાલુ કરી શકાય.
* બાળકોને આકર્ષવા માટે પહેલાં નાની નાની વાર્તાઓથી શરૂ કરાય
જેથી તેમને માટે તે રસપ્રદ બની રહે અથવા તો ચિત્રકળાનો ઉપયોગ પણ
કરી શકાય. અને આપણા બાળગીતો અને જોડકણાં પણ ખૂબ ઉપયોગી થઈ
પડશે.
* ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં હિન્દી, ઉર્દૂ ભાષાના સર્ટી. કોર્સ ચાલે છે તેવી
રીતે યુનિ.માં જ ‘ગુજરાતી શીખો’નો ડીગ્રી કોર્સ વયસ્કો માટે ચાલુ કરવાની
રજૂઆત સરકારમાં કરી શકાય.
* આ સિવાયના સૂચનો આપ સૌ સૂચવશો.
* હવે નક્કર પગલાં ભરીશું જ.
એક આડવાત…
નીલમ આંટીએ લખ્યું છે કે, મારા બન્ને બાળકો તો અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણી
ખુશ જ છે તો તેમના બન્ને બાળકો જાતે જ અમને જણાવે કે
તેઓ ગુ. માધ્યમમાં ભણત તો શું ગુમાવત ?
આપણી નૈતિક જવાબદારી
એક લગાવ અને વળગાડ બની આપણી આવનારી
પેઢીને નુકસાન ન કરી બેસે……
અને પ્રાથમિક શિક્ષણ શેમાં હોવું જોઈએ તે વિશે પણ
થોડો પ્રકાશ પડી શકે.
મારો દીકરો (ઉંમર-૬ વર્ષ) એકવાર બોલી ગયેલો કે,
મમ્મા, મને English લખતાં-વાંચતા આવડે પણ બોલતા નહીં,
અને ગુજરાતી બોલતા આવડે પણ લખતાં-વાંચતા ના આવડે………!!
કોઈની પણ પાસે સમય નથી આટલું લખવાનો કે વાંચવાનો તો
સહુ સંપીને, સમજીને પંકજભાઈના શબ્દોને કાર્યાન્વિત કરીએ.
At the risk of being repetitive – let me emphasize that need of the hour is to be creative.
———————-
આ ચચામાં મને ઉપરની વાત સૌથી વધારે ગમી. બીજા બધા અભીગમોનો આધાર અંગત માન્યતા અને અંગત વીશ્વાસ( faith) છે. પણ નીલેશભાઈની આ વાત શીક્ષણનો પાયો છે. શીક્ષણનો ઉદ્દેશ બાળકને જ્ઞાન, વીજ્ઞાન, ઈતીહાસ, ભાશા, નીતી, વીચારશક્તી વી. આધુનીક જીવન માટે જરુરીયાતની પાયાની બાબતો પુરી પાડવા માટે હોય છે. મોટાભાગે શીક્ષણનો ઉપયોગ જીવન સંઘર્શના એક સાધન માટે જ કરાતો હોય છે.
સામાન્ય માણસ માટે આ છેલ્લી બાબત જ અગત્યની છે. એનો કોઈ ઈન્કાર ન થઈ શકે. વધારામાં બહુજનસમુદાયને આ ચર્ચામાં પણ કોઈ જ રસ નથી. રસ્તામાં ચાલતા સામાન્ય માણસને તો ઘઉં, ચોખા, બટાકા કે દુધના ભાવની જ પડી હોય છે.
આ વાસ્તવીકતા છે. જેમ ચીરાગે કહ્યું છે તેમ, આને નહીં સમજીએ તો – સામેની દીવાલ પર લખી રાખો કે – સંસ્ક્રુત, પ્રાક્રુત અને અપભ્રંશ ભાશાની જેમ ગુજરાતી માત્ર સાહીત્યકારોની અને સાહીત્યરસીકોની ભાશા જ બની રહેશે. અને ધીમે ધીમે , કાળક્રમે, એ વર્ગ પણ પંડીતોની જેમ બહુ જ નાનો વર્ગ બની રહેશે.
આ સાથે મને બહુ જ ગમતી માનનીય શ્રી. જોસેફ પરમારની ‘આંગળીયાત’ નવલકથા વાંચવા ભલામણ કરું છું. એ માણસે બધી પંડીતશાહી ભાશાને બાજુએ મુકીને દબાયેલા, કચડાયેલા લોકોની લાગણી, ભાવના અને ખાસ તો બોલીને અક્ષરદેહ આપ્યો છે. એ ચોપડીને અનેક પુરસ્કાર મળેલા છે, અને અનેક ભાશાઓમાં તેનું ભાશાંતર થયેલું છે. આ ચોપડી આવનાર ટ્રેન્ડ તરફ આંગળી ચીંધે છે. જો સાહીત્ય સાપ્રત લોકજીવનનો ધબકાર ઝીલી ન શકે તો તે શાસ્ત્ર જ બની રહે, ગણ્યાગાંઠ્યા રસીકોનો નીજાનંદ જ બની રહે. અને તેમજ બનશે, એમ મને લાગે છે.
આપણા સઘળા પ્રયત્નો આવી પરીસ્થીતી ટાળવા માટે હોવા ઘટે.
હું જે રીતે લખું છું એ, આવા પ્રયત્નો તરફનો એક બહુ જ નાનો અને સીમીત પણ પ્રતીબધ્ધતાવાળો પ્રયત્ન છે. એ અમલમાં મુકીને હું ઘણો અપ્રીય બન્યો છું. પણ મને એ સાચી દીશાનો, નાનકડો અને તર્કબધ્ધ અભીગમ લાગ્યો છે.
આપણે સૌ સાચા પણ અપ્રીય માર્ગ પર ચાલવા પ્રતીબધ્ધ છીએ? તો આ ચર્ચા લેખે લાગે. નહીં તો કોઈએ અહીં ઉપર ક્યાંક સાવ સરળ , રસ્તા પરની ભાશામાં કહ્યું છે તેમ. ‘ખાલી થુંક ઉડાડવાની’ વાતો જ થશે. ઓટલા પર બેસીને ગપ્પાં મારવા જેવી એ વાતો હશે.
નાના છોકરાઓને અમેરીકામાં જે રીતે મલ્ટીમીડીયા અને ઈન્ટરનેટના માધ્યમથી ઈંન્ગ્લીશ વ્યાકરણ અને શબ્દભંડોળ શીખવાડાય છે એ પણ ઘણૂં અસરકારક માધ્યમ છે.
કોઈ મલ્ટીમીડીયા અને ફ્લૅશ પ્રોગ્રામીન્ગના નીષ્ણાત હોય તો મારો સમ્પર્ક કરોઃ chipmap@gmail.com
મારી એક જ શરત છેઃ આ કામ એક સેવાકાર્યની રીતે જ કરવાનું છે.
કેમ છે, વાચક મત્રો ગુજરાતીને ખતમ કરીશું ? – ડૉ. પંકજભાઇ જોશી નો લેખ વાંચી મને આનંદ થયો
આપ્ણે ગુજરાતીઑ ઍ ઍક સાથે મળી ને એક ઍવા અભીયાન ની શુરુઆત કર્વી જોઈઍ કે જેમા ગુજરાતી ને કેનદ્ર માં રાખીને વીદેશ માં રહેતા આપ્ણા ગુજરાતી પરીવારો ને ગુજરાતીની મહાનતા સમજાવી જોઈઍ. ઍક અંગરેજી વય્કતી એ કહેલુ છે કે આ ગુજરાતી ભાષા જેવી સરળતા બીજે ક્યાક જો જોવા મળે તો તમે નવી શોધ કરી છે, એમ માનજો. ઍવુ ફાધર વાલેસે કહેલુ છે જો કોઈ અંગરેજી મુળ ની વય્ક્તી આવુ કહી શકતી હોય તો આપણે તો ગુજરતી મુળના છીઍ. તો આપણે કેમ અભીયાન ની શુરુઆત ના કરી શકીઍ?
ત્યારે કોઇક મોટા કિવ એ લખેલા શબદો મને યાદ આવે છે કે ,
ભલે ખુંદી વળુ આખા ખલકમાં, મનને મઝો પડે એના મલકમાં !!!
જય જય ગરવી ગુજરાત
જામનગર થી મલકાન
(મેહુલ રાવલ)
લાગે છે એમ કંઈ ગુજરાતીને આપણે મટવા નહિ જ દઈએ..હા અંગ્રેજી હાલ બધે અગત્યનુઁ બની ગયુઁ છે પણ એ માટે પણ આપણે જ જવાબદાર છીએ..અત્યારે કયા મા-બાપ પોતાના બાળકો ને ગુજરાતી સ્કુલમાઁ મુકે છે? ભાગ્યે જ બહુ ઓછા હે ને?મને તો ગર્વ છે કે હુઁ સ્કુલ અને કૉલેજ ગુજરાતી માઁ ભણી અને આગળ જતા અઁગ્રેજી આવડી ગયુઁ..પણ આપણે જ આપણા દેશની ભાષાનો વિકાસ નથી કરતા,હાલ સ્કુલ માં પણ ફ્રેન્ચ,જર્મન,સ્પેનીશ બધી ભાષા અલગ વિષય તરીકે ભણાવાય છે ને વિદ્યાર્થીઓ એમા જ રસ લે છે અને માતા પિતા ગર્વ લે છે કે મારા છોકરા કે છોકરીએ જર્મનમાં લખ્યુઁ ને ફ્રેન્ચમાઁ કવિતા લખી.ભુલી જાય છે કે એમને આટલુ આપણી માતૃભાષામાઁ આવડતુ હોત તો?કોઇ નથી વિચારતુ કે જર્મન અને ફ્રાન્સ માં શુઁ ગુજરાતી,હિન્દી,મરાઠી,તામિલ, કશું શિખવાડાય છે? ના…તો આપણે કેમ એમની પાછળ ભગીએ છિએ?બાળક જન્મે અને નામ પાડવાનુઁ હોય તો શુધ્ધ ગુજરાતી ના નામ હવે લોકો પાડતા અચકાય છે કે ” આગળ જઈ ને એને આવુઁ નામ કેવુઁ લાગસે?અહિથી યુ.એસ કે યુ.કે ગયેલા લોકો ના ત્યાઁ જઈ નામ ત્યાઁની સ્ટાઈલ ના થઈ જાય છે ને બધા ટેવાઈ પણ જાય છે..ખેર આ ચર્ચાનો અઁત નથી કેમ કે ઘણા લોકો એવા પણ છે જે પોતાની ભાષા અને સંસ્કૃતી ને ગમે ત્યાં જાય તો પણ વળગી રહે છે એ એમની ચાહત છે અને ઇશ્વર નો આશીર્વાદ છે એમના પર.. અહિં વાચેલો લેખ અને ચર્ચા ઘણુ જણાવે છે કે ગુજરાતીઓ એમ કઈ ક્યાય પછા પડે એમ નથી..જય જય ગરવી ગુજરાત..
હે મા સમાન માતૃભાષા તું અમારી વચ્ચે કોઈ પણ પ્રયત્ને અમર રહીશ.
માતૃભાષા આવડવી જ જોઈએ એમાં કોઈ બે મત હોઈ ન શકે. પણ ગુજરાતની સીમાઓની પેલે પાર રહેતા ગુજરાતીઓની સમસ્યા છે કે દરેક ઠેકાણે ગુજરાતી માધ્યમની શાળા ઊભી શી રીતે કરવી ? ભારતમાં રહેનાર આવા બૃહ્દ્ગુજરાતી માટે ગુજરાતી ભાષા હિન્દીની જેમ દેવનાગરી લિપિમાં જ લખાય તો છાપાં, સામયિકો વગેરે દ્વારા માતૃભાષાનો સમ્પર્ક જાળવવો પ્રમાણમાં ઘણો આસાન થાય. પરદેશમાં રહેનાર માટે રોમન લિપિમાં લખાયેલ ગુજરાતી ભાષા સુગ્રાહ્ય થાય. વિનોબાજીએ દેવનાગરી માટે ખૂબ પ્રયાસો કર્યા એમનું પુણ્યસ્મરણ થાય છે. છે આપણી તૈયારી?
ડૉ. નિશીથ ધ્રુવ
નિશીથભાઈ
ગુજરાતની બહારે ગુજરાતી માધ્યમની શાળા કરતા ગુજરાતી શીખવી શકે (દા.ત. શનિ/રવિમાં) એવી વ્યવસ્થાની જરૂર છે.
દરેક ઠેકાણે સિંગાપોરની જેમ કદાચ ગુજરાતી શાળા ઉભી કરવી શક્ય ન હોય તો પણ જેમને આ કાર્ય માટે ઉત્સાહ અને ધગશ છે એ ધારે તો ઘણું કરી શકે.
મારે એક વડીલ મિત્ર દંપતિને કેલિફોર્નિયામાં એકવાર એમનાં ઘરે મળવાનું થયું હતું. પતિ / પત્નિ બનેં જોબ કરે, બે દિકરીઓ એટલે એ કૌટુંબિક જવાબદારી પણ ખરી, સ્વાધ્યાયમાં પણ એકદમ પ્રવૃત એટલે એમનો વિક-એંડ પણ મોટા ભાગે કંઈક ને કંઈક પ્રવૃતિઓમાં વ્યસ્ત હોય અને તેમ છતાં તેઓ એમનાં ઘરે શુક્રવારે સાંજે આજુબાજુ રહેતાં આઠ-દસ ગુજરાતી બાળકોને બોલાવીને ઘરે ગુજરાતી ભણાવતા હતા. એમની આ નિષ્ઠા જોઈ હું ખરેખર બહુજ ખુશ થયો અને મને એક નવો દષ્ટિકોણ મળ્યો. એમણે મને એમ કહ્યું કે એમને આ પ્રવૃતિનો આનંદ છે પણ એમની એકજ વ્યથા હતી – શુક્રવારે સાંજે પોતાનો સમય કાઢીને બીજાનાં બાળકોને ગુજરાતી ભણાવવાની એમની તૈયારી અને ઉત્સાહ પણ સામે એ બાળકોનાં માબાપો ઘણી વાર at drop of the hat, અમારે આજે સાંજે પાર્ટીમાં જવાનું છે એટલે અમારા બાળકને ગુજરાતી શીખવા નહીં મોકલીએ એમ જણાવી દે. આ સાંભળીને મને ખરેખર દુ:ખ અને આવા મા-બાપો પર ચીડ ચડી.
ખેર મારે એ કહેવાનું છે કે જેમને પોતાના બાળકોને ગુજરાતી શીખાડવું જ છે અને જેમને આવા કાર્ય માટે કંઈક કરવું છે એનાં માટે ઘણાં રસ્તા છે – જરૂર છે ફ્ક્ત સમજ અને ઉત્સાહની. ગુજરાતી ભાષા શિખવી જરાયે અઘરી નથી – મારાં ઘણાં મરાઠી મિત્રો પણ સરસ ગુજરાતી બોલી / સમજી / વાંચી શકે છે તો આપણા ઘરમાં સંસ્કારી વાતાવરણ હોય તો આ કાર્ય એટલું મુશ્કેલ નથી.
હા પણ આપણી જીવન બરણી નાની નાની માટીઓ જેમકે “ઘર ઘર કી કહાની”, “ક્યોંકી સાસ ભી કભી બહુ થી” વગેરે વગેરે થી જ ભરાઈ ગઈ હોય તો પછી ગુજરાતી ભાષાનો અભ્યાસ, આધ્યાત્મિક વિકાસ જેવા મોટા પથરા એ જીવન બરણીમાં નાખવાની જગ્યા રહેતી નથી.
મારે એક વડીલ મિત્ર દંપતિને કેલિફોર્નિયામાં એકવાર એમનાં ઘરે મળવાનું થયું હતું…..
————————–
‘ગુજરાતી પ્રોજેક્ટ’ નો ઉદ્દેશ આવા દંપતીઓ વધે તેમ કરવાનો હોવો જોઈએ.
આપણા વિદ્યાર્થીઓ ગુજરાતી ભાશા ને ખોળે અને માત્રુભાશા ની હુંફે આગળ વધે એ
વાત તો બધા શુભેચ્છકો અને અનુભવી મિત્રો ના પ્રતિભાવ માં થી છલકે છે.
બીજે પગલે જરા વિવાદ એ છે કે ગુજરાતી માધ્યમ દ્વારા આગળ વધવું, કે એવો
આગ્રહ રાખ્યા વીના ભાષા ની સમ્રુદ્ધિ અને ચેતના થી વિધ્યાર્થીઓ ને તરબોળ કરવા.
