ગાંધીજીનો મારા જીવનમાં અનુભવ – મૃદુલા ગણાત્રા

[રીડગુજરાતીને આ કૃતિ મોકલવા માટે શ્રીમતી મૃદુલાબેનનો (રાજકોટ) ખૂબ ખૂબ આભાર. આપ તેમનો આ સરનામે સંપર્ક કરી શકો છો : dr_charuta81@rediffmail.com ]

દરેક વ્યક્તિનાં જીવનમાં કોઈ ને કોઈ પ્રકારે ગાંધીજીનો પ્રભાવ તો રહ્યો હોય જ છે. મારા જીવનમાં એક પ્રસંગ એવો બનેલો ગાંધીજીનો પ્રત્યક્ષ નહીં પરંતુ પરોક્ષ પ્રભાવ મારા જીવન ઉપર પડ્યો હતો. મારો જન્મ સને 1958માં, ભારતની આઝાદી પછી અગિયાર વર્ષ પછી. મહામુલી આઝાદીની કિંમત તો લોકોને આજે પણ છે, પરંતુ આઝાદીની હવા હજી ત્યારે પણ લોકમાનસમાં તાજી જ હતી.

મારું ભણતર પણ એવી જ એક ગાંધીવાદી વિચારસરણી ધરાવતી રાજકોટની શાળા શ્રી કડવીબાઈ વિરાણી કન્યાવિદ્યાલયમાં થયું છે. મારી શાળા એટલે ગાંધીવિચારને વરેલી શાળા. શક્ય તેટલા ગાંધી વિચારોનું અમલીકરણ, સ્ત્રી સ્વાતંત્ર્યમાં માનનારી અને એ રીતે વિદ્યાર્થીનીઓને તૈયાર કરનારી શાળા. શાળાજીવન તથા સ્નાતક કક્ષાનો અભ્યાસપૂર્ણ કરી તેનાં જીવનમાં ગોઠવાય તો કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં પાછી ન પડે, હિંમત ન હારે. ગામડેથી ભણવા આવતી વિદ્યાર્થીનીઓને કોઈ તકલીફ ન પડે એ માટે શાળામાં જ છાત્રાલય, વિશાળ પુસ્તકાલયની સુવિધા. જેવી વિશાળતા શાળાનાં સંકુલની, એવી જ વિશાળતા અમારા શિક્ષિકાઓનાં હૃદયની. વળી ગામડાની દીકરી હોય કે શહેરની, ગરીબની દીકરી હોય કે પૈસાદારની… દરેક દીકરી અહીં એક સરખો જ પ્રેમ અને માન મેળવે. વળી સ્વાવલંબનનાં પાઠ પણ અમને ભણાવે. શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીનીઓ ખાદીખારી.. શાળા વિશે લખવા બેસું તો પાનાઓ ભરાય. પરંતુ મારે અહીં બીજી વાત કરવાની છે.

શાળામાં ભણતી અમે બધી વિદ્યાર્થીનીઓ આમ તો વિદ્યાનુરાગી, પરંતુ બાલસહજ ટીખળથી બાકાત નહોતા. ભણવા વખતે પૂરતું ધ્યાન ભણવામાં જ હોવાનું, પણ વિરામ વખતે કે કોઈ કાર્યક્રમ હોય ત્યારે આ ટીખળીવૃત્તિ તેનું કામ કરી જતી. હું શાળામાં 1967માં દાખલ થઈ હતી. 1970માં છઠ્ઠા ધોરણમાં હતી. ત્યારે શાળામાં એક શિક્ષિકાબહેન, સરલાબહેન પટેલને જોયા. તેમનાં ચાલવાથી હસવું આવ્યું. પરંતુ તેઓ કડક સ્વભાવનાં છે એમ બીજી છોકરીઓએ કહેલું માટે તેમનો ડર લાગે. જો કે કોઈ વિદ્યાર્થીનીને હસતી જોઈ તેઓ કંઈ કહે નહીં, કારણ કે તેઓ બાલમાનસ સમજતા હતા.
વધુ આગળ વાંચો »