એ વાતે એક-બીજા સાથે ચર્ચા માં પડવા ને બદલે ke aakara thava ne badale,
સહુ મિત્રો ને મારી વિનંતિ છે કે મુળ ઉદ્દેશ ભૂલી ન જઈયે અને વાત ભાષા ના તથા
આપણા સહુ ના વિકાસ પર જ કેન્દ્રિત કરીએ.
શીખવા નું તો ગામડા, શહેરો, મેટ્રો, પરદેશ બધે જ છે. સ્વાભાવિક રીતે જ, દરેક
જગ્યા એ ઉકેલો જુદા જુદા હોય, મુળ હેતુ એક હોવા છતા. આથી આ ઉકેલો ની જ વાત
અને ચર્ચા કરીએ.
તંત્રી શ્રી નો ઉપર નો ૯ મે નો સંદેશો ધ્યાન માં રાખી ને જ આપણે અંહી
કાર્ય કરવું રહ્યું, એ ફરી સહુ ના ધ્યાન પર મુકવા ઇચ્છુ છું.
આપણું અંગ્રેજી માધ્યમ એટલે કે, સ્ટેટસ માટે બાળકને અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણાવીએ, ઘરમાં માતા-પિતા ફકત ગુજરાતી જાણે એમ કહું તો પણ ચાલે ને! કારણ કે, ગુજરાતી ભાષા લખવી અને સમજવી એ પણ સારી વાત કહેવાય. બિચારા બાળકને પોતાની ભાવનાઓ વ્યક્ત કરવા માટે પણ ગોથાં ખાવા પડતાં હોય છે કારણ કે, જો તે અંગ્રેજીમાં પોતાની ભાવનાઓને વ્યક્ત કરે તો તેના માતા-પિતા સમજી શકતાં નથી અને ગુજરાતી તો તેને શીખવાડવામાં આવતું નથી.
આપણાં બાળકને એક વૈકલ્પિક ભાષા તરીકે પણ અંગ્રેજી માધ્યમમાં હોવા છતાં ગુજરાતી ભાષાનું ફરજિયાત વાંચન અને લેખન કરાવવું અનિવાર્ય બનતું જાય છે.
કદાચ એવું બને કે નવો કક્કો નીચે પ્રમાણે બોલાતો હોય આજથી દસ વર્ષ પછી.
ક એટલે કાઇટનો ક. . . . . . . ગ એટલે ગો નો ગ. . . . . . .ઘ એટલે ઘોસ્ટનો ‘ઘ‘,
ચ એટલે ચોકોલેટનો ‘ચ‘, . . . . . .જ એટલે જમ્પનો ‘જ‘, વગેરે
ક- કલમનો અને ખ- ખટારાનો અને ગ- ગણપતિનો જ બની રહે તે માટે આપણે સૌ ગુજરાતીઓએ યોગદાન આપવું રહયું.
આપની વાત સાચી છે – ગુજરાતી ભાષાનું જ્ઞાન જરૂરી છે અને ભાવનાઓની અભિવ્યક્તી માટે મદદરૂપ છે.
એક અનુભવ હું કહી શકું – બાળક રાત્રે સૂવા જાય ત્યારે માતા અથવા પિતામાંથી એક જો રાત્રે બાળકને સૂતી વખતે એકાદ સારી ગુજરાતીમાં વાર્તા ચંપક જેવા કોઈ બાળકોના મેગેઝિનમાંથી વાંચીને સંભાળાવે તો બહુજ અસરકારક રહે છે. મારી પત્નિએ આ નિયમિત રીતે વર્ષો સુધી કર્યું છે અને એનાથી બાળકોની ગુજરાતી પ્રત્યે રૂચી જળવાઈ રહી છે.
એ ઉપરાંત સ્વાધ્યાયમાં ચાલતા બાળસંસ્કાર વર્ગોમાં આપણી સંસ્કૃતિને લગતી અલગ અલગ વાતો, શ્લોકો અને વાર્તાઓને લીધે બાળકો આપણી સંસ્કૃતિ વિશે જાણી શકયા છે. આપણી ભાષા શીખ્યા હશું તો આ સંસ્કૃતિનો ખજાનો માણી શકાય એ બાળકોને ખબર પડી અને એથી ગુજરાતી શીખવાનું કામ આસાન થયું. હું નાનો હતો ત્યારે મુંબઈમાં બાળસંસ્કાર કેન્દ્રમાં જતો અને એ સુખદ સ્મરણો હજી પણ મારી સાથે છે. પૂ. દાદા (પાંડુરંગશાસ્ત્રી આઠવલે)એ વાવેલ સ્વાધ્યાય વટવૃક્ષનો લાભ હવે અમારા બાળકોને પણ મળી રહ્યો છે.
જો ગુજરાતી ને બચાવવી હોય તો બધાએ દેવનગરી (સંસ્કૃત ની લિપી) માં લખવૂ જોઇએ. દેવનાગરી માં લખવા થી ગુજરાતી ભાષા સંકુચિતતા માથી સરળતા થી બાહર આવશે ને તેનો સુવિસ્તાર થાશે. વધુ ને વધુ લોકો ગુજરાતી કાવ્યો સાહિત્ય નો લાભ લઈ શકશે
જય શ્રી કૃષ્ણ!
@ નિલેશ
નિલેશભાઈ આપ આપના નામ સાથે અટક પણ લખશો. ગુજરાતી બ્લોગ જગતમાં નિલેશ ઘણા પ્રચલિત છે, આપ કયા? સાહીતા? રાણા? વ્યાસ? જાની? મોદી?
સરસ ચર્ચા ચાલી.
આજ વિષય પર આશરે બે વર્ષ પહેલાં પણ એક લેખ આવ્યો હતો, લો વાંચો ગુજરાતીમાં બોલો – ડૉ. પંકજ શા. જોશી
માનનીય વાચકમિત્રો,
ફરી એક વાર વિનંતી કરવાની કે પ્રસ્તુત લેખને ચર્ચાનું માધ્યમ ન બનાવતા જે વિષય અંગે લેખમાં વાત કરવામાં આવી હોય તે બાબતમાં તમારા વિચારો અને અનુભવો લખશો. વિષયાંતર ન થઈ જાય તેની કાળજી રાખશો. પ્રતિભાવોના પ્રત્યુત્તર આપવાને બદલે આપના મૌલિક વિચારો રજૂ કરશો. મના કરવા છતાં જોડણી સંબંધિત કેટલાક પ્રતિભાવો આવતાં, તે રદ કરવામાં આવ્યા છે જેની નોંધ લેશો.
આપના સહકારની અપેક્ષા સહ,
તંત્રી.
શ્રી અનિમેષભાઈ ની ઉપર ની વાત પછી ઉપરોક્ત લેખ
મેં હમણા જ ફરીને વાંચ્યો. અહીં ચાલી રહેલી વાત ના અનુસંધાને તે
ઘણો ઉપયોગી જણાય છે અને સહુ ને તે જોવા વિનંતિ છે.
Shri Vinoba ji na vicharo pan saathe josho.
‘ગુજરાતી પ્રોજેક્ટ’ માટે એક મારું સુચન ….
1) પરદેશ અને ગુજરાત બહાર વસતા ગુજરાતીઓ અને તેમના સંતાનો માટે ગુજરાતી શીક્ષણ , અને
2) ગુજરાતમાં તેનો આદર
- આ બે અભ્યાસ અને કાર્યસુચી માટેના સાવ અલગ વીશય છે. મારા માનવા પ્રમાણે બીજો વીશય આ લેખના સંદર્ભમાં વધુ અગત્યનો છે. માટે તેને પ્રથમ હાથમાં લેવો જોઈએ.
પંકજભાઈ, તમે તો ગુજરાતની દુખતી નસ દબાવી દીધી છે. આખું ગુજરાત ચીસ
પાડી ઉઠયું છે. પરંતુ મને ડર છે કે તમે આપણી નિષ્ક્રિયતા અને ઉદાસિનતા માટે શરુઆત
અને અંતમાં થોડી “બક્શીબાજી” કરી લીધી છે.
કથિત કસ્તુરી મૃગની જેમ આપ પણ કસ્તુરી ની શોધમાં ભટકી પડ્યાં! કસ્તુરી તો આપની
સાથે હ્ંમેશા હતી. પિંકીબેનને ૮ મે (#૩૪) થોડી સુગંધ આવી હતી. લાગે છે કે ડુંગળી સમજી
તેમણે કસ્તુરી ફેંકી દીધી. (ઘણા ગુજરાતી ડુંગળી ને કસ્તુરી કહે છે.) ૭ મે (#૨૬) માં
વિરેન શાહ કસ્તુરી થી મહેકતા હતા. પણ કાશ તેઓ કસ્તુરી સાથે લાંબુ રહ્યા હોત!
પછી તો તે પણ આડા ફ્ંટાઈ ગયા.
“હું કરું, હું કરું” માં તો તલવારો ખેંચાઈ ગઈ છે. કદાચ જુથવાદનું આજ મોટું કળણ
હશે. ઉચિત માર્ગ તો તમે બતાવ્યો અને સમજાવ્યો તે જ -’સ્વસ્થ’ -થવાનો છે. બીજાં જણૉ
નો હોબાળો તદ્દ્ન ‘અસ્વસ્થ’ છે.
ઉકેલ કુદરતી રીતે સ્વસર્જિત થશે. આખરે તો જે ગમે જગદગુરુ દેવ જગદીશને (કદાચ
મને?) તેહ નો ખરખરો ફોક કરવો.
એક રસપ્રદ લેખ અને એવું જ રસપ્રદ, ક્યાંક રુચિકર તો ક્યાંક અરુચિકર વિશ્લેષણ… આ લેખ અને આ ચર્ચા સમય પર ચૂકી જવાનો અફસોસ પણ થાય છે…
પંકજભાઈને બેવડા હાર્દિક અભિનંદન – એક તો આ માહિતીસભર અને આંખ ઊઘાડનાર લેખ લખવા બદલ અને બીજું તણાયેલી તલવારો સામે વારંવાર ખુલ્લી છાતીએ સામા આવી ઝીંક ઝીલી અને પોતાની વાતને વળગી રહેવા બદલ…
ગુજરાતી પ્રજા જેટલી નરમઘેંશ પ્રજા બીજી કોઈ નથી. દક્ષિણ ભારતમાં જાઓ અને ત્યાંની સ્થાનિક ભાષાઓ વિરુદ્ધ બોલવાની હિંમત કરી જુઓ… આપણી પાસે આપણું સ્વ-અભિમાન છે જ નહીં. નર્મદ જેવા કોઈક આહલેક પોકારે ત્યારે બે-ચાર જણાની ચામડીમાં થોડો સળવળાટ થાય બાકી… આપણી પોતાની ચામડીમાં પેસીને આપણામાંના જ કેટલાક લોકો ભાષા સુધારવાના નામે ભાષા પર મનગઢંત બળાત્કાર કરે છે ત્યારે પણ આપણે હોઠ સીવી જોયા કરીએ છીએ… તમાશાપ્રિય ગુજરાતીઓના ગુજરાતમાં ચાર-પાંચ પંકજ જોશીના હોવા-ન હોવાથી બહુ મોટો ફરક પડતો નથી… આ ભાષા વહેલી કે મોડી, મરવાની જરૂર… ગુજરાતીને મારવા માટે અંગ્રેજીની પણ જરૂર નથી… ગુજરાતી પ્રજા પોતે જ આ ભાષા ખતમ કરશે…
ગુજરાતી ભાષાના એકમાત્ર અને સૌથી વિશાળ એન્સાઈક્લોપીડિયા “ભગ્વદ્ગોમંડલ”ના પ્રકાશન સમયે એક નાની ટિપ્પણી દાળભાતખાઉં ગુજરાતીપણાને ખુલ્લો પડકારના નામે ‘લયસ્તરો.કોમ પર લખી હતી એ આ સંદર્ભમાં જોવા જેવી ખરી:
http://layastaro.com/?p=1131
(P.S.: ‘નવનીત સમર્પણ’માં પ્રગટ થયેલ આ લેખ વાંચીને લેખક પર કદાચ પાંચ પોસ્ટ કાર્ડ પણ પ્રત્યુત્તરમાં આવ્યા નહીં હોય. રીડ-ગુજરાતી પર આ લેખ પર પ્રતિભાવોની સંખ્યા સોથી પણ વધી ગઈ છે. એ ગુજરાતી ભાષાના બદલાઈ રહેલા સરનામાં-ઈન્ટરનેટ- અને રીદ ગુજરાતીની લોકચાહનાની પ્રત્યક્ષ સાબિતી છે. અભિનંદન, મૃગેશભાઈ !)
ભાઈ વિવેક,
“ભગ્વદ્ગોમંડલ” ના ગ્રંથ ન ખરીદે એ ઓછાં ગુજરાતી એમ તમે કહેવા માંગો છો? આજકાલ મારાં જેવા ઘણાં લોકો ને કોઈ એન્સાઈક્લોપિડીયા (ગુજરાતી કે પછી અંગ્રેજી) ના ગ્રંથો વસાવવાની જરૂર લાગતી નથી કારણકે Encarta, Encylcopedia Britannica વગેરે ઓનલાઈન મળે છે અને એ વધુ ફાવે છે. હા એનો મતલબ એ નથી કે કોઈ પુસ્તકો ન વસાવવા જોઈએ – મારી પાસે અસંખ્ય પુસ્તકો છે. પણ પુસ્તકો પણ આખરે તો એક માધ્યમ જ છે. હવે લોકો છાપેલા પુસ્તકો વસાવવાને બદલે એમેઝોનની કિંડલથી વાંચશે કે રીડગુજરાતી.કોમ વડે વાંચશે તો એનાથી એ બધાં ઓછાં જ્ઞાનપિપાસુ થઈ જવાના? “ભગ્વદ્ગોમંડલ” gujaratilexicon.com દ્વારા ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ થવાનું છે એમ સાંભળ્યં છે.
પંકજભાઈએ સરસ રીતે પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા અને એની સાથે વાંચકોએ પોતાનાં અલગ અલગ પ્રતિભાવો રજૂ કર્યા એમાં “તલવારો”, “ખુલ્લી છાતી” વગેરે આ શબ્દપ્રયોગો અતિશયોક્તી નથી લાગતી?
“દાળભાતખાઉ”, “નરમઘેંશ” વગેરે શબ્દકોશોનો પ્રયોગ સમગ્ર ગુજરાતી પ્રજા માટે કરવો બિલ્કુલ વ્યાજબી નથી અને તદ્દન બિનજરૂરી છે. હું પોતે કોઈ ભાષા સુધારવાનો હિમાયતી નથી પણ જે ભાષા સુધારવાની હિમાયતી કરે એમના માટે “બળાત્કાર” જેવાં શબ્દોનું પ્રયોજન તદ્દન અવિવેકી છે.
“આ ભાષા વહેલી કે મોડી, મરવાની જરૂર… ગુજરાતીને મારવા માટે અંગ્રેજીની પણ જરૂર નથી… ગુજરાતી પ્રજા પોતે જ આ ભાષા ખતમ કરશે…” આ બધાં તમારાં અંગત મંતવ્યો તમને મુબારક પણ Please let us have sense of proportion here.
સમગ્ર ગુજરાતી પ્રજામાં સ્વાભિમાન નથી એવું ફલિત કરવાની બિલ્કુલ જરૂર નથી. ગુજરાતી પ્રજા બીજી બધી પ્રજા જેવી જ છે – સારા નરસા ગુણો આપણા સહુમાં છે પણ આ રીતે generalize કરવું યોગ્ય નથી.
આપણે મનુષ્ય હોવાનું ગૌરવ આપણને બધાં ને હોવું ઘટે. પણ આમ તલવારો ખેંચવા કરતાં આપણી સર્જનાત્મક શક્તિઓ કોઈ સારા કામે લગાડીએ, સાથે મળીને કામ કરીએ અથવા આપણે અલગ અલગ દિશામાં કામ કરતા હોઈએ તો પણ એકબીજાના અનુભવો વહેંચીએ તો વધુ સારૂં એમ નથી લાગતું?
છપાયેલ પુસ્તકને ભવીષ્યના સન્દર્ભ માટે રાખવું જરુરી છે. ડીજીટલ ફોર્મૅટ કાયમી સન્ગ્રહ નથી. પણ જે તે પુસ્તકની ડીજીટલ આવ્રુત્તી જ પ્રચલીત લેખાવી જોઈએ. એમાં સમય અને કુદરતી સાધનોનો વપરાશ બગડતો અટકશે. આજના જમાનામાં જ્યારે કમ્પ્યુટરનો વપરાશ ટીવી જોવા કરતાંય વધી ગયો હોય તો એ જ ગુજરાતીના પ્રસાર માટે પણ જરુરી માધ્યમ લેખાય.
સહુ પ્રથમ સુરેશદાદાએ કહ્યું એમ ગુજરાતમાં ગુજરાતી માધ્યમની સુગ દુર કરવાની જરુર છે.
વિવેકભાઈ વધારે લાગણીશીલ થઈને મન્તવ્ય આપતાં હોય એવું જણાય છે. આપણને પૉસ્ટકાર્ડ લખવા કરતા બ્લૉગ પર કૉમેન્ટ મુકવી વધુ સગવડભર્યું રહે છે. એટલે, વધુ લોકો અભીપ્રાય આપી શકે છે. બાકી જીવનની ભાગદોડમાં એટલો સમય કોણ કાઢશે?
શ્રી વિવેકભાઈ ના શબ્દો નહીં પણ ભાવ પકડવાનો છે.
આપણા ગુજરાતમાં વાંચન, સાહિત્ય, ગ્ન્યાન-વિગ્ન્યાન, શિક્શણ આ બધાની
અભિરુચિ વધારવાની જરુર છે તેની કોઈ ના નહીં પાડે. તેમાં જ નવી
પેઢી ને ફાયદો છે. આ દિશા માં, મ્રુગેશભાઈ એ વાત કરી તે શિબિર
મઝાનો પ્રયત્ન છે. ભગવદ ગો-મંડલ ની હજારો નકલો જવી જોઈયે!
શબ્દોએ ભાવની અભિવ્યક્તિનું માધ્યમ છે પણ લખાયેલ શબ્દોની મર્યાદા એ છે કે ભાવની અભિવ્યક્તિ માટે એ પૂરતા નથી. માટે લખાયેલ શબ્દોમાં થોડો વિવેક રાખવો જરૂરી છે. આપણે મતાંતરક્ષમા રાખતાં શીખીએ. “Either you are with us or against us” અથવા “My Way of Highway” એ પ્રકારનો અભિગમ ન રાખતાં આપણાં વિચારો રજૂ કરીએ તો સારૂં. એકજ ધ્યેય પામવા માટે ઘણાં રસ્તા હોઈ શકે અને જો કોઈને બીજા રસ્તે ચાલતાં એ જ ધ્યેય પર પહોંચવું હોય તો એમાં આટલાં આકરા થવાનું કોઈ કારણ નહીં. ભગવદ ગો-મંડલ ની હજારો નકલો શા માટે લાખો નકલો જવી જોઈએ. ભગવદ ગો-મંડલ જેવા ગ્રંથોનો મહિમા જેમને સમજાય એ બીજાને પ્રેમથી સમજાવતા જાય પણ ભગવદ ગો-મંડલની જેને જરૂર ન લાગ કે ન સમજાય એ ઉતરતી કક્ષાનાં ગુજરાતી એવો દાવો કરવો એ વ્યાજબી નથી.
ભગ્વદ્ગોમંડલ ન ખરીદે એ ઓછા ગુજરાતી એવું મેં ક્યાંય કહ્યું નથી… આપણી રુગ્ણ માનસિક્તા પર સીધો પ્રહાર થતા વેંત શા માટે આપણે ઊકળી ઊઠીએ છીએ? રોગ પકડાઈ ગયો એથી?
મારા ગુજરાતી પ્રજા વિશેના સામાન્યીકરણ (generalisation)ને પુરવાર કરવાની મને જરૂર જણાતી નથી. મારો પ્રતિભાવ પંકજભાઈના લેખ ‘ગુજરાતીને શું ખતમ કરીશું?’નું કડવું અનુમોદન માત્ર હતું…
જગદીશભાઈ,
પીન્કીબેન ૮ મે, ૧૦ મે, ૧૪ મે, ૧૭ મે અને આજે પણ
સતત આ લેખને follow કરી રહ્યા છે.
તમે ૨૧ મે ના આ લેખ અને પ્રતિભાવો વાંચી તમારો
અભિપ્રાય જણાવ્યો,
મને તથા અન્યને જાગ્રત કર્યા તે બદલ
આપનો ખૂબ આભાર……..
આપણે સૌ સાથે મળી, માત્ર ચર્ચાઓ કર્યા વિના કશુંક નક્કર કરીએ…???!!
Seriously, our way to represent Gujarati on web has changed. So many good blogs and so many new websites (Thanks to ReadGujarati.Com and GujaratiLexicon.com).
And yes, there is no need to show love to Gujarati by purchasing Bhagvatgomadal if you can’t afford it (but do it if you can!). Just buy some Gujarati books regularly and read it. That is enough
I think Vishvakosh is also big task which should be look at every Gujarati.
And I am wondering when we will support such project (another one is DVD set of Shree Chandrakant Baxi from Chandrakant Baxi Sahitya Madal, Rajkot) rather than giving blind donation to dhongi sadhus and saints.
With desi mahudo in my hand, three cheers to my mothertongue!
(Pity that I can’t write in Gujarati right now, my browser has some issues today! and I can’t resist myself to comment!!)
અહીં ઘણાં બધાએ ખૂબ જ લખ્યું છે. ગુજરાતી ભાષા માટે.
જો આપણે જ આપણી માતૃભાષા માટે આદર કે માન ન રાખી શકતાં હોઇએ તો આપણે બીજાંઓને કેવી રીતે કહી શકીએ ?
કદાચ બધાંને આવો અનુભવ થયેલો હશે જેને હું અહીં ઉલ્લેખનીય ગણું છુંઃ
સ્કૂલમાં આપણી અંગ્રેજીમાં સ્પેલિંગ ખોટો પડતો હતો ત્યારે આપણને રપ વાર લખવા આપતાં હતાં અને આપણે સૌએ લખેલાં પણ હશે ને!
પણ તેની સામે તમે હૃદય પર હાથ મૂકીને કહો કે તમારી ગુજરાતી જોડણી કે વાકય રચના ખોટી હોય તો આપણે કયારેય સાચા દિલથી આવો પ્રયત્ન કરેલ હતો ખરો ?
જેનો જવાબ ના માં આવે
અંગ્રેજીમાં સ્પેલિંગ ખોટો પડે પડે તો કોઇ આપણને શું કહી જાશે ? તેવા વિચારો કરીએ છીએ પણ
આપણી માતૃભાષા જ આપણને સાચી આવડતી નથી તેની દરકાર આપણે કયારેય કરી નથી.
માતૃભાષા શુદ્ધ લખતા આવડવી અને અમુક વિષયને માતૃભાષાના માધ્યમ દ્વારા ભણવો એ બે બાબતમાં જરા ભેદ કરવો જરૂરી છે. જેમની માતૃભાષા ઇંગ્લિશ હોય છે તે બધા પણ કંઈ પોતાની માતૃભાષામાં શુદ્ધ લખી જ શકતા હોય છે? ના, એવું નથી જ નથી. એમ હોત તો સ્પેલ-ચેકરની જરૂર કેમ ઊભી થાત? પણ એઓ ઇંગ્લિશમાં કરવામાં આવેલ લખાણ અને સંવાદ જરૂર મહદંશે સમજી લે છે. એવું જ આપણી માતૃભાષામાં બને અને એવું જ બધે બને. દરેક ઇંગ્લિશ-ભાષકના ઘરે ઇંગ્લિશ શબ્દકોશ હોય છે જ એમ માની લેવાની જરૂર નથી. અને એક ગુજરાતી ભાષક ઇંગ્લિશ ભાષા શીખે ત્યારે એ અન્યભાષીય શબ્દોની જોડણી એના ચિત્તતન્ત્રમાં સ્થાયી કરવા 25 શું, 50 વાર પણ લખાવવી પડે. પોતાની માતૃભાષા માટે આવો પ્રયાસ ક્વચિત જ કરવો પડે કારણ કે માતૃભાષા દરેકને સહજ હોય છે અને ગુજરાતી જોડણી ઘણે ભાગે ઉચ્ચારણ અનુસરતી છે, મોટી સમસ્યા માત્ર હ્રસ્વ-દીર્ઘ ઇ-ઉ અંગેની હોય છે. અને તે તો આ મંચ પરના ભાષાપ્રેમી પ્રતિભાવકોની જોડણી પરથી પ્રતીત થઈ જવું જોઈએ. માટે આપણે ગુજરાતી પ્રજા માટે કોઈ અજૂગતું સામાન્યીકરણ કરી ન શકીએ. આપણે એક વાત સમજી લેવાની જરૂર છે તે એ કે બહ્વંશી પ્રજા માતૃભાષામાં લખતી-વાંચતી અને રોજિન્દો વ્યવહાર કરતી થાય એટલું આપણે કરી શકીએ તોય ઘણું. બધા ગુજરાતી સાહિત્યમાં રસ લેતા થાય કે ગદ્ય અથવા પદ્યના રચયિતા થઈ જાય એવું તો કેમ બની શકે? સૌની અભિરુચિ અલગ અલગ વિષયમાં હોય. સાહિત્ય ન વાંચે એટલે એને માતૃભાષા પરત્વે પ્રેમ નથી એમ કેમ કહી શકાય? વાસ્તવિક અભિગમ નહિ રાખીએ તો સામાન્ય પ્રજામાં ગુજરાતી ભાષાના શિક્ષણ માટે પ્રેમ કેળવવાની વાત તો બાજુ પર રહી, આપણે એમને ભાષાથી પરાઙ્ગમુખ કરી નાખીશું.
ડૉ. નિશીથ ધ્રુવ
गुजराती लिपिने स्थाने देवनागरी लिपि अपनावी लेवाथी केटलो बहोळो लाभ थशे एनी कल्पना सुरेशभाई जानी तथा नीरजभाईने आवी छे एनो आनन्द थयो.
डॉ. निशीथ ध्रुव
शरुआतमां ज्यारे में निशीथभाईनां लखाण वांच्यां त्यारे मने बहु ज मुश्केली पडी हती. अने साचुं कहुं तो सुग पण चढी हती.
पण मारी अंगत मान्यताओ अने गमा-अणगमाने बाजुए मुकीने ज्यारे एमना आ प्रयत्न पाछळ रहेलो भाव समजवा में प्रयत्न कर्यो; त्यारे मने समजायुं के, राश्ट्रीय भावना अने एकताने उजागर करवानुं आ एक नानुं पण स्तुत्य पगलुं होई शके. तेमनी साथेनी एक वर्शनी नेट मीत्रताए आ भावने बळवत्तर बनाव्यो छे.
भाशा शीक्षणनुं आ पण एक अंग छे, माटे तंत्रीश्री आ बाबत वीशे चर्चा करवा बदल मने दरगुजर करे.
I am in full agreement with Dr. Nishith Dhruv re: need to have a balanced perspective when it comes to spelling, literature etc.
Here is the link of what an NGO in South Africa, Nelson Mendela
Foundation, did for helping their Schools:
http://www.sagoodnews.co.za/africa/over_r225m_raised_for_africas_schools.html
I wonder if some thing similar can be done for our schools.
Pankajbhai,
Such top-down initiative needs to come from an institution like Gujarat Government.
Quite frankly for problems of Gujarati, we don’t need to wait for top-down solution – of course if they do happen that’s well and good. We can just continue with bottom-up efforts and if continue to take small steps with long term vision in mind, that will provide long and sustainable solution.
Where can we get details of your “Project Gujarati”? I hope all initiatives such as ReadGujarati, GujaratiLexicon and other initiatives (e.g. PromoteGujarati – hope someone can work on it) can be covered through Umbrella of “Project Gujarati”. At gujarati-education@yahoogroups.com, I have proposed a “LearnGujarati” effort through curriki (http://www.curriki.org). Hope all such efforts can complement each other and we can sustain bottom-up initiatives rather than waiting for top-down initiative which I don’t see happening anyway.
મને પણ નિલેશની વાતમાં ઘણું તથ્ય લાગે છે. આઝાદી પછી આ 60 વર્શમાં આપણે સરકારો પાસેથી ઘણી અપેક્ષા રાખી. કારણકે, કદાચ દેશમાં ઘણી ગરીબી હતી.
હવે પરીસ્થીતી ઘણી બદલાઈ છે. લાખોપતી શું, કરોડપતીઓના ઢગલા છે. જનમત કેળવીને પશ્ચીમના વીશ્વની જેમ સ્વાયત્ત, બીન સરકારી, પરીણામલક્ષી અને જવાબદાર સંસ્થાઓ સ્થાપવાનો સમય પાકી ગયો છે. ભણેલા અને જાગ્રુત વર્ગ માટે આ એક આહ્ વાન છે.
આપણે આપણા મત-મતાંતરોને બાજુએ મુકીને, ખભેખભા મીલાવી, જરુર આવું વાતાવરણ સર્જી શકીએ. જો નીશ્ઠાથી કામ કરનારા હશે તો, રુપીયા તો આવી મળશે જ – સરકાર મદદ કરે કે ન કરે.
કામના છ વીસ્તાર હું જોઈ શકું છુ –
1. ગુજરાતમાં ભણતા વીદ્યાર્થીઓ
2. તેમના વાલીઓ
3. ગુજરાત બહાર, પણ ભારતમાં ભણતા ગુજરાતી કુટુમ્બોના વીદ્યાર્થીઓ
4. તેમના વાલીઓ
5. ભારતની બહાર જન્મેલા, ગુજરાતી કુટુમ્બોના બાળકો
6. તેમના વાલીઓ
દરેક માટે જરુરીયાતો સાવ ભીન્ન અને વીશદ છે. બહુ જ મોટા વ્યાપવાળું આ કામ છે. અનેક ગ્રુપો જૉઈશે અને એ બધાંને આવરી લેતું એક ટોચનું તંત્ર પણ જોઈશે.
- આ વ્યવસ્થા સ્થાપવા આપણે તૈયાર છીએ?
Pankajbhai,
You have touched the core and its quite relevant in today’s context. Gujaratis suffer from a kind of inferiority complex when it comes to dealing with English. English is a global language and when one finds it difficult dealing with it one finds inferior to other people from different regions. What I have observed is less of a problem on knowing the language itself compared to the self confidence that Gujaratis lack. People from other regions when they speak in English its very often incorrect but the confidence level is very high. Knowing the language with all its perfect nuances and dealing with it are two different things and you have indeed tried to bring up this core aspect.
I remember that at some point, though I differed with your observation : When two Gujaratis meet they are often seen conversing either in Hindi or what is called Hinglish, but they tend to avoid Gujarati. One Linguist had said to me that if you know any language well you can know any language. That means
if I know Gujarati well I can know English as well. Our problem is that we even don’t know writing or speaking correct Gujarati. Add to that the problem of self confidence ( this more because of the typical social fabric )
Anyway a debate is really called for on this subject and you have rightly triggered it.
અંગ્રેજી માધ્યમ સમગ્ર દેશમાં ૫૦ વર્ષમાં છવાઇ જશે. વાંચો એક સરસ લેખ.
http://nitawriter.wordpress.com/2008/05/29/will-english-dominate-india-in-another-fifty-years/#comment-97758
તમારા વિચારો?
अत्यार सुधी हुं गुजरातवासी गुजरातीभाषक. अन्यप्रान्तवासी गुजरातीभाषक अने परदेशवासी गुजरातीभाषक एम त्रण जूथो तारवतो आव्यो छुं. सुरेशभाईए ए दरेकमां वालीओनुं अलग जूथ तारव्युं छे. आ रीते चर्चा करतां करतां आपणे लक्ष्याङ्को मेळवी लईए. नीलेशभाईए गुजराती शिखवाडवानो एक उपक्रम आरम्भ्यो छे. एमां यथाशक्ति-यथामति योगदान आपीए तो सरस काम थशे.
डॉ. निशीथ ध्रुव
I admire your dedication to the Gujarati cause. By the
longest thought there is no need to Gujarati “Khatam Karishu”, though of
course languages change like the river course which I consider to be a
healthy phenomenon. Through the centuries Gujarati navigators have
done a great contribution to this process (I am sure you have read
“Sukani’s” ‘Devo Dhadhal”).
Is the earth round or flat ?, What came first, chicken or the egg ?.
Non-Veg is better or Veg ? The article by PANKAJ BHAI, ininitiates
cocontiguous back and forth arguments between Gujarati speaking persons
who in some way use Gujarati as their main language of the mind and
daily communication.
While need for listening to music and enjoying Hindi songs or some mix
or a regional language the question of Gujarati as THE or main language.
doesr not generatte the kind of debate that Pankajbhai and many
respondands have raised. Mother tounge retains it key palce in most
persons most of the life time. However, when the house language itself
is mostly English, on road and in workplace everyone tdody evolves
his or her own balance in use of language. And, nobody can be branded as
unpatriotic or anti-Gujarati.
Life is for living wherever you happen to chose to do so. If you wish to
turn a specialist in any l profession, make your choice for the day to
day language..
Truly there so many civilizations wroking in harmony one should be
only proud that you are one more “universal” person, without losing
your identitiy at birth.
મુંબઈ સમાચાર તથા ગુજરાતી સમાજે આયોજન
કરેલી સ્પર્ધા આ દિશા માં એક રસપ્રદ પહેલ છે!
Amazing response to this article shows that we, Gujaratis are quite concerned about our mother toung. My congratulations to Shri Pankajbhai for generating this debate.
I came to know about this website thorugh one of my friend only because of this article.
Two days back I finished writing 4 article series on this subject for my column in Friday supliment of “Fulchhab”. Had I read this article and comments, it could have given me diffent insight for my writings.
I couldn’t read all the commnets. Whatever I could read, I found Shri Viren Shah’s comments quite balanced one. He has benifit of learinig English in Gujarati medium school outside Gujarat. The first and foremost thing needed to be done to bring down the craze for English medium shcools is to improve the level of Egnlish text books and teachers in Gujarati medium schools.
The problem is not that some parents had to send their children to English medium school as the quality of English taught in Gujarati schools is not up to the mark. The real problem is some of us don’t have respect for our language and culture. As sudhakarbhai and others have mentioned that Gujarti children can learn Gujarati abroad and preserve Gujarati cultures in home abraod provided paretns are conscious.
When we select English medium school for our child, we don’t try to know the motto of the school. Some want to promote their commercial interest and there are some that have religious goals too. Parents may read the calender of the schools. Some very clearly spell out their goals there. Some of these schools may become a real threat to our Gujarati culture.
Sudhakarbhai’s project Gujarati is realy very good. It needs every Gujarati’s support.
Hasmukh Patel
I have gone through the article `Gujarati ne Khatam
Karishun’ in Navneet-Samarpan, and saw the comments above. It is simply superb and thought provoking. I know
Dr Pankaj well, who according to me though relatively younger in age, but the way in which he elaborated his observations and suggestions in the article, reflects his great maturity and in-depth knowledge and grip over the subject. Particularly, many of the words and the language that he has used are of great significance in the context of Indian culture. I wish whoever may read this article may get inspired for doing their best to promote our mother tounge “Gujarati”, especially in the interest of Gujarat’s future young generations. I am one of them and assure Dr Pankaj to do my best in this direction. I shall endeavour to bring his views to the knowledge of concerned Govt., political and social organizations, with a view to create and formulate proper and adequate policies in this regards in Gujarat.
I heartily congratulate Dr Pankaj for his unrivalled
contribution towards this social cause and for understanding the significance of this issue in the interest
of our younger generations. I am sure he will continue to
render his services to society in the years to come.
My (retd. Bank officer) contacts are: (079) 2692 0052 (Ahmedabad), 9913815816 (Mobile).
Great article, i would say one thing, it is belived that after Urdu, Gujarati is the only language which has got richness in it.
I enjoy reading gujrati. I get very very very angry one a person speaks wrong gujarati.
There is nothing wrong in making your next generation understand the importance of this language as all others do
I would only like to add one thing
when two maharashtrian meets you will always see them speaking marati and like wise is with Bengali and southIndians. Only gujarati tries to speak in English instead of Gujarati.
Comon guys we need to realise this.
Pu.Morari Bapu e kahel che k “Ma, Matrubhasha, Matrubhumi ane Matrusanstha ne hammesha yaad rakhavi”
Mane pan kayam lage che k…
“Aapne Gujarati havanu “Abhiman” rakhavani jarur nathi pan Gujarati havanu “Swabhiman” kelavavani jarurat che”
Hemant Nanavaty-Junagadh
Yes, very true, gujarati’s are so scared to talk in their
mother tongue when away from Gujarat! Why this inferiority complex?
Can we not develop this `Swabhiman’ as Hemantbhai said above?
શ્રી પંકજભાઈ, મારા દ્દાદાજી, પિતાશ્રી, આ લખનાર તથા મારા પુત્રો એ
કોલેજ માં જવા સુધી ગુજરાતી માધ્યમ માં જ અભ્યાસ કર્યા પછી અંગ્રેજી માં
સારી હથોટી મેળવેલી છે. પરંતુ આપના જેવી વ્યક્તિ અભિપ્રાય આપે
તેનું મહત્વ વિશેષ છે. લેખ ની પ્રશંસા જેટલી કરીએ તેટલી ઓછી છે.
નવનીત માં માત્રુભાષા પર નો લેખ વાંચી ને
ખૂબ જ પ્રભાવિત થયો. દક્શિણામૂર્તિ ને ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી
ઓ જીવંત કરવા ના પ્રયત્નો માં સંમેલન રાખેલ તેમાં
આ લેખ ની ઝીરોક્શ રાખેલી.
A nice article and discussion on this topic
by Shri Laxmidas Khatau in Janmabhhomi-Pravasi last Sunday..
ભાષા આપમેળે જ વિકસે છે અને વૃદ્ધી પામે છે.
સઘળી ભાષા સુંદર છે પણ માત્રુભાષા અમૃત સમાન છે.
“માતૃ હસ્તેન ભોજનમ, માતૃ મુંખેણ શિક્ષણમ”
હિન્દીની પણ ચીન્તા કરવી પડશેઃ http://www.aarpar.com/web%20361/pdfs/bhasha.pdf
ભારત ની બધી ભાષા ઓ ની આ જ પરિસ્થિતી આજે
છે. આ વિષે પાયા ની વિચારણા જરુરી છે આટલી જ વાત
આપણે સમજવા ની છે.
The recent competition organized by Mumbai
Samachar on this topic is a very nice effort that
can make us think more on these issues
૧૪૪ કોમેન્ટસ માં થી કેટલી ગુજરાતી છે એના ઉપર પણ જરા ધ્યાન આપો ? ગુજરાતી ટાઈપ કરતા નથી આવડતું એવું બહાનું મહેરબાની કરી ને ન આપશો – જો તમે ખરેખર ગુજરાતી પ્રત્યે સભાન હોવ તો એક ગુજરાતી બ્લોગ બનાવો અને તમારા વિચારો માત્ર ગુજરાતી માં જ વ્યકત કરો.
लखवुंज जो होय तो देवनागरी मां कृपा करीने लखशो, के जेथी दररेक व्यक्ति (दुनियाँ भरना) गुजराती भाषी बोलणारा ओ आपणने समजीं शके । ने लखी पण शके ।
देवनागरी (आपणी सौनी मातृ-लिपि) मां लखवा माटे एक सुलभ उपाय छे आ IME, जे अहिंया मळे छे:
http://www.mudgala.com/ime/
गुजराती लिपि लखवाथी एक ‘कुआ ना देडका’ जेवी संकुचितता (narrow-minded) अनुभवाय छे । ज्यारे देवनागरी मां गुजराती व्यक्त सहजतां थी थई शके छे । जे आपणा संतो ने राष्ट्र चिंतको ने दृढ अनुभव छे। माटे आपणे गुजरातीओ नी विशाल मनोवृती ने अनुलक्षीने देवनागरी मा लखिशू तो आपणु हितज हित छे, ने आपणा भावि पेढि पण आपणने धन्यवाद मानशे ।
વિનોબા એ ભારત ની ભાષાઓ દેવનાગરી માં
લખાય એ માટે ઘણો પ્રયત્ન કર્યૉ છે. આજે બધી
ભારતિય ભાષા ઓ વિષે વિચારવું પડે તેમ છે ત્યારે આ
વાત પર ફરી ધ્યાન આપવા જેવું છે.
very nice it is good story. nice to read it and very good thoughts
navdeepsingh Rajput
Your article makes good sense. It also offers methods of preserving and spreading our language. Your love of Gujarati is evident—and for that we are all indebted.
I would have liked to touch on more points in my comment. But due to some constraints I will be satisfied with articulating a couple.
It is the most welcome thought to preserve our mother-tongue. I owe so much to the acquisition of knowledge of Gujarati/Hindi/Sanskrit in my childhood. I learnt English too, of course, but as a secondary language during initial schooling. I believe that the two languages, English and Gujarati, are to be viewed in a complementary manner, not in a competitive manner. I have always thought that a child can learn multiple languages, which benefits him in so many different ways, providing an opportunity for a more comprehensive development of the mind and soul. Certainly, Gujarati (and other Indian languages) will always play a very vital role in imparting culture and life-knowledge to our children. But English can also do the same, albeit in its own way. When Indian children learn English, the learning should not be done keeping only its ‘practical’ benefits in mind. It has a wealth of subtleties for human development and refinement including excellent and abundant literary riches. English is a considerably rich and universal language with diverse applications. While our languages, which have their own beauty, represent a special cultural significance, especially to us. We love them– whatever riches they offer — because they are OUR languages. The more I roam the lush thick jungles of English and Gujarati, the more I am aware of their vastness and also, admittedly, of the comparative limits of our own languages in a few spheres of life. With that acknowledgement I love them both. I think I should LOVE them, and if one or the other of them offers prospects for ‘practical’ gains also, let that take care of itself.
My congratulations for the article and the thought behind it.
હુ દ્દાવા સાથે કહિ શકુ કે ગુજરાતિ માધ્યમ મા ભનેલા વિધ્યાર્થિઓ અન્ગ્રેજિ ભાશામા ભનેલા વિધ્ધ્ર્થિઓ વધારે આગલ વધેલા હોઇ ચે. પ્.પુ. પાડૂરગ આથ્વ્લે દાદા પન માત્રુભાશામા શિક્સ્ પર ભાર મુકે ચે.
The Indian languages must come together in some way
if they are to prosper in the modern world where dominance
of english is increasing. That is not impossible, they have
many common elements and great qualities. Any ideas?
Why talk of uniting all Indian languages? Even our own Gujarati needs to be improved.
pahela to gujrati bhaiyo ae barobar samji lo ke gujju ae kau gali nathi gujratiyo mate ae to aek prem thi bolato sabad che ane lad ma bolai che gujju hu pan gujrati chu ane mane koi gujju kahe che to mane to game che.. bahu j saro lekh thx..
મારી ગુજરાતી,આપણી ગુજરાતી,સહુ ની ગુજરાતી…..છોડો વાદ,જીદ કરો દુનિયા બદલો….જે સી કૃષ્ણ….
News from Gujarat Samachar (sacrifice by educated parents to educate their dear kids):
Follow this link:
http://gujaratsamachar.com/gsa/20081202/guj/gujarat/news1.html
Days are numbered for Gujarati Language (unacceptable truth).
આભાર
ભાવના
ભાવનાબેન ,
ગુ. સમાચારનો લેખ વાંચી શકાય્બ તેવા ફોન્ટ નથી.
@ સુરેશ જાની સાહેબ!
ગુજરાત સમાચારનો લેખ યુનિકોડ ફોન્ટમાં નથી એટલે નથી વાંચી શકાતો. વિશાલ મોણપરા રચિત યુનિકોડ કન્વર્ટર વડે તે લેખ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો.
આ પ્રશ્ન વિષે વિચાર થવા લાગ્યો છે એ ઉપયોગી
વાત છે. આપણી ભાષા ને ક્ંઇ થાય જ નહીં તેમ માનવા ની
ભૂલ કરવા જેવું નથી.
What a misforune for Gujarat… Some times ladies of the
family have a special craze for English medium. They frequently
govern these decisions. Gujarati medium schools must take
a proactive attitude and bring their benefits to the attention
of people and the parents.
Thank you Vinay Khatri.
To all other readers: When you click on the link (provided by Vinay Khatri), I also request to click on “Photo Gallary” on the new page and look for the picture of PARENTS WAITING IN QUEUE TO GET KIDS ADMISSION FORM (THERE IS NO GUARANTEED ADMISSION, THOUGH) IN ENGLISH MEDIUM SCHOOL.
આભાર
ભાવના
I was the silent reader so far on my favourite debate subject. First of all I congratulate Pankajbhai, Sudhakarbhai and others not only for the article but to take the whole issue towards the launch of ‘Project Gujarati’ or ‘Promote Gujarati’ Why parents prefer English Medium Education for their children ?? The analysis would help in designing ‘Project Gujarati’. Few of the reasons in my opinion–
1) The syllabus of Gujarat Board (or any state board ) is considered inferior than CBSE or ICSE. Just go through the text books of Gujarat Board. How pathetic they are ! and CBSE /ICSE are not available in Gujarati Medium. So Engllish medium is compulasary.
2) Study in CBSE or ICSE helps for the competitive exams like IIT, AIEEE or PMT/PD.
Because Gujarati medium students know ‘blood circulation system’ as ‘ રુધિરાભિસરણ તંત્ર’ , ‘Sources of Enegry’ as ‘ઊર્જાના સ્ત્રોતો’ and ‘digestive system’ as ‘ચયાપચયની ક્રિયા’ So on and so forth–(These type of Gujarati words we do not use in routine talk)Why can’t we use simple routine words ? or for that matter english words straitway in Gujarati Medium – મ્રુગેશભાઈએ પણ ‘વાંચોગુજરાતી’ને બદલે ‘રીડગુજરાતી’ રાખ્યું જ છે ને ? નીલમબેનના સંતાનો એટલા માટે જ અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણીને ખુશ હશે.
So the suggestions here are—
1)Let us have subjects like Maths and Science in English and allother subjects in Gujarati.
2)Try for the CBSE and ICSE courses in Gujarati Medium (CBSE is already available in Hindi) OR ask the Gujarat Board to adopt the very similar syllabus. (They claim but still ??)
Just analyse how many of Gujarat Board students (whether from Gujarati Medium or from English Medium ) are getting admission through above mentioned competitive exams ?? Very Few and may be NIL as far as PMT/PD is concerned.
Above are the sugessions to make the Gujarati popular but My views are ….
Study in Gujarati Medium is very very important and useful. I studied in Gujarati Medium and I remember that I used to read a lot in Gujarati. I read all the famous writers, poets and truely I got treasure of all the worldly wisdom, general knowledge and entertainment. My children are studing in English Medium and I bring too many books of their interest time to time but they hardly developed the reading inclination. I read ‘Chitralekha’ from first page to last page since my school days but my children read only few pages from ‘India Today’. Because it is always easy and convenient to read in the language of your mother tongue or the language you use in your maximum conversation, one’s thought process is always in the mother tongue. I regret that my children have missed too much.
Thanks !
Jiten Desai
અભીનંદન જતીન ભાઈ,
ઘણા વખત પછી આ ચર્ચામાં તળીયાની બાબતોને તમે વાચા આપી.
વીજ્ઞાન અને ગણીત બાબતમાં તમારી વાત તદ્દન સાચી છે. એન્જી. કોલેજના પહેલા છ મહીના આ કારણે જે વીતી હતી, તે દીવસો યાદ આવી ગયા. વીજ્ઞાન કોલેજમા પણ બે વર્ષ ગુજ. માધ્યમ હતું. જે સાવ બીન જરુરી હતું.
આ બે બાબત આપણા વીધાર્થીઓને બીજાની સમકક્ષ રાખવા હોય તો, અંગ્રેજીનો કોઈ જ પર્યાય નથી, નથી ને નથેી જ. આ ક્ષેત્રોમાં અંગ્રેજી સ્વીકારી લેવામાં કોઈ જ નાનમ નથી. બ્રીટીશ રાજ વખતની અંગ્રેજીની સુગ આપણે કાઢવી જ રહી.
હું પણ એ પ્રોજેક્ટ ગુજરાતીનો સભ્ય છું. શીક્ષણ ક્ષેત્ર અંગે પુરતી દોરવણીની એ ગ્રુપને જરુર છે. તમે એમાં જોડાઓ એવી મારી આગ્રહ ભરી વીનંતી છે.
મારો સમ્પર્ક કરશો તો આભારી થઈશ -
sbjani2006@gmail.com
આભાર,
કોલેજ માં જવા સુધી ગુજરાતી માધ્યમ માં જ અભ્યાસ કર્યા પછી અંગ્રેજી માં સારી ફાવટ મેળવેલી છે. દિકરા ને english માધ્યમ બદલિને ગુજરાતિ માધ્યમ કરવાનો વસવસો હતો જે આજે દુર થયો.
ગુજરાત યુનીવર્સીટી સીવાય બીજી કોલેજોમાં બધાં વર્ષો અન્ગ્રેજીમાં જ હોય છે.
Gujarati medium schools must go for best
possible syllabus, possibly CBSC or equivalent to that.
It should be no problem to translate these books,
state Govt can easily do it. Then a major complain
will be resolved and our students will get best
to study, and that also in Matrubhasha.
પ્રિય વાચકો,
આજની શિક્ષણપ્રથા જોવા માટે (cut and paste this link):
http://www.youtube.com/watch?v=qhFueNOJyCU
Studying in English medium for Gujarati kids is even worst.
આભાર
ભાવના
ગુજરાતિ ભાસ્સા નુ ગૌરવ વધારવા બદ્લ અભિમનન્દન
An excellent collection of thoughts
on a very important subject…
Excellent thoughts and discussion.
One should learn several `bhashas’ but there
is a root language, that is `matrubhasha’.
Our basic cultural values are coded there.
આજે ગુજરાતિ દુનયા મા આગંડ જ્વા અગેજિ પણ જરુરિ જ
ઍક્ષેલ્લેન્ત આર્તિકલ્ ! હાઊ તૂ ઇમ્પ્લિમેન્ત ઑલ થિસ્?
Hi,
Really very nice articles and I am very much pleased to see the comments and responses to the comments to it and to the articles.
I have studied in Gujarati Medium in School and progressed through my Graduation and Post Graduations in English Medium. Though I had difficulties it were mainly because of the Science related subjects which were not been taught in English but in higher studies I had to learn it all in English Medium (I could see that new syllabus in Gujarati Medium Schools gives more exposure to common scientific terms which is much appreciated).
I totally agree with the view of the Author about culture and understanding of culture with the use of mother tongue; I am everyday spending almost 1-2 hours reading gujarati newspapers online (before my parents in INDIA can read it..!!!!!). Reading in your own language enriches your knowledge, thought processes and provides you more opportunities to express yourself.
Culture is changing very fast and in INDIA people are using Guj-lish or Hing-lish which also sometimes evident in their thoughts and later on in their life.
I would like to suggest that if any of you (who are reading this article and this comment/s) should make an initiative to visit your school and provide your feedback with the education recieved by you at that time and how the things can be improved, what tools and resources should be employed by their respective schools and of course how you yourself can offer your help.
Thanks.
Apologies for expressing myself using ENGLISH language.
Best Regards,
Vijay
Hello friends,
This message is from Secretary of Gujarati Bhasha Parishad,who intend to start a movement to uplift Gujarati language and inspire common men, women and children to enrich and nurture it – in an endeavor to match our mother tongue with the brave and luminous emerging new face of Gujarat and Gujaratis in the 21st Century.
I humbly request you to solicit this cause and extend your full hearted support to this noble mission – in whatever form you can – money, effort and last , but not the least – awareness about Garndeur of our dear mother tongue in your own family. Kindly read the attached booklet too and forward this message with the booklet to your contacts.
===================
Dear friends,
Please refer to the attach.
It’s the PDF file of ‘Guj Bachav Zumbesh’ 16 pg booklet, which is printed as a supplimentary to NayaMarg’s Feb 01 issue. Also Guj Bhasha Parishad is sending 1,500 copies through post to generate awareness towards the issue. Already in the cyber circles of NRGs involved in Gujarati blogs and other email-campaigns; this booklet is creating ripples. The enlarged aim of adressing issues of Guj survival is working well for the cause.
These 4 aims of the movement are..
1. Education in mother tongue : Importance of English as the medium of education has gained grounds due to agressive process of globalization and commercialization. The opinion that a child’s schooling has to be in her mother tongue, is accepted and propogated by experts worldover; but we have to work towards promoting this wisdom to common men.
2. Simplification of language : The usage of Guj language is sinking due to unfathomable rules and exceptions of it’s grammer, including ambiguity about ‘Tatsam-Tadbhav’. Moreover the script is proving complex and unsuitable for the new-age technology. To bring about reforms in the spelling and other linguistic ease, we have to wake-up and sensitize Govt, authorities and institutes of influence towards this and create public opinion.
3. Promotion of Gujarati literature : Reading is not a favoured activity of Gujaratis as such. This dis-association with Guj language makes them more indifferent towards literature. This disangagement with Guj literature results in break-up with Guj culture as well. So, we need to work towards promoting reading habits in Gujaratis and cultivating creation of more Guj literature.
4. Freedom from craze for English : We can not deny the importance of English as the language of the world, for universal knowledge and vision. But we have to oppose the parental craze, business mentality of school managements and privatising policies of Govt in pushing English as a medium of language from the 1st std on children.
So, in interest of such noble aims I request you to support this movement by reading and forwarding this booklet, taking part in the rally and mentioning this movement-aims and importance in your writting whenever, wherever possible.
Thanking you.
– Kiran Trivedi, secretary-Guj Bhasha Parishad
કોઈને પણ આ પી ડી એફ ફાઈલ વાંચવી હોય તો મારો સમ્પર્ક કરી શકે છે
sbjani2006@gmail.com
એવુ લાગે છે કે આ લેખ, અને બીજા તેવા
પ્રયત્નો ની અસર ગુજરાત માં કાંઈક ઊગવા લાગી
છે! આગળ ધસો!!
To Sureshbhai Jani,
I liked the idea and it’s good start. I would like to get more details on this point in particular:
2. Simplification of language : The usage of Guj language is sinking due to unfathomable rules and exceptions of it’s grammer, including ambiguity about ‘Tatsam-Tadbhav’. Moreover the script is proving complex and unsuitable for the new-age technology. To bring about reforms in the spelling and other linguistic ease, we have to wake-up and sensitize Govt, authorities and institutes of influence towards this and create public opinion.
>>How to sensitize Govt, authorities ? (Institutes, I don’t care much because once govt. OR authority makes rule then public/institutes follow it like sheep…Now that’s another story that why it’s like that and sometime later that can be highlighted)
By the way, I totally agree that simplification is the most needed part in Gujarati language. Keep it simple. Less rules, makes more fun to use it.
Regards,
Can we make `layers’? That is, you begin teaching
at the simplest level, and then allow for the higher levels
also to exist, for those who want to go further?
One must give respect and priority first to mother, motherland and mother language.English, french or any other language, England, America or any other country can accept as 2nd language/2nd land and to them also pay respect but not by making first as 2nd and 2nd as first.I prefer to write comments in Gujrati but I do not know how to write in Gujrati on computer therefore I did use english language.
My self and my 3 sons have studied in Taluka level average gujarati medium school and all of us have achieved very good career.
I believe in addition to medium of learning , now a days people are paying more attention to get false status in putting their children in english medium.
One of the best option is start studying english language as one subject from std-1.
We should study other subjects in language in which we can imagine,dream and communicate most easily.
Nilesh Shah,Yanbu,Saudi Arabia.
Good discussion
સરસ ચચ્હે
Nileshbhai has put it very well.
Dear Mr. Joshi
I read your Article for Gujrati language in Gujarat Samachar some days back. Sir I myself have studied in Gujarati Medium & Now My Son Is studying in English Medium school. As per The Bombay Primary Education trust rules and Act, 1949 It mandatory for All schools to offer Gujarati As a subject in the school. But Schools are not offering it. I have sent Written submissions to the school, DEO, Vadodara CM, Gujarat State, CBSE, New Delhi several times repeatedly. But very disappointed to tell you that none has taken any action till today.
Don’t You think Sir, Though I ‘m Very proud that I Had been taught in gujarati medium but if we have absolutely no respect for our mother tongue, It will have no future.
Also the nature favours those Who is fit to survive.
Still I hope for the best of Gujarati Language.
Best Regards
આદરણીય મહાશય,
આપે સો ટકા સાચી વાત કહી. આપણી ગુજરાતી ભાષામાં તથા કદાચ અન્ય ભારતીય ભાષાઓમાં પણ (મને સાધારણ હીન્દી સીવાય બીજી કોઈ ભારતીય ભાષાનો પરીચય નથી.) જે શબ્દો આપણી સંસ્કૃતીને સમજવામાં મદદરુપ થાય તેવા શબ્દો અંગ્રેજી ભાષામાં ભાગ્યે જ મળી શકે.
હું તો ૩૪ વર્ષથી પણ વધુ સમયથી પરદેશમાં રહેતો હોવાથી ગુજરાતની આજથી પરીસ્થીતીથી ખાસ વાકેફ નથી, પણ ઉપરની બધી ચર્ચા જોતાં લાગે છે કે શીક્ષણ અંગેની પરીસ્થીતી ફરીથી ગુજરાતી ભાષાને “શું શાં પૈસા ચાર” તરફ લઈ જશે તેવી થઈ ગઈ હોય એમ લાગે છે.
આપે આ લેખ દ્વારા બહુ જ ઉપકારક કાર્ય બજાવ્યું છે. આપનો એ બદલ તથા ભાઈ શ્રી મૃગેશભાઈએ આ લેખ પ્રસીદ્ધ કરવા બદલ એમનો પણ હાર્દીક આભાર અને ખુબ ખુબ ધન્યવાદ.
-ગાંડાભાઈ
Dear Shri Keyurbhai: I am totally shocked to know the reality
that you described in your comment above. It is amazing that despite
the law already existing, certain schools just refuse to even offer Gujarati
as a subject in Gujarat it self. The enormous courage that these schools
have shown certainly speaks volumes on what self-pride and `Asmita’ that
we have in Gujarat, and the quality of our social and political leadership,
and our priorities. Otherwise, how these English schools will dare to
act like this? They simply know that either we people simply don’t care,
or we are just impotent to act.
There are other important recent comments and suggestions that
I see above that deserve attention, which include those from Shri Nilesh Shah,
Shri Bhavna Patel, Shri Vijaybhai, Shri Sureshbhai and others.
I request the reader’s attention to an important point. I am not taking
interest in this matter because I have some mad love for Gujarati, or I am
interested in raising some small and narrow regional feeling. NO, that
is NOT the case, please believe me. My chief concern is our children
and new generation being deprived of the cultural heritage and treasure
that this ancient land of Indian continent harbors and possesses. To pass
that on language is a very powerful medium, whether it is Gujarati or Marathi
or Bengali or other Indian languages. Its a great loss to our new generation
if they just miss it purely because we older generation are inefficient/
foolish/lazy, or have no deeper understanding, or are just too short-sighted
and busy and dipped in our selfishness day and night.
What can be done? We had some initiative here, `Project Gujarati’,
but seems to have slowed down if not dead. Are there not any NGO’s in
Gujarat who can just make sure that at least this existing law can be and is implemented? Can’t we see any thing beyond industry, politics and money?
What is our definition of prosperity after which we are running?
PSJ
માફ કરજો ..
અખિલભાઈના બીજા મુદ્દાઓ પણ વાંચો ( બધા નક્કર સ્વાનુભવ પર આધારીત છે.)
—————————
અમે ( તૃપ્તિ અને મેં )ગુજરાત રાજયમાં કરેલા પ્રવાસની સંખ્યા ભલે ઓછી છે પણ તે દરમ્યાન થયેલા જાત અનુભવો પરથી તારણ તો કાઢી જ શકાય એમ છે કે,
> >
> > ૧. ૯૯% લોકોનો વ્યવહાર કહેવાનો જુદો, કરવાનો જુદો અને લખવાનો જુદો છે.
> > ૨. સમસ્યાની સામે થઇ જઇને પડકારવાની હિંમત વિકસાવવાને બદલે પોતાનું હિત જળવાઇ જાય એટલે પત્યુંનો જ અભિગમ ચારેય બાજુ દેખાયો છે.
> > ૩. છાપા કે અખબાર અને ટીવી વાળા જે લખે કે બતાવે એ જ સાચું એવી મનોદશા હેઠળ મોટા ભાગના લોકો જીવે છે.
> > ૪. રાષ્ટ્રહિતની માત્ર વાતો જ કરવામાં આવે છે.
> > ૫. રાષ્ટ્રની સંપત્તિ તેમજ સંસ્કૃતિના જતન અંગે માત્ર ભાષણબાજી જ થાય છે.
> >
> > મોદી સાહેબના કે પછી આપણા ગુજરાતમાં, પાંચ કરોડ ગુજરાતીઓના ફક્ત ૧૪ વરસની ઉંમરે પહોંચેલા, ભરૂચ, રાજકોટ, જુનાગઢ, માંગરોળ, તલાલા, વડોદરા, સુરત અને વલસાડના શહેરી અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રહેતા અને ધો. ૯માં ભણતા આશરે ૧૨૦૦ બાળકો સાથે અમે કરેલ પ્રવાસ દરમ્યાન થયેલા સંવાદે મને અત્યંત અશાંત કરી મૂકયો છે.
> >
> > ધો. ૮, ૯, ૧૦ અને ૧૧માં ભણતા બાળકોને એ ખબર નથી કે –
> >
> > મનીઓર્ડર એટલે શું ?
> > ટપાલખાતું કેવીરીતે ચાલે છે ?
> > પર્યાવરણના પાઠનો સંબંધ તેમની આજુબાજુના વાતાવરણ સાથે શું છે ?
> > રેલ્વે રીઝરવેશન કેવી રીતે થાય ?
> > ચોરી થાય તો પોલિસ સ્ટેશને જઇને શું કરવું ?
> > રક્તદાન એટલે શું અને તે કોણ, ક્યારે અને કેવી રીતે કરી શકે ?
> > મોબાઇલ ફોન કે એના જેવા અધ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણને રમકડાની જેમ વાપરનાર બાળક સાદા ગણિતના સાદા હિસાબ કેવી રીતે કરાય ?
> >
> > આવા તો બીજા અનેક રોજીંદા જીવન સાથે સંબંધીત વિષયો છે.
> >
> > કોનો વાંક કાઢશો ?
> >
> > બાળકો ઠોઠ છે ?
> > શિક્ષકો નકામા થઇ ગયા છે ?
> > સંચાલકોને કેળવણીમાં રસ નથી ?
> > વાલીઓને ‘ભણતર’ ની સાચી સમજ નથી ?
> >
> > આ સાંભળેલી વાતો નથી …. જાતે અનુભવેલી વાત છે.
> >
> > એ.પી.જે. કલામસાહેબે ૨૦૨૦ સુધીમાં ભારત સુપર પાવર બનશે તેવી આશા કયા, કેવા અને કેટલા બાળકો પર રાખી હશે ?
> >
> > આજે ૨૦૦૯માં ૧૪ વરસના બાળકો જ ૨૦૨૦માં ૨૫ વરસના યુવાનો બનશેને ?
> > કે પછી હોંશિયાર, ચતુર, ચબરાક, તેજસ્વી હોય તેવા રેડીમેડ યુવાનોની આયાત કરવા સરકાર વિચારે છે ??
> >
> > વાંક કાઢીને બેસી રહેવાને બદલે ..
> >
> > ૧. માતા–પિતાએ પણ શાળા/કોલેજોમાં પોતાના બાળકો સાથે દર સપ્તાહે એક કલાકનો એક પિરિઅડ ભરવાનો સમય આવી ગયો છે.
> > ૨. પ્રત્યેક શિક્ષકના જ્ઞાનનું વર્તમાન જરૂરીયાત સંદર્ભે મુલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.
> > ૩. વ્યવસ્થાપકોની સંસ્થા ચલાવવા અંગેની વૃત્તી ‘કેળવણીલક્ષી’ છે કે ‘વ્યાપારલક્ષી’ છે તે તપાસવી જરૂરી છે.
> > ૪. અભ્યાસક્રમ સમયાનુસાર રાષ્ટ્રની સંસ્કૃતિને કેન્દ્રમાં રાખી બાળકના સર્વાંગી (શારિરિક, માનસિક, ધાર્મિક, અધ્યાત્મિક, આર્થિક અને સામાજિક) વિકાસ કરી શકવા સક્ષમ હોવો જ જોઇએ.
ગુજરાતી તિર્કે ગુજ્રાતી ભાષાનુ ગૌરવ આજ્ની દેખાદેખીથી જીવ્વા ટેવાયેલી પેઢીને શ્હેજ પન નથી, ઉલ્ટુ પોતાના બાળ્કોને અંગ્રેજી માધ્યમ્મા ભ્ણાવ્વામા જ મહાન્તા માને છે. આજે ગુજ્રાતી માધયમ્મા પ્રવેશ ડોનેશન વગર મળે છે અને અંગ્રેજી માધ્યમ્મા ડોનેશ્ન લેવાય છે. આ હકિક્ત ગુજ્રાતીઓ માટે શર્મ્જન્ક છે.
Our Education ministry is also more interested in opening CBSE, ICSE english medium schools which are taking big amount as fees and parents take proud of educating their child in such schools. Myself and my maximum school collegues who studied in gujarati medium till 12th, majority of them are fluent in english and settled as doctors and engineers. Those parents who are settled well they educate their children in english medium due to status and they are in a stage to communicate with their children in english, but so far as middle class is concern, hardly few among them are able to communicate with them or educate them. So, they send their children for tution. This is the worst situation of our society and education.
I am in agreement with Mr.Pankaj Joshi’s view.
All of you may shocked to know that India’s biggest indursry owner(Reliance) has started DH Ambani English Medium School in surat which is not offereing even gujarati as a optional subject due to Non Gujarati People domination.
I am a ex RIL employee and as a matter of many senior gujarati executives also ignore to attend this cause.
To express our opinion , to discuss matter but little to do in reality is the very much nature of all us , socalled educated and intellecutal gujarati but it is fact of life.
I hope and wish any one associated with Reliance group may try to convey message to their stake holders in interest of our future generation.
Leaving aside cultural heritage, the mother tongue is the best tool through which a human being makes learnt things its own.
As for Education those in power in politics or in society give it a damn except when they want to grind their axe, like Gujarat Vidyapith Chancellor on English medium schools. He says Narendra Modi is recognising them to get votes in next election and for his Vice Chancellor Sudarshan Iyengar “the mushrooming of the English medium schools that are being encouraged by providing recognition and in quite a few cases by accepting big bribes for granting recognition”.
Recently Gujarati Bhasha Parishad took out a rally to protest English Medium schools. Wonder if the reason behind the rally was not the same animosity towards Narendra Modi as displayed by the high ups of Gujarat Vidyapith.
સુરતમાંઅંગ્રેજી માધ્યમની શાળા સેન્ટઝેવીયર્સ અને લુર્ડ્સ કૉન્વેન્ટમાં સતત ત્રણ વરસ જઈ મેં જાતે તપાસ કરી છે..
બે ભાષા, દસમાં ધોરણના વીદ્યાર્થીએ રાખવાની..હાયર લેવલમાં તો અંગ્રેજી માધ્યમનો વીદ્યાર્થી અંગ્રેજી રાખે જ તે સમજી શકાય, લોઅર લેવલમાં ગજરાતી કે હીન્દી રાખી શકાય..તેમાં હીન્દીભાષી બાળકો હીન્દી રાખે; પણ ગુજરાતી ઘરનાં છોકરાંયે હીન્દી જ રાખે ! મને નવાઈ લાગી ! બહુ પડપુછ કરી ત્યારે કહે કે ગુજરાતીમાં માર્ક બહુ જ ઓછા આવે છે..હીન્દીમાં વધારે આવે..નવમા ધોરણ સુધીનો અમારો અનુભવ છે.. તેથી દસમામાં લોઅર લેવલમાં હીન્દી રાખ્યું.. તેમાં માર્ક દસ ટકા વધારે આવે છે..
શાળા પણ ‘જો ગુજરાતી રાખશો તો જાતે ભણવું પડશે, તેના ક્લાસીસ નહીં ચાલે; માત્ર હીન્દીના જ તાસ હશે ને ભણાવાશે’ કહી હીન્દી તરફ ધકેલે.. આ કરુણ વાસ્તવીકતાઓ છે.. કહેવાતા સાહીત્યસેવકોને, ભાષણ કરનારાઓને કે ‘લખાતી ગુજરાતીને શક્ય તેટલી સરળ કરવી’ના વીચારનો જોરશોરથી વીરોધ કરનારને આ જોવા–જાણવાની ફુરસદ જ ક્યાં છે..! ઉત્તમ ગજ્જર
Once a parent sends his child to English medium where Gujarati medium is available why should it bother if Gujarati paper is taught or not. If they are forced to opt for Hindi they have right to protest and get the rules changed.
In Gujarat around 1995 Geography was dropped altogether for something called “Social Change”. It was engineered by the Sociology Departments of the Universities of Gujarat with sole purpose of providing jobs to their M.A. students.
Central Schools everywhere including in Gujarat forces only one language paper for XI & XII, but Gujarat Board of Examination forces two languages. Maharashtra at that level lets its Science Student make do with Physics, Chemistry and Mathematics but Gujarat student must have Biology as well.
Students from Gujarat are very few in National Talent Search Examinations and many other national competitive examinations. Is any one bothered?
I am not surprised to read Nilesh Shah’s experience re: RIL and Reliance school. Shame on Ambani family.
Re: Dahyasankar’s view that parents select Hindi because it is difficult to score in Gujarati etc. – I think this is not correct. In fact one of the reason why we selected Gujarati as second language for our children in school because it is far easy for children to cope up with their studies in school if they are learning same language that is spoken at home. In fact I know for sure from many other Gujarati parent’s experience that their children find difficult to cope up with Hindi at higher level.
I think one of the reason why parents in Gujarat are forced to take Hindi is because option to study Gujarati as second language is not available in ICSE / CBSE – which seems to be choice for most parents (who can afford) compared to local state level boards.
If the child is in Mother Tongue Medium School, there is nothing for him to learn of the language onece he is taught how to read and write in it. He has learnt the mother tongue without anybody teaching it to him. The skill he possesses to improve expression in his mother tongue, no body on this earth is capable to impart to anybody.
What child is hungry for is to know more and more about this world and how it functions. Give him reading material in his mother tongue that satisfies and at the same time keeps burning his curiosity.
As for “Re: Dahyasankar’s view” of Nileshon 26 Feb 2009 at 2:00 pm above, the view I posted through Gujarati is that of Uttam Gajjar of Surat with which I concur to the extent that children of Gujarati parents opt Hindi instead of Gujarati in Gujarat State School Education Board recognised and run by private managements with 135% public money grant-in-aid schools BECAUSE Gujarati Paper not only gives low marks but can fail a student.
Would like to know if there are more ICSE / CBSE schools in Gujarat or more Gujarat Education Board affiliated schools. St Xaviers family schools are long running schools in Gujarat and I doubt if any of St Xaviers Schools in Gujarat are either ICSE or CBSE school.
Would like to know if there are more ICSE / CBSE schools in Gujarat or more Gujarat Education Board affiliated schools. St Xaviers family schools are long running schools in Gujarat and I doubt if any of St Xaviers Schools in Gujarat are either ICSE or CBSE school.
Checking on http://www.cisce.org/LocateSchool.aspx I find total of 19 ICSE schools in whole of Gujarat compared with 105 in Maharashtra.
What does it say about the state of school education in Gujarat?
Second varierty of schools that represent “choice for most parents (who can afford)”
CBSE SCHOOLS as per http://www.winentrance.com/schools/cbse/
Gujarat 81
24 Jawahar Navoday
23 Kendriya Vidyalaya
Maharashtra 158
4 Ekalavya Residential
40 Jawahar Navoday
50 Kendriya Vidyalaya
47 schools in Gujarat and 94 schools in Maharastra do not admit children because their parents can afford them.
Besides ICSE and CBSE schools in Maharashtra there are following number of two kinds of schools.
474 State Board Schools.
246 Matriculation Schools
Check it out at
http://www.exam-results.com/schoolsinindia/schoolsinmaharashtra/stateboardschools.htm
Could not get figures of such schools in Gujarat.
If figures of schools in both states are put against the population of both states there could be interesting comparision.
For NTSE test of 1988 Gujarat gave one National scholar for every 10 national scholars of Maharastra, as per population of both states at the time.
From May 2008 to Feb 2009, during this 10 months Pankajbhai’s article has become a project! Isn’t it telling in itself about the grave need of doing something about strengthening the cause of Matrubhasha?
Trouble is, such wonderful 200 opinions are not accessible to Gujaratis. This internet as a medium is still elien in Gujarat; where this ‘Grave Need’ lurks on streets. Gujaratis in Gujarat read printed news papers, and these papers are not interested in promoting Gujarati. Strange, You’ll feel – because you think Gujarati is the language through which they make their millions! There you are, making millions is their goal and they are converting their papers in Gujlish; because that’s what their advertisers want. Multinationals and other guilty-national companies target monied Gujarati middle-class and the naive notion is that this English or Gujlish defines it! So, worst come to worst, these papers are ready to convert to English if need be. Then how to reach Gujaratis on street, with this message of Matrubhasha?
I’ll tell from my experience. I am part of the Guj Bhasha Parishad team which envisioned and is implementing “Guj Bachav Zumbesh”. We successfully completed protest at Vidyapith gate, Rally with slogan shouting and banners on Ashram road (a’bad), we distributed an easy to read-n-understand handbill to 1500 people on the road during this 45 minutes, a gathering at Sahitya Parishad and a celebration of internatioal Mother tongue day with guj poetry and songs ( 500 people enjoyed the show). Success is a relevant term. But being an ‘action program on streets’, it’s success compared to this internet debate, we are having here. I’ll explaine the acheivements…
Due to this movement, all the papers carried news on it mentioning all the 4 aims of Zumbesh, specified in my letter published here also previously. All the Gujarati TV channels- satellite and cable- showed clippings, through this reporting awareness of Matrubhasha Divas spread and in many cities various groups hold some or some other program to mark the day. The issue has caught the fency of many writers and these days you can read scattered columnists commenting on iether of 4 aims of the Zumbesh. In short it’s reaching out to common people. Sure nothing concrete is acheived but a strong footed begining, but that’s good enough. “Guj Bachav Zumbesh” has planned the next rally and gathering in Surat city on 21st March, to take it to different corners of Gujarat.
I don’t know how to utilize the raw energy and deep concerns of ‘Read Gujarati’s readers here, but somebody should give a thought to it and project this overwhelming concern for Guj Language to Gujaratis in Gujarat! I will request to editors of this website to lend their name as a supporter of Zumbesh, which we can project through other media. To know more about Zumbesh write to me : manavmedia0@gmail.com
- Kiran Trivedi
Please remove my comment number 195.
The link I depended on cannot be trusted.
Found a link for the number of Secondary and Higher Secondary State Board recognised, taking grant from the government and not-taking grant, is found which should be giving almost acurate figures.
It is http://www.gseb.org/totalschool-teacher.htm.
For Maharashtra there should be similar location, but the sites are not opening.
From the List of Recognised secondary and higher secondary school/Primary school in maharashtra on http://www.maharashtra.gov.in/ there are following number for each of 8 divisions.
01 2915
02 2200
03 1865
04 3075
05 2511
06 2172
07 2277
08 1504
= 18519
I believe this is not the complete picture as in Maharashtra there are junior colleges and many established colleges like Ferguson College of Pune opted to run HSC (+2) classes, and I believe thereby reducing the scurge of teachers exploiting students and parents in terms of outside school hours tuitions.
Schools in Gujarat as per the link given earlier are 11134
Against these Maharashtra has 64 schools for affording parents and Gujarat has 34 schools.
It does not mean that the State Board schools are for any body or admission to them are as per merit or as per the locality where the student is registered living. Schools such as St Xaviers, or Mount Carmel are those who can pay bribes in money or through quid pro quo
Shri Kitanbhai: Heartiest congratulations on
your efforts, planning and the success! Of course
awareness is the first thing we need. You have
described the reality of Guj very well.
In the meantime, we had some important
views here from Shri Gandabhai Vallabh, Kaushik
Joshi, and detailed comments from Shri Dayashankar
Joshi.
I wonder if the organization such as yours,
or some others can take up concrete issues such
as what Shri Keyurbhai mentioned above. There
are certainly other possibilities on how to use the
views expresses here, many of which are important
comments.
As they say “The journey of a million miles, starts with thousand steps!”.
આપણે બધા આમાં આપણી યથાશક્તિ આપણો સમય અને કુશળતા આ હેતુ માટે આપીએ તો આ બહુ મુશ્કેલ કાર્ય નથી.
જો ગુજરાતી ભાષાને જાળવવી હોય તો સહુથી વધુ પ્રયત્ન Generation Y (એટલે કે આજની નવી પેઢી) તરફ થવો જોઈએ. આ વિષય એવો છે કે એમાં ઝુંબેશ કરતા પ્રેમ / સહકારથી વધુ સારૂં અને નક્કર કાર્ય થઈ શકે. આ કાર્ય ફકત સાહિત્યકારો કે વર્તમાનપત્રો “હાઈજેક” ન કરી જાય તો સારૂં – આ કાર્ય બધાનું હોવું જોઈએ.
Kiva.org ની જેમ એક મંચ તૈયાર થાય કે જેના વડે આર્થિક સધ્ધર ગુજરાતીઓ અને ગુજરાતી ભાષામાં કે ગુજરાતી ભાષા ભણતાં બાળકોને સ્કોલરશીપની વ્યવસ્થા જો ઉભી કરી શકાય તો એ જેટલા પણ વિધાર્થીઓ ને ગુજરાતી ભણવા માટે પ્રોત્સાહીત કરી શકાય એ વિધાર્થીઓ ગુજરાતી ભાષાનાં સૌથી અસરકારક આદર્શ થઈ શકે. આ માટે કોઈ મિત્રોને સાથે જોડાવવાની ઈચ્છા હોય એ promotegujarati-subscribe@yahoogroups.com ને એક ઈમેઈલ મોકલી Promote Gujarati માં જોડાઈ શકે છે. આમાં કંઈક નકકર થશે કે નહીં એ અત્યારે ખબર નથી – પણ આશા રાખું કે આમાં એક નાનુ પણ Action Oriented ગ્રુપ થાય તો ઘણું થઈ શકે એમ છે.
ડૉ.પંકજ સાહેબનો લેખ વાંચી ખુબ જ પ્રભાવીત થયો.
ગુજરાતી ભાષા ના ઘણા એવા શબ્દો છે જેનું અગ્રેજી ભાષાંતર થઇ જ ન શકે. દા.ત. ‘પાર્થિવ દેહ’ ને તમે ‘Dead Body’ કહી ના શકો.
મારા ૩૦ વરસ ના England ના વસવાટ દરમ્યાન હું યુરોપ ના ઘણા દેશો માં ફર્યો જેવા કે – Portugal, France, Spain, Greece, Germany, Switzerland, Poland, Prague and Island. તમને કદાચ નવાઇ લાગશે કે ઉપરોક્ત દરેક દેશો માં English ભાષા ફ્ક્ત જરુરીયાત પુરતી જ વપરાય છે. સામાન્ય રીતે ફક્ત ‘ટુરીસ્ટ’ વિસ્તારમાં જ English બોલાય છે અને તે પણ ભાંગ્યુ તુટ્યું. કોઈ ફ્રેંચ નાગરીક તમે એક સવાલ English માં પુછશો તો તેનો જવાબ હંમેશા English ને બદલે French ભાષામાં જ આપશે.
હું તો હાલમાં એ પણ જોઈ રહ્યો છું કે અહિં England માં ઉછરેલ બાળકો તેમના મિત્રો સાથે ગુજરાતી ભાષામાં બોલવાનું વધારે પસંદ કરેછે.
For any language to make a mark it has to have a body of written material.
ગુજરાતી બચાવ ઝુંબેશ had to be started out of fear for this body not increasing in quality.
It will not begin to increase by any organisation spending money.
Gujarati children need material that grips them, meets their curiosity.
There will be writers who will produce such material if Gujarati parents take educating their children in their own hands. Give up dependence on Government and its text book writers.
For this to happen parents will have to force government to make schooling in a government recognised school non-compulsory.
very good article…! First I admit my son in totaly english medium school, but after three years i feel that it is unfair to ignore gujarati from our child’s life. So, i change his school & admit him semi-english school. After this change i feel , my son became more powerfull in life. thank you.
ગુજરાતી ભાષાની અસ્મિતાનો મહિમા દર્શાવતા લેખનો પ્રતિભાવ પણ અંગ્રેજીમાં અપાય તે કેવું !
આપ્અણે બધા “રીડગુજરાતી”વાળા તો ગુજરતીનો મહિમા અને આદર કરશું જ પણ આ સંદેશ અંગ્રેજી માધ્યમના આંધળા અનુકરણ કરતા વાલીઓને પહોંચાડવાનું આપણે કરવું પડશે.
ખુબ જ સારો અને સુંદર લેખ છે.
મારા બ્લોગ govindmaruwordpress.com ઉપર ‘પ્રગતી માટે અંગ્રેજી માધ્યમ જરુરી ખરું ?’ ની મુલાકાત લેવા વીનંતી છે.
ગોવીન્દ મારુ
This article is very interesting, it’s really commendable to see how author has touched upon various points that one would have hardly realized while being part of so called ‘English Learning’ race.
I would like to share my views; I did my schooling in Guajarati medium up to 12 standards and later got my graduation and post graduation masters done in English medium. When we are not inheriting any family business to settle down in Gujarat for rest of our life or when we want to pursue our career in the field of our interest, not being able to communicate well in English is bit of a problem. Let’s be realistic and accept this fact. Most of us would know how it feels when our competitors who are less skillful/talented but better at communication have an edge over us in competitive exams/GD/interviews or everywhere in competitive world (outside Gujarat) for that matter.
I read some of the opinions that how eventually we all learn English and sometimes we end up speaking better English then the native English speakers, I totally agree and respect that opinion. But the initial period (just getting out of the school and appearing for the exams) is very critical for our career in order to be able to choose and decide as to where are we going to spend 8 hours a day for rest of your life. You don’t want to be constrained with language barrier and your mother tongue to decide how you should live rest of your life.
I am very firm and sure that I am going to admit my kid to a English medium school for the above reason. Whether I accept it or not, I don’t want to see my kid being embarrassed at any interview or discussion or staying aloof from favorite friends because of not being able to mingle with any language barrier.
I think getting education in Gujarati is not always up to our choice. If you are settled outside of Gujarat, its might not be possible get education in Gujarati. Also you would not want your kid to be the ‘odd man out’ when he or she has very less to share in common with his/her friends.
I am not trying to say that Gujarati is less important but the point that I am trying to make here is : its entirely up to the parents to teach good speaking and writing Gujarati to their kid. I am very proud of my mother tongue Gujarati and I wish my kid also have same ‘bhasha prabhutva’ on Gujarati as I do. Also
‘Being able to read in Guajarati and ‘being able to enjoy the nice books or cultural articles printed in Gujrati are two different things, later one is totally up to one’s personal interest and choice.
What I feel is its going to be a big win for us to see our kid talking in Gujarati very fluently as well as reading and writing in Gujarati. It’s our duty to handover cultural values and knowledge about our own language to our next generation and it’s up to their interest to carry it forward. If nobody was doing anything differently past in history, we all would have been speaking Sanskrit…..:)
First of all it is indeed a wonderful article, I liked it because my views match with Author’s and hence due to that bias or due to the truth that Author has brought in the article, I liked it very much.
I didn’t really read all the comments, but the begining few, and the ones from “Dhrashti” are really interesting ones. She (because in Gujarati, this is a femininte name) advocates use of English, but if she read her own writing, she would realise that how much English does she know and how correct could she write in those two small messages? Forget the message, She doesn’t even know how to spell her name, That is why my dear, Author is requesting to learn Gujarati. Your name is spelled as Drushti or Drashti (દ્રષ્ટિ અથવા દૃષ્ટિ), which means sight/eyesight, you have definitely been named in Gujarati, or in broad sense, Sanskrit, and there is no Word like Dhrashti (ધ્રષ્ટિ) in either Gujarati or Sanskrit. And when you ask what have you done to save Gujarati, forget the author, tell us that what do you want to do to make English Universal lenguage. Do you know that the neighbouring countriies of England (UK as you broadly know it) don’t speak English at all? Have you ever been to tried to know how English people communicate with their neighbour France, Switzerland, Germany, Holland, etc.? Try and visit those countries and your eyes will open that which is a universal language. there is none. Everyone respects their own language and tries to preserve it, only Gujaratis like you, who are half filled pots, condemn it and praise English.
પંકજભાઈ,
આટલા પ્રતિભાવો આવ્યા એનો અર્થકે વિષય દરેકના હૈયે છે.
બે વર્ષ પહેલાં અમદાવાદની સેન્ટ ઝેવિયસ કોલેજમાં એક લેબોરેટરીના ઉદઘાટનમાં જવાનું થયું હતું. ડો. વિન્સેન્ટ બ્રીગૅન્ઝાઍ પૉસ્ટ ગ્રૅજ્યુઍટ
વીદ્યાર્થીનીને અંગ્રેજીમાં ભાષણ આપવા કહ્યું જેણે B.Sc. ગુજરાતી માધ્યમમાં
કર્યું હતું. આ ભાષણ ખાસ ઊદાહરણ આપવા માટેજ રાખ્યું હતું. અમને અંગ્રેજીમાં કોઇજ ઊણપ દેખાઈ નહોતી.
આભાર
ગુજરાતી ભાષાને જીવંત રાખવાના પ્રયાસો બિરદાવવા યોગ્ય છે.
આ બધી ચચૉમાં એક વાત આપણે ભુલી જઈએ છીએ કે..છેવટે ભાષા મૃતઃપાય કેમ થાય છે..જેમ કે સંસ્કૃત..પાલી. પ્રજા જ્યારે તેનો ઉપયોગ કરવાનુ ક્રમશઃ ઓછું કરી દે એટલે ભાષા કાળક્રમે ઘસાઈને ઈતિહાસ બની જાય…પ્રજા પોતે જ ભાષાનો સંહાર કરતી હોય છે..જેમકે સંસ્કૃત..પંડિતો..બ્રાહ્મણોએ લોકજન સુધી પહોંચવા જ ના દીધી..ઉલટાનું તેનો ગેરઉપયોગ કરી પ્રજાને ડરાવતા..આમાં તો પાપ લાગે..શાસ્ત્રમાં લખ્યું છે..!!અને પ્રજા બિચારી ટગર ટગર જોઈ રહેતી. સંસ્કૃતનો સંહાર તેના રક્ષકોએ જ કયૉ.
ગુજરાતી ભાષા પણ આ જ દિશામાં આગળ વધી રહી છે..આપણે પોતે જ જવાબદાર છીએ…જેમ કે આપણા જ રમુજી લેખક સ્વ. બક્ષી કહેતા..માનું ધાવણ છોડવાનો પણ એક સમય હોય છે..આવી વાહિયાત વાત બંગાળમાં કોઈ કરી શકે..સ્વપ્નમાં વિચારી પણ ના શકાય..તે પ્રજાને પોતાની ભાષા પ્રત્યે ગૌરવ છે.
મૃગેશભાઈની વિષયને વળગી રહેવાની તાકિદ સાથે હું આંશિકપણે સમંત છું. કોટૅમાં વકિલ જ્યારે દલિલો કરતો હોય ત્યારે ફકત અને ફકત કેસની જ ચચૉ ના કરતો હોય..પોતાનો કેસ મજબુત કરવા તે કેસની આજુબાજુ ઘણી દલિલો કરે જેમાં સમાજમાં ચાલતી સાંપ્રત ઘટનાઓ..ઉદાહરણ.. મયૉદિત રીતે પેશ કરે જેથી કેસને સમજવામાં અને આસાન કરવામાં મદદ મળે…તેવી રીતે અહીં બ્લોગ પર વાચક ભાષાની મયૉદા રાખી પોતાના વિચારો વ્યકત કરે તો તેને નિયંત્રીત કરવાની મથામણ બિનજરુરી છે..કોઈ ઓફટ્રેક જઈ જઈને કેટલું જશે..ભાષાની મયૉદા સાથે વિચારોને અમયૉદિત વહેવા દો..તમારું પોતાનુ કામ પણ ઘટશે…!!!
જય જય ગરવી ગુજરાત.
hi dear sir..& all dear frnds..who hv commented….
mei lekh wachyo ane comments pan…………
pan bahu dukh thayu ke bahu loko naa paase matra questions j che………tame gujarati ne bachawwa maate shu pagla laishako cho….athwa to lairahya cho………..
to tem ne maaru nivedan che ke……..te maate pan tame bija par depended rahesho to kadach kyare pan kai nahi kari shako…………..we need ke tamej koi solution lai ne aawo ke………….aap ne shu kari shakiye…………..ane te apnawi …………………. shu pharak pade che……te tamne automaticaly dekhai aawshe………..
so “consentrat on solution rather then problem.”……………………
Excellent discussion and comments.
But where is the action plan?
But where is the action plan?
—————————-
We are Gujaratis/ Indians
The whole discussion proves the above statement.
Vachaneshu kim daridrata !!
We are not even followers, let aside leaders.
Vivekanand and Gandhiji were foolish.
They should better have engaged themselves in Share market.
Mona ben , aama tamara ketala taka !
હુઁ અઁગ્રેજી માધ્યમની ૧૦મા ધોરણની વિદ્યાર્થિની છુઁ. મારી બોર્ડ એકઝામના થોડા દિવસો પહેલાઁ મને શિક્ષણ વિભાગ ગુજરાત સરકાર તરફ્થી આયોજિત વક્ત્રુત્વ સ્પર્ધાની જાણ થઇ અને મેઁ મારી આ પ્રિય ઈવેન્ટમા માથે એકઝામ હોવા છતાઁ ભાગ લેવા વિચાર્યુ. પણ નિરાશ થઇ કારણકે સ્પર્ધા ગુજરાતીમાઁ હતી. પણ મારા પપ્પાએ મને પ્રોત્સાહિત કરી અને સરસ મઝાની સ્ર્કિપ્ટ લખી આપી. મારાઁ સાનઁદ આશ્ર્ચર્ય વચ્ચે હુઁ અનુભવી શકી કે આખી સ્ર્કિપ્ટમેઁ ખૂબ જ સારી રીતે યાદ રાખી લીધી છે અને બહુઁ સરસ રીતે બોલી પણ શકુઁ છુઁ. તાલુકા અને પછી જિલ્લા કક્ષાએ મેઁ પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યુઁ અને મારી માતૃભાષા સાથે દોસ્તી થઇ. આજે હુઁ દાવા સાથે કહી શકુઁ છુઁ કે આપણે જ માતૃભાષાને છોડી રહ્યાઁ છીએ. આપણે જો એનો પાલવ પકડવા જઇએ તો એ તો આપણને એની ગોદમાઁ લેવા આતુર જ હોય છે એક માતાની જેમ. અને માતૃભાષાની ગોદમાઁ જે હુઁફ અને શાઁતિ મળે એ તો અનુભવવાની જ વાત છે. મારુઁ આ રીડ્ગુજરાતી પરનુઁ સર્ફીઁગ પણ એને જ આભારી છે.
ગતિ દેસાઈ
Nice Article. I am fully convinced with the discussion. However, I am not convinced with the steps need to be taken to for “SAVING” Gujarati language.
All of first, I wish everyone to look at the fact sheet.
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_languages_by_number_of_native_speakers
We have 46.1 million native speakers of Gujarati. Gujarati is at 25th Rank in 250+ most spoken languages through out the world. So let’s not talk about “SAVING” the Gujarati language.
Secondly talking about English, as you can see in the same link, it’s at 2nd Rank in 250+ most spoken languages. But have we ever heard of the language at 1st Rank? Nope, at least not me. Then why English has got an upper hand over others?
1) The most developed country in the world (USA, UK etc) has those language spoken. And everyone need to talk to them in thier language.
2) Secondly, looking at history, we Britishers have ruled several places in the world. That ruling, at that time was kind of “business” for them and they needed a uniform language. And that’s always the language of ruler’s language. They wanted local people to learn their language so that they can have clerical things done here.
3) Third and most important reason: Everyone has said about kind of language spoken in the world and how government of different countries are encouraging people to talk in their own language etc. Can anyone tell me, how many countries have the computers with their own language driven key-board with them? Yes, computers are widely accepted and English is the medium for them. That’s why English has got an upper hand over it. I am sure that the country speaking the language with Rank#1 also don’t have the computers which are fully communicating in their language. Correct me if I am wrong.
Now let me tell my views on the discussion:
1) The moment we start “SAVING” the language, it means we have started accepting that it’s dying. It’s about perception. All of first, we need to start considering that it’s at #25 of all the languages spoken. And this is really a great thing considering the size of Gujarat in entire world.
2) We need to stop comparing the languages. Each language has its own origin and characteristics. Each of the language has their own good and bad things. We really can’t compare them.
3) Scientifically speaking, those states like Gujarat and Maharashtra have upper hand which have their own regional language. It’s because science says that the more human language you can learn, the more intelligent you be. So let’s continue being intelligent. Let’s not talk of replacing Gujarati with English. But let’s not do the other way round too.
4) Let me tell you the facts about me. I had my education upto 12th in Gujarati Medium. Then my graduation and post-graduation in English Medium as both were computer courses. Then I moved out side Gujarat but within India. I never felt that I have done anything bad by not having English medium. WHENEVER WE START THINKING ABOUT OUR STRUGGLE WITH GUJARATI, WE START THINKING THAT THE PROBLEM IS WITH OUR MEDIUM. I have seen my friends from Gujarat suffering while communicating in English. IT’S BECAUSE, THE QUALITY OF ENGLISH WE ARE TAUGHT IN GUAJARATI MEDIUM SCOOL AS SECOND LANGUAGE. ITS BECAUSE OF ACCENT WE HAVE IN SPEAKING ENGLISH. IT’S NOT THE MEDIUM. I am sure if we can have quality education as far as any other language concerns, we will not have to think about either Gujarati OR other language. It’s Gujarati AND other language.
5) Finally, let me tell you about my dream Gujarat. My Gujarat will be the one, with people having love and affection for every human being without bias of language they speak, the tradition they follow, the culture they belong to. My Gujarat will be the one having all the schools which will have four categories of mendatory languages. a) Gujarati b) English c) Any other Indian language d) Any other foreign language.
It’s not the development efforts which makes the language popular rather it’s the quality of humans who speak them, which make their language popular. How many from us really know that even though English has 26 alphabets but 44 different sounds? Technically speaking, it’s not the language which should have got this much popularity. Even then why is that popular? It’s because of the people who speaks the langauge. They are amongst the developed countries and they are amongst the technology freak who could provide environment to have invention like computer. If the type-writter would have been invented very first time in Gujarati, the chances are there that Gujarati would be at #1 place overtaking the English.
I hope my comments hit the right place. If you have anything to say besides this place, I welcome your thoughts at nil_bhatt2001@yahoo.com
Hello,
I was reading the comments of above people who are comparing number of colleges in Maharashtra and Gujarat. I wish to know from when has any other state’s performance become benchmark for Gujarat? Is that a kind of competition?
Anyways, if you anyhow want to compare these two states, then have a look at the factsheet again:
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_states_and_territories_of_India_by_population
1) You can see that Maharashtra is having almost double population than Gujarat.
2) You can see that Maharasthra is having almost 1.5 times area than Gujarat.
3) As posted in earlier link, Marathi is at #16 place in most spoken language and we are just 9 place behind.
I wish we could talk about growth, continous growth without any comparison with anyone. Let’s do a little better each time. Let’s not have any other’s statistics as benchmark. And rather than having just quntitative approach in improvment, let’s focus on qualitative approach as well. Let’s improve the standards of whatever we have along with improving the quantitative figures.
ખુબજ હ્રદયસ્પર્શી લેખ….
આપણી માર્તુભાષાની અસ્મીતા ટકાવી રાખવાના દૈવી કાર્યમા મ્રુગેશભાઇ તમારુનામ અગ્રીમ રહેશે.પંકજ જોશી ના આ લેખના સુર વિનોબા ભાવેના આ ક્થન ને સૂસંગત થય છે.
જૈવીક ઉત્ક્રાંતીમા માર્તુભાષા પાયામાં છે. ગધેડાનું બચ્ચુ ગધેડાની ભાષામાંજ સમજે
વાંદરાનૂ બચ્ચૂ વાઁદરાની ભાષાજ સમજે અને શિક્ષીત થાય. તમે કલ્પના પણ ના કરી શકો કે આખુ બ્રીટન કોઇ વિદેશી ભાષા વડે વિકશીત થાય. વિષ્વમાં ક્યાંય એવુ નથી બન્યૂ કે આટલી વિશાળમાત્રામા રહેતી પ્રજાને મોટા પાયે વિદેશી ભાષા વડે શીક્ષીત કરવામાં આવી હોય.
શીક્ષણમાં રસ ધરાવતા સૌ વાચકો જોગ -
એક માહીતી લેખ …
http://rutmandal.info/GlobalGurjari/?p=383
I see several important comments here in last weeks,
and of course many other very important comments and suggestions
are already given previously.
Can some one please go through all of these comments carefully,
and make a list of most important suggestions, of what are the things we
can do, as a numbered set 1,2,3,….? Of course, if more than one person
does it that is still better!
I think that will be a very important thing to do which should be done,
and it will be very useful for future actions.
મિત્રો, અહિ આપેલ પ્રતિભાવો માં હું અનેક અગત્ય ના સુચનો
જોઇ શકુ છું, જે આગળ ના કાર્ય માં અત્યન્ત મદદરુપ થઈ શકે તેવા છે.
મારી વિન્ંતિ છે કે આ બધા નો એક અથવા વધુ મિત્રો કાળજી પૂર્વક
અભ્યાસ કરી ને ૧, ૨, ૩,…આ રીતે અમલ માં મુકી શકાય, કરી શકાય
અને લઈ શકાય તેવા પગલા ઓ ની યાદી બનાવે. આ ઘણુ ઉપયોગી
કાર્ય થશે, જે ભવિષ્ય માટે માર્ગદર્શક બની શકે….પંકજ જોષી
ભારતમા માધ્યમની સમસ્યા:
ભારત માટે, બહાર રહેનાર ગુજરાતીને, કોઈ વિધાન કરવાનો, શો અધિકાર? પણ કદાચ ક્ષેત્રના બહારથી, વધુ વસ્તુનિષ્ઠ અને તટસ્થ,,અવલોકન કરી શકાય, માટે કોઈ પણ દુરાગ્રહ વગર, એક શિક્ષક તરીકે આ વિચાર બધા ગુજરાતી ભાષાના પુરસ્કર્તાઓ, અને હિતેચ્છુઓ સામે મંથનમાટે મૂકૂ છું.આ વિચાર કોઇ ઠોકી બેસાડવાની વાત નથી .
પહેલાજ કહી દઉ, કે શ્વૈચ્છિક રીતે કોઇ પણ ભાષા શીખવા-શીખવવામા વિરોધ નથી. કોઇને પણ ચીની, જાપાની, રશીયન, જર્મન, ફ્રેંચ કે અંગ્રેજી શ્વૈચ્છિક રીતે શીખવાની છૂટ હોવી જોઇએ.
વિચાર: આપણે એક પરદેશી માધ્યમ શીખવવામા વિદ્યાર્થીઓના કરોડો વર્ષોનો દુર્વ્યય તો કરતા નથી ને?
વિદ્યાર્થીને એક પરદેશી (અંગ્રેજી) ભાષા (માધ્યમ)શીખવામા ૧૦-૧૫ વર્ષ સહેજે લાગી જાય છે. આવા કરોડો વિદ્યાર્થીઓ ના કરોડો વર્ષો, એ પણ એક અભિવ્યક્તિનુ માધ્યમ શીખતા શીખતા ખર્ચાઈ જાય છે. આનુ નાણાકીય અંદાજિત મૂલ્ય અબજોના આંકડામા હશે.
પછી એ ભાષામા નિર્માણ કરતા કરતા આખી જિંદગી લાગી જાય છે.આમા અંગ્રેજીનો વિરોધ નથી. પણ, વિચારો, કે આપણા વિદ્યાર્થીઓ (crutches)અંગ્રેજીની ઘોડી ઉપર ચડતા શીખે, પછી ઘોડીનો ઉપયોગ કરીને ચાલતા શીખે, પછી દોડતા, અને પછી વિશ્વમા આગળ નીકળે. આ અપેક્ષા તર્ક સમ્મત જણાતી નથી. હું, ૨૫ વર્ષોથી અંગ્રેજી માધ્યમમા ભણાવતો હોવા છતાં, અંગ્રેજીમા કવિતા કરવાનો વિચાર સિક્કે ના કરી શકું. પાછુ, અંશતઃ આને લીધે એક તો, આપણા બાળકો આપણી ભાષા, સંસ્કૃતિ અને પોતા પ્રત્યે લઘુતા ગ્રંથિ સેવતા થઈ જાય છે. રશિયા, ચીન, જપાન, ફ્રાન્સ વગેરે દેશો, કોઈ દેશ પરદેશી માધ્યમોમા શીખવતા નથી.
પરિણામ શું? તો, ૬૦ વર્ષ પછી પણ દેશ આગળ આવવામા કઠણાઈ છે. જે વિકાસ થયો છે, એ મહા મહેનતે થયો છે. બહુસંખ્ય સમાજ લાભથી વંચિત છે. પાછુ એમા આપણા વિદ્યાર્થીઓનુ બાળપણ હોમાયુ છે. બાળપણ વગરજ બાળકો કિશોરો, યુવાનો થઈ જાય છે. ને બાળપણ ગુમાવ્યાથી માનસિક સંકુલિતતા ચરિત્ર ઉપર અંકિત થઈ જાય છે.
થોડા લોકો પરદેશ જવા ઇચ્છતા હોય, તો એજ લોકો શ્વૈચ્છિક રીતે એ ભાષા શીખે, એમા કોઈને આપત્તિ ના હોય. આવતી કાલે જો રશિયા આગળ આવે, તો શું બધા વિદ્યર્થીઓને આપણે તરત રશીયન ભાષા શીખવવા લાગી જવાના?.
ભાગ- ૨
ગુજરાતી માધ્યમમા “ગણિત” ભણવામા અંગ્રેજી કરતા દોઢ થી બે ગણી સહેલાઈ હોય છે. મારી સાથે અંગ્રેજી માધ્યમ માથી ભણેલા કૉલેજમા ૧ લા વર્ષે આગળ હતા, પછી એંજીનીયરીંગમા છેલ્લા વર્ષ સુધી કેવળ ભારતીય માધ્યમ વાળા( ગણિત ને લીધે) આગળ નીકળી ગયા. આનુ થોડુ નિરિક્ષણ કરવાથી આપની ખાત્રી થશે.
૨૦ વર્ષ પહેલા હું પોતે આ વિચાર સાથે સહમત ન હતો. પણ દીર્ઘ વિચાર અને ચિંતનને અંતે, આજે હું આ વિચારમા દૄઢપણે માનતો થયો છું. કોઈપણ તર્કસંગત અભિગમ સ્વીકારવામા આવે.
આનો નિર્ણય આપવા નથી માગતો.
કેમ કે, આ હિતેચ્છુઓએ ચિંતન કરવા યોગ્ય વિષય છે, અને હું બધા પાસાઓથી માહિતગાર નથી. કોઈ પણ ભાષાનુ અધ્યયન શ્વૈચ્છિક રાખવામા વિરોધ નથી.
૬૦ વર્ષોથી પાંજરુ ઉઘાડુ છે, પણ પંખી ઉડવા માગતો નથી. આ મતિ ભ્રમિત (Brain Washed) અવસ્થાનુ લક્ષણ છે. અને આમાથી લઘુતા ગ્રંથી બંધાઈ જાય છે, જેથી અધકચરા અંગ્રેજીમા વાર્તાલાપ કરવામા આખી પેઢી ગૌરવ અનુભવે છે.ગુજરાતીના હિતેચ્છુઓનુ ધ્યાન દોરવા થોડોક વધુ વિસ્તાર થઈ ગયો. વિદ્વાનો જેમના હાથમા ધુરા છે, વિચાર કરે, નેતૃત્વના કર્મો અને નિર્ણયો આખા સમાજને અસર કરતા હોય છે. લાભ અને એના માટે ચુકવવી પડતી કિમત વાજબી છે, કે? આ પ્રશ્ન પૂછવા માટે એક હિતેચ્છુ હોવુ પૂરતુ છે, એમ હું માનુ છું.નરેંદ્ર મોદી એ કેળવણી વિષે સુઝાવ આપ્યો છે, એ બધી રીતે વિચારણીય છે. દેશ છલાંગ મારી આગળ આવી જશે.
ટીપ્પણી લેખક
યુનિવર્સીટી ઑફ મૅસૅચ્યુસેટ્સ, મા ૨૫+ વર્ષો ભણાવી ચુક્યા છે.+કન્સલ્ટંટ છે.
Very important comments above.
Is it just our slave mentality that is working here?
It will then help us if we try and think logically
and what will benefit the future.
આ ચર્ચાને પ્રારંભ કરીને ડૉ. પંકજ ભાઈ એ ગુર્જરી ભાષાની એક અમૂલ્ય અને મૌલિક સેવા કરી છે, એ વાત નિર્વિવાદ છે.આ ટીપ્પણી દ્વારા એમને અનેકાનેક ધન્યવાદ.
આ પત્ર પ્રારંભ છે, વધુ સૂચનો આવકાર્યજ, નહી પણ વિચારણા માટે આવશ્યક છે. બધા પોતાની વાત જરુર રજુ કરે, એ ખાસ વિનંતિ.
પંકજ ભાઈએ, ચીંધેલ દિશામા, આગળ, મારી દૃષ્ટિએ નીચેના ક્રમબદ્ધ પગલાં ભરી શકાય.
(૧) એક સમિતિ, જેમા ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અથવા એજ સ્તરની કોઈ સંસ્થા,
(૨) વિશ્વ વિદ્યાલય જેવી ( અનેક નામ લઈ શકાય) સંસ્થાઓના સભ્યો હોય.
(૩) ગુજરાતી ભાષા તથા વ્યુત્પત્તિ અને સંસ્કૃત- નિઘંટુ અને નિરુક્ત ના જાણકારો
(૪) વિજ્ઞાન અને તંત્ર શાખાઓમા કામ કરનારા.
૫) કલા ક્ષેત્ર સાથે જોડાએલા,પણ જોડાય
૬)————(આ મુક્ત ચિંતન છે)—-બીજા સૂચનો આવકાર્ય છે.
.
(— આ બધામા સમર્પણની ભાવના, ત્યાગી વૃત્તિ, અને પ્રતિભા મારી દૃષ્ટિએ પરમાવશ્યક છે. અને મૂળ ઉદ્દેશ સાથે બાંધ છોડ અસ્વીકાર્ય હોવી જોઈએ.)
આના પછીના પગલાઓમા પારિભાષિક સજ્ઞાઓ નુ સંકલન/નિર્માણ જે સંસ્કૃત આધારિત (જેથી ભારતની અન્ય પ્રાદેશિક ભાષાઓમા પણ ઉપયોગી થાય) હોય.
–”ભાષા શાસ્ત્ર”ને જાણનારા અને સર્વ સમ્મતિથી ચાલનારા, અને ભાષાના ઉત્કર્ષનેજ સમર્પિત એવા સભ્યો આ બીજા તબક્કામા આવશ્યક છે.
આ ટિપ્પણી લેખકે -Structural Engineering ના પારિભાષિક સજ્ઞાઓ ના વિકાસમા, ઉપસર્ગ, પ્રત્યય, સમાસ, સંધિ દ્વારા કંઈક અંશે કામ શરુ કર્યુ છે. (એ જાણ ખાતર)
ડૉ. મધુસૂદન ઝવેરી.
U. Mass. Dartmouth.
USA
Nice and clear article…
મારો દીકરો કમ્પ્યુટર એન્જિનિયરિન્ગના છેલ્લા વરસમા છે અને દીકરી ૧૨મા ધોરણમાં. આ લેખ વાચીને બન્ને બાળકોના અભ્યાસ પ્રારંભે ગુજરાતી અન્ગ્રેજી માધ્યમો વચ્ચે થયેલી રસાકસી (ઍટલે કે કુટુમ્બના સભ્યો વચ્ચે થયેલ વિવાદ) યાદ આવે છે. બન્નેને ગુજરાતી માધ્યમમા ભણાવવાનો અફસોસ આજે કોઇને નથી. અભ્યાસમા સારો દેખાવ કરવા સાથે અન્ગ્રેજી પર પણ સારો કાબુ ધરાવે છે.
કદાચ સમાજના કહેવાતા પ્રતિષ્ઠિત લોકોના અનુકરણમાં મધ્યમ અને નબળા વર્ગના વાલીઓ પણ અન્ગ્રેજી માધ્યમમાં બાળકોને ધકેલીને આર્થિક રીતે તો ખુવાર થાય છે જ, સન્તાનોનું ભવિષ્ય પણ જોખમમાં મુકે છે તેના દાખલા શોધવા બહુ દૂર જવું નહિ પડે.
આ ચર્ચા આટલી લાંબી ચાલી અને જે વલોણું થયું એનું નવનીત ગુજરાતને મળે એ અભ્યર્થના.
Children can learn many languages easily.
We should remove the fear that if they begin
studies in `Matrubhasha’ they cannot learn
other languages. Actually, it is other way
round, they can learn it more easily! But we
we must create excellent schools, as rightly
suggested in the article.
Very nice article and thoughts…
નીચેની જાણકારી, અપ્રત્યક્ષ રીતે, ભાષા વિષયે, નિર્ણય લેવામા સહાયક હોવાથી, આપની સામે મૂકૂ છું. ૨ વર્ષ પર ચીનની યાત્રા વખતે, મને આ અનુભવ થયો.
(૧) ચિની ટાઈપ રાઇટર મા, ૭૦૦૦ અક્ષરો હોય છે, માટે એની લંબાઈ, અડધા મીટરથી એ વધારે, હોય છે. એક મીનીટમા, ૧૧ શબ્દો ટાઈપ કરનાર વ્યક્તિ બહુ કુશળ ગણાય છે.આ કુશળતા પ્રાપ્ત કરવામા, ઘણી મહેનત પડે છે.
૨) ચીની ભાષાવિષે, મે જ્યારે મારા ત્યાંના સહાયક સાથે, તપાસ કરી, તો જણાયુ કે, એ ચિત્રમય ભાષા હોવાથી, વાંચનાર સાંકેતિક અર્થો, ઘટાવતો હોય છે.મારી મર્યાદિત જાણ પ્રમાણે,(ચીની મને આવડતુ નથી) એ ભાષામા, સૂક્ષ્મ અર્થો વ્યક્ત કરવાની, ક્ષમતા બહુ ઓછી (કદાચ નહિવત ) છે.
આમા, આપણે થોડાક મહત્વના મુદ્દાઓ, નોંધવા જેવા છે.
(૧) છતાં ચીન ના નાગરિકો, પોતાની ભાષા મૂકી દઈ, પારકી ભાષામા, વ્યવહાર કરવા માગતા હોય, એવૂ સાંભળવામા નથી.
(૨) આપણી દેવનાગરી પ્રણિત ભાષાઓમા, સ્પેલિંગ પાઠ કરવો પડતો નથી. આ બહુ મોટો લાભ છે. વિચારી જુઓ. એક વાર બારાખડી અને વર્ણો શીખ્યા, કે પછી આખી જિંદગી નવા નવા શબ્દોના અર્થોજ જોવાના રહ્યા. ( આપણા શબ્દકોષો આને કારણે પણ ઓછા વેચાય છે) . અંગ્રેજીમા તો આખી જિંદગી, તમારે શબ્દકોષ ની મદદ લેવી પડે છે. બધા ઉચ્ચારણો પણ એમા સંભવ નથી.
ગમ્મત ખાતર એક સવાલ પુછૂં?
તમે અઘરાપણાના હિસાબે,ચીની ભાષાના બદલે, ગુજરાતિ શીખવા- શીખવવાનો નિર્ણય કરો કે?
હું પોતાને બહુજ ભાગ્ય શાળી માનુ છું, કે મારા કોઈ પણ વૈય્યક્તિક પુરુષાર્થ વિનાજ, જે સંસ્કૃતિમા જન્મ્યો, એમા આ બધાજ લાભો, મને જન્મથીજ પ્રાપ્ત થયા. ડૉ. પંકજ ભાઈએ પણ,એજ વાત આપ સમક્ષ મૂકી છે. હૂં એમની સાથે સોએ સો ટકા સહમત છું
સ્વૈચ્છિક રીતે, કોઈ પણ ભાષા શીખવા-શીખવવામા વિરોધ નથી.
dear pankaj bhai
wel done.
i dont have gujrati fonts so writting in english, [ MAAF KARASHO]
The nation must have its original Religion to survive and progress as its teachings/ messages are woven in the cells of the body, the mind-set is evolved accordingly so its comfortable.
one may allow other religeons to practice but there should be constitutionally recognised RASHTRADHARMA.
Similarly we should have our language GUJRATI as our natural and indwelved language.
one may study as many languages one likes but the core should be GUJRATI only.
what wonderful it is! how beutifully one can express one’s sentiments in our language!
look at its SUVALAP, BHAV, and musical soundings!.
i would say its far far better ,wealtheir than english or other languages.
where is ‘ KAMINI KOKILA KELI KOOJAN KARE’ ? in ther language accept sanskrit
hindi or marathi.
i am proud of my gujrati . it has never came in my way of success in learning sciences, or Remote Sensing techniq.
i am confident GUJRATI will never diminish and will prove its importance.
GARVI, ASMITAAVALI MAARI MATRUBHASHA GUJRATI NE PRANAM
PARASHAR
[MO 9825113357]
I find the comments from Dr Madhusudanbhai and
Parasharbhai most useful and thought provoking, many thanks
for the same. There have been other very useful comments
earlier as well. We have to think carefully along these lines, and
I am sure an action plan and awareness will emerge and
develop as we apply our mind to the issue. Of course, to create
an awareness on this issue on a much wider scale is a major
action in itself in my view. That will then automatically
translate into all sorts of other secondary actions.
But I am just curious also to know if there are friends
who also think if the whole thing is a non-issue? It will be very
useful to know their thoughts, and if so why.
આતિ સુન્દર લેખ…
અતિ સુન્દર લેખ. મ્રુગેશભઇ એ તથા અન્ય મિત્રો એ કરેલિ
વાન્ચન શિબિર આનો જવાબ છે.